Gender Bias in English-to-Greek Machine Translation
Abstract
As the demand for inclusive language increases, concern has grown over the susceptibility of machine translation (MT) systems to reinforce gender stereotypes. This study investigates gender bias in two commercial MT systems, Google Translate and DeepL, focusing on the understudied English-to-Greek language pair. We address three aspects of gender bias: i) male bias, ii) occupational stereotyping, and iii) errors in anti-stereotypical translations. Additionally, we explore the potential of prompted GPT-4o as a bias mitigation tool that provides both gender-explicit and gender-neutral alternatives when necessary. To achieve this, we introduce GendEL, a manually crafted bilingual dataset of 240 gender-ambiguous and unambiguous sentences that feature stereotypical occupational nouns and adjectives. We find persistent gender bias in translations by both MT systems; while they perform well in cases where gender is explicitly defined, with DeepL outperforming both Google Translate and GPT-4o in feminine gender-unambiguous sentences, they are far from producing gender-inclusive or neutral translations when the gender is unspecified. GPT-4o shows promise, generating appropriate gendered and neutral alternatives for most ambiguous cases, though residual biases remain evident. As one of the first comprehensive studies on gender bias in English-to-Greek MT, we provide both our data and code at https://github.com/elenigkove/genderbias_EN-EL_MT.
῟´´) αρε ινςρεαςινγλψ βεςομινγ ποπυλαρ ον ςοςιαλ μεδια (ntouvlis20).
\theςυβςεςτιον Γενδερ βιας ιν ΜΤ & ΛΛΜς ας γενδερ ρεωριτερς
Ιν ΜΤ, ωε δοςυμεντ πρειους ρεςεαρςη ον γενδερ βιας φοςυςεδ ον ςορεφερενςε ρεςολυτιον ανδ προνουν τρανςλατιον ιν ρελατιον το ηυμαν εντιτιες (rudinger18· zhao18· prates19· cho19· stanovsky-etal-2019-evaluating· kocmi-etal-2020-gender· gonen20· levy21· currey-etal-2022-mt· robinson24). Τηε αναλψςες ςηοω τηατ ποπυλαρ ΜΤ ςψςτεμς αρε ςιγνιφιςαντλψ προνε το περπετυατε βυτ αλςο εξαςερβατε βιαςες τηρουγη ςψςτεματις γενδερ-ρελατεδ τρανςλατιον ερρορς, ωηιλε υνδερλινινγ τηε ςηαλλενγες οφ γενδερ βιας μιτιγατιον.
Αππροαςηες το τηις προβλεμ ηαε ινολεδ τραινινγ μοδελς φρομ ςςρατςη ον αρτιφιςιαλλψ γενδερ-βαλανςεδ δαταςετς (zhao18· zmigrod19), υςινγ δεβιαςεδ εμβεδδινγς (bolukbasi16· escude19), ανδ αννοτατινγ δατα ωιτη ςπεαϰερς´ γενδερ ινφορματιον (vanmassenhove-etal-2018-getting). Αδδιτιοναλ μετηοδς ινςλυδε ΠΟΣ ταγγινγ (elaraby18), ωορδ-λεελ γενδερ ταγγινγ (stafanovics20· saundersbill20), φινε-τυνινγ (saunders20), ορ γενδερ ρε-ινφλεςτιον οφ ρεφερενςες ςυςη ας Γοογλε Τρανςλατε (johnson20) ανδ Φαιρςλατορ444https://www.fairslator.com/ (mechura22). Ηοωεερ, ας savoldi-etal-2021-gender ηιγηλιγητ, τηερε ις νο δεφινιτιε, ςτατε-οφ-τηε-αρτ ςολυτιον φορ μιτιγατινγ βιας ιν ΜΤ· ινςτεαδ, τηεςε ιντερεντιονς τψπιςαλλψ αδδρεςς ιςολατεδ αςπεςτς οφ τηε προβλεμ ωιτη ταργετεδ, μοδυλαρ ςολυτιονς. Ιτ ις αλςο ωορτη νοτινγ τηατ μοςτ οφ τηεςε ςτυδιες λαργελψ οπερατε ωιτηιν α βιναρψ φραμεωορϰ, εμπηαςιςινγ μαςςυλινε ανδ φεμινινε φορμς ιντο γραμματιςαλ λανγυαγες, ωηιςη υλτιματελψ λιμιτς τηειρ ινςλυςιιτψ.
Ωιτη τηε αδεντ οφ αρτιφιςιαλ ιντελλιγενςε (ΑΙ), τηε τρανςλατιον ςαπαβιλιτιες ανδ ποτεντιαλ οφ ΛΛΜς ιν βιας μιτιγατιον αρε βεινγ εξπλορεδ. ghosh23 ςηοωεδ τηατ ΓΠΤ-3 τενδς το ρεινφορςε ςτερεοτψπες ανδ ςτρυγγλες ωιτη γενδερ-νευτραλ προνουνς, ας ιτ ςψςτεματιςαλλψ ςονερτς τηεμ ιντο βιναρψ φορμς βετωεεν Ενγλιςη ανδ Βενγαλι, ας ωελλ ας φιε οτηερ λοω-ρεςουρςε λανγυαγες (Φαρςι, Μαλαψ, Ταγαλογ, Τηαι, Τυρϰιςη). Ιν α ρελατεδ ςτυδψ, Vanmassenhove24 οβςερεδ α ςτρονγ μαλε βιας ιν ΓΠΤ-3.5´ς Ενγλιςη-Ιταλιαν τρανςλατιον, δεςπιτε βεινγ εξπλιςιτλψ ινςτρυςτεδ το προιδε αλλ ποςςιβλε γενδερ αλτερνατιες. lee24 τεςτεδ προμπτινγ ΓΠΤ-3.5 Τυρβο ανδ Λλαμα 2 70β ῝ηατ555https://huggingface.co/meta-llama/Llama-2-70b-chat-hf φορ Ενγλιςη το Σπανιςη, Φρενςη, ανδ Ιταλιαν τρανςλατιονς, ανδ δεςπιτε ςηοωινγ προμιςε φορ ςοντρολλεδ γενδερεδ ουτπυτς, τηειρ αππροαςη ρεμαινεδ λιμιτεδ το βιναρψ ρεπρεςεντατιονς.
Ανοτηερ ςτυδψ βψ sanchez24 τεςτεδ φεω-ςηοτ προμπτινγ ον Λλαμα-7Β666https://huggingface.co/meta-llama/Llama-2-7b ανδ ςηοωεδ α ςυφφιςιεντ λεελ οφ ςοντρολ οερ βιναρψ γενδερ φορμς ιν 25 λανγυαγες, υνδερλινινγ τηατ ςιμιλαρ ςτρατεγιες ςουλδ βε αππλιςαβλε το νον-βιναρψ αλτερνατιες. piergentili24 εξτενδεδ τηις αππροαςη υςινγ τηε Νεο-ΓΑΤΕ δαταςετ τηατ ινςορπορατες νον-βιναρψ ςτρυςτυρες ανδ φουνδ τηατ ΓΠΤ-4 ανδ Μιξτραλ777https://huggingface.co/docs/transformers/en/model_doc/mixtral περφορμεδ βεςτ ωιτη φεω-ςηοτ προμπτινγ φορ Ενγλιςη-Ιταλιαν τρανςλατιονς.
ΛΛΜς λιϰε ΓΠΤ-4 ηαε ςηοων ποτεντιαλ φορ γενδερ-νευτραλ τρανςλατιονς ωηεν προμπτεδ ωιτη φεω-ςηοτ εξεμπλαρς, τηουγη ζερο-ςηοτ περφορμανςε ρεμαινς ιναδεχυατε (savoldi24-prompt). rarrick24 δεελοπεδ α τρανςλατιον-ρεωριτινγ ςολυτιον ωιτη ΓΠΤ-4, υςινγ ςηαιν-οφ-τηουγητ προμπτινγ, ωηιςη ινολεδ εξπλιςιτλψ προιδινγ τηε ΛΛΜ ωιτη ςτεπ-βψ-ςτεπ ρεαςονινγ ανδ δεταιλεδ ςλαριφιςατιονς ιν τηε εξαμπλες. Τηε ρεςυλτς ινδιςατε τηατ, ωηιλε τηε μοδελ αςηιεεδ ηιγη αςςυραςψ ιν προνουν αδϑυςτμεντς, ιτ ςτρυγγλεδ ωιτη γενδερεδ νουνς, ςηοωινγ α λιμιτατιον ιν ηανδλινγ ςομπλεξ γενδερ αδϑυςτμεντς.
\theςεςτιον Μετηοδολογψ
\theςυβςεςτιον Δαταςετ Πρεπαρατιον
Ωε ςρεατεδ ΓενδΕΛ, α μανυαλλψ ςραφτεδ δαταςετ οφ 240 γενδερ-αμβιγυους ανδ γενδερ-υναμβιγυους Ενγλιςη ςεντενςες, βαςεδ ον α λιςτ οφ 40 οςςυπατιοναλ νουνς. Φορ εαςη οςςυπατιον, ωε ςρεατεδ α ςυβςετ οφ ςιξ ςεντενςες: α βαςελινε (ὰμβιγυους βαςε´) ανδ φιε αριατιονς, ωηιςη μοδιφψ τηε βαςελινε ιν α ςπεςιφις ωαψ (ε.γ. βψ αδδινγ α ςτερεοτψπιςαλ αδϑεςτιε ορ α προνουν). Τηε βαςελινε τεμπλατε ις: Τηε [Ο῝῝ϒΠΑΤΙΟΝ] φινιςηεδ τηε ωορϰ.888Inspired by saundersbill20, who used binary-gendered examples like “The actor finished her/his work” for gender debiasing in translation.
Τηε οςςυπατιοναλ νουνς ωερε ςελεςτεδ φρομ troles21, υςινγ δατα φρομ τηε ϒΣ Βυρεαυ οφ Λαβορ Στατιςτιςς (2019). Οςςυπατιονς ωερε ςλαςςιφιεδ ας μαλε- ορ φεμαλε-βιαςεδ ιφ οερ 50% οφ ωορϰερς ωερε μεν ορ ωομεν, ρεςπεςτιελψ· ε.γ. 93% οφ ςαρπεντερς αρε μεν, 80% οφ λιβραριανς αρε ωομεν (Αππενδιξ Α). Ωε ςρεατεδ 20 ςυβςετς φορ μαλε- ανδ 20 φορ φεμαλε-βιαςεδ οςςυπατιονς.
Το ενριςη τηε ςςοπε οφ τηε ςτυδψ, φιε αδδιτιοναλ ςεντενςε τψπες ωερε δεριεδ φρομ τηε ὰμβιγυους βαςε´, ρεςυλτινγ ιν ςιξ τψπες οεραλλ (εξαμπλες αρε προιδεδ ιν Ταβλε 1):
-
•
Αμβιγυους + μαλε-βιαςεδ αδϑ.: Αμβιγυους ςεντενςε ωιτη μαλε-βιαςεδ αδϑεςτιε.
-
•
Αμβιγυους + φεμαλε-βιαςεδ αδϑ.: Αμβιγυους ςεντενςε ωιτη φεμαλε-βιαςεδ αδϑεςτιε.
-
•
ϒναμβιγυους [Μαλε]: ϒναμβιγυους ςεντενςε ωιτη α μαςςυλινε προνουν.
-
•
ϒναμβιγυους [Φεμαλε]: ϒναμβιγυους ςεντενςε ωιτη α φεμινινε προνουν.
-
•
Αμβιγυους / υναμβιγυους [Νον-βιναρψ]: ϒςες ςινγυλαρ `τηεψ´, ωηιςη μαϰες τηε ςεντενςε ειτηερ γενδερ-αμβιγυους (γενδερ ις πυρποςεφυλλψ ομιττεδ ορ υνδεφινεδ) ορ υναμβιγυους (ρεφερρινγ το α νον-βιναρψ ινδιιδυαλ).
| Σεντενςε Τψπε | Εξαμπλε |
|---|---|
| αμβιγυους βαςε | Τηε αςςιςταντ φινιςηεδ τηε ωορϰ. |
| αμβιγυους + μαλε-βιαςεδ αδϑ. | Τηε εμινεντ αςςιςταντ φινιςηεδ τηε ωορϰ. |
| αμβιγυους + φεμαλε-βιαςεδ αδϑ. | Τηε ςαςςψ αςςιςταντ φινιςηεδ τηε ωορϰ. |
| υναμβιγυους [Μαλε] | Τηε αςςιςταντ φινιςηεδ ηις ωορϰ. |
| υναμβιγυους [Φεμαλε] | Τηε αςςιςταντ φινιςηεδ ηερ ωορϰ. |
| αμβιγυους / υναμβιγυους [Νον-βιναρψ] | Τηε αςςιςταντ φινιςηεδ τηειρ ωορϰ. |
Τηε γενδερ-βιαςεδ αδϑεςτιες ωερε ςουρςεδ φρομ troles21, ςελεςτινγ 10 μαλε- ανδ 10 φεμαλε-βιαςεδ αδϑεςτιες τηατ ωε εενλψ ανδ ρανδομλψ διςτριβυτεδ αςροςς τηε δαταςετ (Αππενδιξ Α). Τηεςε ςεντενςες ωερε ϰεπτ ςηορτ ανδ ςιμπλε, μινιμιςινγ λινγυιςτις διερςιτψ. Τηις ενςυρεδ τηατ τηερε ωερε νο φαςτορς ινφλυενςινγ τηε ρεφερεντς´ γενδερ οτηερ τηαν τηε ινεςτιγατεδ ωορδς, ι.ε. οςςυπατιοναλ νουνς, προνουνς, ανδ αδϑεςτιες.
Αλλ ςεντενςες ωερε μανυαλλψ τρανςλατεδ ιντο Γρεεϰ βψ τηε αυτηορ οφ τηις ςτυδψ. Αμβιγυους ςεντενςες ρεςειεδ τηρεε τρανςλατιονς (μαςςυλινε, φεμινινε, νευτραλ), ωηιλε υναμβιγυους ονες ηαδ α ςινγλε ςορρεςτ τρανςλατιον. Φορ τηε ὰμβιγυους / υναμβιγυους [Νον-βιναρψ]´, ωε ςονςιδερ τηατ τηερε ις ονλψ ονε ςορρεςτ τρανςλατιον ωηιςη ις α γενδερ-νευτραλ ονε. Α ςαμπλε οφ ΓενδΕΛ, ινςλυδινγ μαλε- ανδ φεμαλε-βιαςεδ ςυβςετς, ις ιν Αππενδιξ Β.
\theςυβςεςτιον Τρανςλατιον Σψςτεμς
Ωε φιρςτ τεςτ τωο ωιδελψ υςεδ ςομμερςιαλ ΜΤ μοδελς: Γοογλε Τρανςλατε ανδ ΔεεπΛ. Βοτη οφ τηεςε ςψςτεμς ηαε ιμπλεμεντεδ α φεατυρε τηατ προιδες τωο ουτπυτς φορ ςηορτ γενδερ-αμβιγυους χυεριες. Ηοωεερ, ωηιλε Γοογλε Τρανςλατε οφφερς τηις φεατυρε φορ ςομε λανγυαγες, Γρεεϰ ις νοτ αμονγ τηε ςυππορτεδ λανγυαγες φορ γενδερ-αμβιγυους ςεντενςε ουτπυτς. Ον τηε οτηερ ηανδ, ΔεεπΛ προιδες τηις φεατυρε φορ Γρεεϰ, βυτ ιτς ιμπλεμεντατιον ις ινςονςιςτεντ αςροςς διφφερεντ ςεντενςε ςτρυςτυρες ανδ ςοντεξτς. Αλλ ςεντενςες οφ ΓενδΕΛ ωερε τρανςλατεδ ωιτη βοτη ΜΤ ςψςτεμς. Φορ γενδερ-αμβιγυους ςεντενςες ωε ρεπορτεδ τηε μαιν ουτπυτ ανδ ανψ γενδερ αλτερνατιες προιδεδ βψ ΔεεπΛ.
Ιν αδδιτιον το τηεςε μοδελς, ωε ινςλυδεδ ΓΠΤ-4ο ιντο ουρ αναλψςις το εξπλορε ιτς ποτεντιαλ φορ γενδερ-ινςλυςιε τρανςλατιονς. Τηε αδανταγε οφ υςινγ αν ΛΛΜ ις τηατ ιτ ςαν βε διρεςτεδ υςινγ α προμπτ, αλλοωινγ φορ ςυςτομιςεδ ουτπυτς. Το αςηιεε τηις, ωε λεεραγεδ ΟπενΑΙ´ς ΓΠΤ-4ο999Model version: gpt-4o-2024-08-06 ια τηε ΟπενΑΙ ΑΠΙ ανδ, ςιμιλαρλψ το τηε αππροαςη οφ rarrick24, ωε υςεδ φεω-ςηοτ ςηαιν-οφ-τηουγητ προμπτινγ το ενςουραγε τηε μοδελ το προδυςε γενδερ ρεωριτες ωηεν νεςεςςαρψ, ι.ε. ιν γενδερ-αμβιγυους ςαςες. Τηε φυλλ προμπτ ις ααιλαβλε ιν Αππενδιξ Δ.
\theςυβςεςτιον Αννοτατιον
Φορ τηε φιναλιςατιον οφ τηε δαταςετ, ωε μανυαλλψ αννοτατεδ τηε τρανςλατιονς γενερατεδ βψ τηε τωο ΜΤ ςψςτεμς ανδ ΛΛΜ ωιτη λαβελς το ινδιςατε τηε γενδερ ρεπρεςεντατιον ιν τηε ουτπυτ. Παρτιςυλαρλψ, τηε λαβελς ινςλυδεδ Μ (μαςςυλινε), Φ (φεμινινε), Ν (νευτραλ), ορ ςομβινατιονς τηερεοφ, ςυςη ας Μ-Φ-Ν, Μ-Φ, ανδ Μ-Ν, το ςαπτυρε ςαςες ωιτη αλτερνατιε τρανςλατιονς. Αδδιτιοναλλψ, ωε ιντροδυςεδ φουρ διςτινςτ ερρορ λαβελς το ςλαςςιφψ ςερταιν ιςςυες:
-
•
ερρορ [1]: Ινςορρεςτ ορ νονςενςιςαλ τρανςλατιον (ε.γ., νον-εξιςτινγ ωορδς, ςινγυλαρ ρεπλαςεδ ωιτη πλυραλ ετς.).
-
•
ερρορ [2]: Μιξεδ γενδερς ιν τρανςλατιον (ε.γ., μαςςυλινε νουν ωιτη φεμινινε προνουν: ``Τηε μαλε φαρμερ φινιςηεδ ηερ ωορϰ.´´).
-
•
ερρορ [3]: Ερρονεους ορ ινςυφφιςιεντ νευτραλιςατιον τεςηνιχυες (ε.γ., υςινγ δουβλε φορμς ορ επιςενε νουνς ωηιςη ιμπλψ βιναρψ γενδερ ανδ δο νοτ ρεφλεςτ τρυε γενδερ νευτραλιτψ).
-
•
ερρορ [4]: Αδϑεςτιε μιςςινγ φρομ τηε τρανςλατιον.
\theςυβςεςτιον Εαλυατιον
Τηε εαλυατιον οφ τηε μοδελς´ ουτπυτς ωας περφορμεδ υςινγ α μιξεδ-μετηοδς αππροαςη. Αυτοματις εαλυατιον μετριςς ςυςη ας ΒΛΕϒ (papineni02) ορ ΤΕΡ (snover06) ωιλλ νοτ βε ινςλυδεδ δυε το τηειρ ϰνοων λιμιτατιονς. Τηεςε μετριςς, ωηιλε ςομμονλψ υςεδ το εαλυατε τρανςλατιον αςςυραςψ, τρεατ αλλ ερρορς εχυαλλψ ανδ λαςϰ ςενςιτιιτψ το ςερταιν λινγυιςτις πηενομενα, ςυςη ας γενδερ βιας (sennrich17). Φολλοωινγ freitag_experts_2021, ωε αςϰνοωλεδγε τηατ ηυμαν εαλυατιον ρεμαινς τηε γολδ ςτανδαρδ φορ εαλυατινγ τρανςλατιον χυαλιτψ, ανδ ωε τηερεφορε ρελψ ον ιτ το αςςεςς τηε τρανςλατιονς´ αλιδιτψ ανδ αλιγνμεντ ωιτη γενδερ-ινςλυςιε πραςτιςες ιν Γρεεϰ.
\theςυβςυβςεςτιον Γενδερ Βιας ιν ΜΤ Σψςτεμς
Το ινεςτιγατε τηε πρεςενςε οφ γενδερ βιας ιν τηε ΜΤ ςψςτεμς, ωε εξαμινεδ τηρεε ϰεψ παττερνς οφ βιας: ι) μαλε βιας, ιι) οςςυπατιοναλ ςτερεοτψπινγ, ανδ ιιι) ερρορς ιν αντι-ςτερεοτψπιςαλ γενδερ αςςιγνμεντς.
