跳到论文正文
W Papers独立论文阅读器 arXiv:1812.09969 论文正文 计算阅读时间 · 0%
引用这篇论文根据当前论文元数据生成,正式投稿前建议核对。

    
  
License: arXiv.org perpetual non-exclusive license
arXiv:1812.09969v1 [math.RA] 24 Dec 2018

Dérivations dans les algèbres d’évolution à puissances associatives

Moussa OUATTARA Thanks: ouatt_ken@yahoo.fr    Souleymane SAVADOGO Thanks: sara01souley@yahoo.fr Affiliation: Département de Mathématiques et Informatique Affiliation: Université Ouaga I Pr Joseph KI-ZERBO Affiliation: 03 BP 7021 Ouagadougou 03 Affiliation: Burkina Faso
Abstract

In this paper, we investigate the derivations in evolution algebras that are power-associative. This problem is reduced to that of power-associative evolution nilalgebras. We show how to calculate derivations in decomposable algebras. This caculation shows that it is enough to describe derivations in indecomposable evolution algebras. We first determine the derivation algebra of nn-dimensional indecomposable associative evolution nilalgebras with one-dimensional annihilator. We describe the derivation algebra of indecomposable nilalgebras, up to dimension 66, that are associative or not. In each cases, we give the commutator of two derivations. We also describe the ideal of inner derivation.

2010 Mathematics Subject Classification : Primary 17D92, 17A05, Secondary 17D99, 17A60

Keywords : Evolution algebras, Derivations, Inner derivations, Power associativity, Nilalgebras.

1 Introduction

Il existe plusieurs classes d’algèbres non-associatives : les algèbres train, les algèbres de Jordan, les algèbres alternatives, les algèbres de Bernstein …

Dans [16], les Auteurs définissent une nouvelle classe d’algèbres non-associatives, celle des algèbres d’évolution. Cette classe d’algèbre ne forme pas une varieté, i.e. elle n’est pas définie par des identités ; par conséquent, l’étude de ces algèbres suit des voies différentes [4, 3, 5, 7, 8, 9, 10, 12, 16].

Dans [17], l’Auteur montre qu’une algèbre d’évolution est commutative (donc flexible), qu’elle n’est pas nécessairement associative, ni à puissances associatives. Toutefois, dans [14], les Auteurs caractérise les algèbres d’évolution qui sont associatives, de même que celles qui sont à puissances associatives. Ils montrent notamment que toute algèbre d’évolution qui est à puissances associatives est une algèbre de Jordan. La décomposition de Wedderburn des algèbres d’évolution qui son à puissances associatives est construite.

Une dérivation dans une algèbre ℰ\mathcal{E} sur un corps KK est une application linéaire d:ℰ⟶ℰd~:\mathcal{E}\longrightarrow\mathcal{E} vérifiant d⁡(u​v)=u​d​(v)+d⁡(u)​vd(uv)=ud(v)+d(u)v pour tous u,v∈ℰu,v\in\mathcal{E}. Il est bien connu que l’espace 𝔇⁡(ℰ)\mathfrak{D}(\mathcal{E}) de toutes les dérivations de ℰ\mathcal{E} est une algèbre de Lie, appelée algèbre de Lie des dérivations, où le crochet de deux dérivations dd et d′d^{\prime} est défini par [d,d′]=d∘d′−d′∘d[d,d^{\prime}]=d\circ d^{\prime}-d^{\prime}\circ d. On note 𝔇​(ℰ)′\mathfrak{D}(\mathcal{E})^{\prime} son algèbre dérivée [11].

Dans la théorie des algèbres non-associatives, l’algèbre de Lie des dérivations d’une algèbre ℰ\mathcal{E} est un outil très important pour étudier la structure de l’algèbre.

Dans [13, Theorem 4.1], les Auteurs trouvent la conditions sous laquelle une algèbre génétique de dimension 22 s’identifie à une algèbre d’évolution puis, ils prouvent l’existence d’une dérivation non-triviale dans les algèbres génétiques en dimension 22 [13, Corrolary 5.2].

Dans [2], les Auteurs décrivent les dérivations dans les algèbres d’évolution nilpotentes et resolubles en dimension 33. Ils décrivent aussi les dérivations dans les sous-algèbres d’évolution complexes de dimension 22.

Dans [6], les Auteurs étudient les dérivations des algèbres d’évolution de dimension nn, lorsque le rang de la matrice des constantes de structures est n−1n-1 ou nn.

Dans la section 22, nous montrons qu’il est suffisant de caractèriser les dérivations dans les nil-algèbres d’évolution à puissances associatives puis nous caractérisons les dérivations dans les nil-algèbres d’évolution décomposable à puissances associatives.

Dans la section 33, nous caractérisons les dérivations dans les nil-algèbres d’évolution décomposables à puissances associatives.

Dans la section 44, nous étudions les dérivations dans les nil-algèbres d’évolution indécomposable et associatives.

Dans la section 55, nous décrivons les dérivations dans les nil-algèbres d’évolution indécomposable à puissances associatives et qui ne sont pas associatives.

2 Préliminaires

Soient KK un corps commutatif et ℰ\mathcal{E} une KK-algèbre commutative. On définit par Ra:ℰ⟶ℰR_{a}:\mathcal{E}\longrightarrow\mathcal{E}, x⟼x​ax\longmapsto xa la multiplication à droite par l’élément aa de ℰ\mathcal{E}. On note R⁡(ℰ)R(\mathcal{E}) l’ensemble des multiplications à droite de ℰ\mathcal{E}. Soit 𝔏⁡(ℰ)\mathfrak{L}(\mathcal{E}) l’algèbre de Lie des transformations de ℰ\mathcal{E}.

Définition 2.0.1.

Une dérivation dd de ℰ\mathcal{E} est dite intérieure si d∈𝔏⁡(ℰ)d\in\mathfrak{L}(\mathcal{E}). On note ℑ⁡(ℰ)=𝔇⁡(ℰ)∩𝔏⁡(ℰ)\mathfrak{I}(\mathcal{E})=\mathfrak{D}(\mathcal{E})\cap\mathfrak{L}(\mathcal{E}), l’ensemble des dérivations intérieures de ℰ\mathcal{E}. C’est un idéal de l’algèbre des dérivations 𝔇⁡(ℰ)\mathfrak{D}(\mathcal{E}).

Dans les cas où l’algèbre ℰ\mathcal{E} est associative (resp. de Jordan) 𝔏⁡(ℰ)=R⁡(ℰ)\mathfrak{L}(\mathcal{E})=R(\mathcal{E}) (resp. 𝔏⁡(ℰ)=R⁡(ℰ)+[R⁡(ℰ),R⁡(ℰ)]\mathfrak{L}(\mathcal{E})=R(\mathcal{E})+[R(\mathcal{E}),R(\mathcal{E})]) [15].

Les puissances principales d’un élément a∈ℰa\in\mathcal{E} sont définies par a1=aa^{1}=a et ak+1=ak​aa^{k+1}=a^{k}a tandis que celles de ℰ\mathcal{E} sont définies par ℰ1=ℰ,ℰk+1=ℰk​ℰ\mathcal{E}^{1}=\mathcal{E},\quad\mathcal{E}^{k+1}=\mathcal{E}^{k}\mathcal{E} (k≥1k\geq 1).

Définition 2.0.2.

On dira que l’algèbre ℰ\mathcal{E} est :

OPENi)i) nilpotente s’il existe un entier non nul nn tel que ℰn=0\mathcal{E}^{n}=0, un tel plus petit entier est appelé l’indice de nilpotence ;

OPENi​i)ii) nil, s’il existe un entier non nul n⁡(a)n(a) tel que an⁡(a)=0,a^{n(a)}=0, pour tout a∈ℰa\in\mathcal{E}, un tel plus petit entier est appelé le nilindice de ℰ\mathcal{E}.

Définition 2.0.3.

L’algèbre ℰ\mathcal{E} est dite :

OPENi)i) associative si pour tous x,x, y,y, z∈ℰ,z\in\mathcal{E}, (x,y,z)=0(x,y,z)=0 où (x,y,z)=(x​y)​z−x⁡(y​z)(x,y,z)=(xy)z-x(yz) désigne l’associateur des éléments x,x, y,y, zz de ℰ\mathcal{E} ;

OPENi​i)ii) de Jordan si elle vérifie (x2,y,x)=0(x^{2},y,x)=0, pour tous x,y∈ℰx,y\in\mathcal{E} ;

OPENi​i​i)iii) à puissances associatives si pour tout x∈ℰx\in\mathcal{E}, la sous algèbre engendrée par xx est associative. Autrement dit, pour tout x∈ℰx\in\mathcal{E}, xi​xj=xi+jx^{i}x^{j}=x^{i+j} pour tous entiers i,j≥1.i,j\geq 1.

Définition 2.0.4.

L’algèbre ℰ\mathcal{E} est dite à quatrième puissances associatives si x2​x2=x4x^{2}x^{2}=x^{4} pour tout x∈ℰx\in\mathcal{E}.

Théorème 2.0.5 ([1]).

En caractéristique ≠2,3,5\neq 2,3,5, l’algèbre ℰ\mathcal{E} est à puissances associatives si et seulement si x2​x2=x4x^{2}x^{2}=x^{4}, pour tout x∈A.x\in A.

Définition 2.0.6.

L’algèbre ℰ\mathcal{E} est décomposable s’il existe des idéaux non nuls ℐ\mathcal{I} et 𝒥\mathcal{J} tels que ℰ=ℐ⊕𝒥\mathcal{E}=\mathcal{I}\oplus\mathcal{J}. Dans le cas contraire elle est indécomposable.

Définition 2.0.7.

Si l’algèbre ℰ\mathcal{E} admet une base B={e1,e2,…,en}B=\{e_{1},e_{2},\ldots,e_{n}\} telle que

ei​ej=0​ pour tous 1≤i≠j≤n et ​ei2=∑k=1nai​k​ek​ pour tout 1≤i≤n,\displaystyle e_{i}e_{j}=0\textrm{ pour tous $1\leq i\neq j\leq n$ et }e_{i}^{2}=\sum_{k=1}^{n}a_{ik}e_{k}\textrm{ pour tout $1\leq i\leq n$}, (1)

alors on dit que ℰ\mathcal{E} est une KK-algèbre d’évolution et BB est une base naturelle de ℰ\mathcal{E}. La matrice M=(ai​k)1≤i,k≤nM=(a_{ik})_{1\leq i,k\leq n} est la matrice des constantes de structures de ℰ\mathcal{E} relativement à la base naturelle B.B.

Définition 2.0.8.

Une algèbre ℰ\mathcal{E} de dimension finie n+1n+1 est dite dimensionnellement nilpotente (ADN) s’il existe une dérivation dd de ℰ\mathcal{E} telle que dn=0d^{n}=0.

Dans ce cas, il existe une base {e0,e1,…,en}\{e_{0},e_{1},\ldots,e_{n}\} de ℰ\mathcal{E} telle que d⁡(ei)=ei+1d(e_{i})=e_{i+1}, d⁡(en)=0d(e_{n})=0 avec i=0,…,n−1i=0,\ldots,n-1. Une telle base est dite adaptée.

Théorème 2.0.9.

La seule algèbre d’évolution indécomposable qui est ADN est N2,2:e02=e1,e12=0N_{2,2}:e_{0}^{2}=e_{1},e_{1}^{2}=~0.

Preuve.

On suppose que ℰ\mathcal{E} est une ADN d’évolution de dimension finie n+1n+1 dans la base adaptée {e0,e1,…,en}\{e_{0},e_{1},\ldots,e_{n}\}. En dérivant ei2e_{i}^{2}, on obtient d⁡(ei2)=2​ei​ei+1=0d(e_{i}^{2})=2e_{i}e_{i+1}=0, donc ei2∈ker⁡(d)=K​ene_{i}^{2}\in\ker(d)=Ke_{n}. Il existe alors des scalaires αi​n\alpha_{in}, tels que ei2=αi​n​ene_{i}^{2}=\alpha_{in}e_{n}, pour i=0,…,n−1i=0,\ldots,n-1, et en2=0e_{n}^{2}=0. On en déduit que ℰ\mathcal{E} est associative ([14, § 4.1]). En dérivant 0=ei​ej0=e_{i}e_{j} pour 0≤i≠j≤n−10\leq i\neq j\leq n-1, on obtient 0=d⁡(ei)​ej+ei​d​(ej)=ei+1​ej+ei​ej+10=d(e_{i})e_{j}+e_{i}d(e_{j})=e_{i+1}e_{j}+e_{i}e_{j+1} et en prenant i+1=ji+1=j, l’égalité devient 0=ej2+ej−1​ej+1=ej20=e_{j}^{2}+e_{j-1}e_{j+1}=e_{j}^{2} pour j=1,…,n−1j=1,\ldots,n-1. On déduit de tout ce qui précède que e02=α0​n​ene_{0}^{2}=\alpha_{0n}e_{n}, ei2=0e_{i}^{2}=0 pour i=1,…,n.i=1,\ldots,n. Donc ℰ=Nn+1,1\mathcal{E}=N_{n+1,1} ou ℰ=Nn−1,1⊕N2,2\mathcal{E}=N_{n-1,1}\oplus N_{2,2} selon que α0​n=0\alpha_{0n}=0, où Nj,1N_{j,1} est une zéro algèbre de dimension jj et N2,2:e02=e1N_{2,2}:e_{0}^{2}=e_{1}, e12=0e_{1}^{2}=0 est une algèbre d’évolution, d’où le théorème.   □\Box

Soient ℰ\mathcal{E} une algèbre d’évolution dont la table de multiplication, dans une base naturelle B={e1,e2,…,en}B=\{e_{1},e_{2},\ldots,e_{n}\}, est donnée par (1).

On définit l’annulateur de ℰ\mathcal{E} par  ann​(ℰ)={x∈ℰ:x​ℰ=0}\textrm{ ann}(\mathcal{E})=\{x\in\mathcal{E}:x\mathcal{E}=0\} et dans [8, Lemme 2.7], les Auteurs montrent que  ann​(ℰ)=s​p​a​n​{ei∈B∣ei2=0}.\textrm{ ann}(\mathcal{E})=span\{e_{i}\in B\mid e_{i}^{2}=0\}.

Soit dd une dérivation dans ℰ\mathcal{E} ; on pose d⁡(ei)=∑j=1ndi​j​ejd(e_{i})=\sum_{j=1}^{n}d_{ij}e_{j} pour tout 1≤i≤n1\leq i\leq n. Dans [17], l’Auteur montre que

𝔇(ℰ)={d∈End(ℰ);aj​kdj​i+ai​kdi​j=0 pour i≠j et pour tout k,2di​iai​k=∑j=1nai​jdk​j}.\mathfrak{D}(\mathcal{E})=\{d\in End(\mathcal{E});a_{jk}d_{ji}+a_{ik}d_{ij}=0\textrm{ pour }i\neq j\textrm{ et pour tout }k,2d_{ii}a_{ik}=\sum_{j=1}^{n}a_{ij}d_{kj}\}.

On suppose que ℰ\mathcal{E} est une nil-algèbre d’évolution telle que dim(a​n​n​(ℰ))=n−s\dim(ann(\mathcal{E}))=n-s où ss est un entier non nul. Sans perdre la généralité, on peut poser a​n​n​(ℰ)=<es+1,…,en>ann(\mathcal{E})=<e_{s+1},\ldots,e_{n}>. Pour 1≤i≠j≤s1\leq i\neq j\leq s, en dérivant 0=ei​ej0=e_{i}e_{j}, on obtient 0=d⁡(ei​ej)=ei​d​(ej)+d⁡(ei)​ej=di​j​ei2+dj​i​ej20=d(e_{i}e_{j})=e_{i}d(e_{j})+d(e_{i})e_{j}=d_{ij}e_{i}^{2}+d_{ji}e_{j}^{2}. On distingue alors deux cas :

  • –

    Premier cas : Les vecteurs ei2e_{i}^{2} et ej2e_{j}^{2} sont linéairement indépendants, alors di​j=dj​i=0d_{ij}=d_{ji}=0. (a)(a)

  • –

    Deuxième cas : ei2=βi​j​ej2e_{i}^{2}=\beta_{ij}e_{j}^{2} avec βi​j∈K∗\beta_{ij}\in K^{*} (car ei2≠0e_{i}^{2}\neq 0 et ej2≠0e_{j}^{2}\neq 0), alors dj​i=−βi​j​di​jd_{ji}=-\beta_{ij}d_{ij}. (b)(b)

Dans la suite, on suppose que le corps KK est de caractéristique ≠2\neq 2 et ℰ\mathcal{E} est une algèbre d’évolution, à puissances associatives.

Théorème 2.0.10 ([14], Theorem 3.5.4).

Si ℰ\mathcal{E} est non nil, alors ℰ\mathcal{E} admet ss idempotents deux à deux orthogonaux u1,u2,…,usu_{1},u_{2},\ldots,u_{s}, non nuls, tels que

ℰ=K​u1⊕K​u2⊕⋯⊕K​us⊕N,\mathcal{E}=Ku_{1}\oplus Ku_{2}\oplus\cdots\oplus Ku_{s}\oplus N, (2)

somme directe d’algèbres, où s≥1s\geq 1 est un entier et NN est soit nul, soit une nil-algébre d’évolution à puissances associatives.

De plus ℰs​s=K​u1⊕K​u2⊕⋯⊕K​us\mathcal{E}_{ss}=Ku_{1}\oplus Ku_{2}\oplus\cdots\oplus Ku_{s} est la composante semi-simple de ℰ\mathcal{E} et N=R​a​d​(ℰ)N=Rad(\mathcal{E}) est le nil radical de ℰ\mathcal{E}.

Proposition 2.0.11.

Si ℰ\mathcal{E} est non nil, alors 𝔇⁡(ℰ)=𝔇⁡(N)\mathfrak{D}(\mathcal{E})=\mathfrak{D}(N) où NN est le nil radical dans la décomposition de Wedderburn de ℰ\mathcal{E}.

Preuve.

Soient ℰ=K​u1⊕K​u2⊕⋯⊕K​us⊕N\mathcal{E}=Ku_{1}\oplus Ku_{2}\oplus\cdots\oplus Ku_{s}\oplus N la décomposition de Wedderburn de ℰ\mathcal{E}, d∈𝔇⁡(ℰ)d\in\mathfrak{D}(\mathcal{E}) et v=∑i=1sαi​uiv=\sum_{i=1}^{s}\alpha_{i}u_{i}. Pour tout 1≤i≤s1\leq i\leq s, on a d⁡(ui)=d⁡(ui2)=2​ui​d​(ui)=2​di​i​ui2=2​di​i​uid(u_{i})=d(u_{i}^{2})=2u_{i}d(u_{i})=2d_{ii}u_{i}^{2}=2d_{ii}u_{i} entraîne 2​di​i=di​i,2d_{ii}=d_{ii}, donc di​i=0d_{ii}=0 et d⁡(ui)=0d(u_{i})=0. Ainsi d⁡(v)=∑i=1sαi​d​(ui)=0,d(v)=\sum_{i=1}^{s}\alpha_{i}d(u_{i})=0, d’où le résultat.   □\Box

On en déduit que le calcul des dérivations dans les algèbres d’évolution, à puissances associatives, se ramène à celui des dérivations des nil-algèbres d’évolution à puissances associatives.

Exemple 2.0.12.

[14, Theorem 4.1.1] Soit N1,1:e12=0N_{1,1}:e_{1}^{2}=0, l’unique nil-algèbre d’évolution associative indécomposable de dimension 11. On a 𝔇⁡(N1,1)≃K\mathfrak{D}(N_{1,1})\simeq K algèbre de Lie abélienne.

Exemple 2.0.13.

[14, Theorem 4.1.2] Soient N2,2:e12=e2,e22=0N_{2,2}:e_{1}^{2}=e_{2},e_{2}^{2}=0, l’unique nil-algèbre d’évolution associative indécomposable de dimension 22 et d∈𝔇⁡(N2,2).d\in\mathfrak{D}(N_{2,2}). On a d⁡(e2)=d⁡(e12)=2​e1​d​(e1)=2​d11​e12=2​d11​e2d(e_{2})=d(e_{1}^{2})=2e_{1}d(e_{1})=2d_{11}e_{1}^{2}=2d_{11}e_{2}. Ainsi d⁡(e1)=d11​e1+d21​e2d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{21}e_{2} et d⁡(e2)=2​d11​e2d(e_{2})=2d_{11}e_{2}. On en déduit que 𝔇⁡(N2,2)≃K2.\mathfrak{D}(N_{2,2})\simeq K^{2}.

Soient d,d′d,d^{\prime} des dérivations de N2,2N_{2,2}. On a d∘d′​(e1)=d11′​d​(e1)+d21′​d​(e2)=d11′​d11​e1+(d11′​d21+2​d21′​d11)​e2d\circ d^{\prime}(e_{1})=d_{11}^{\prime}d(e_{1})+d_{21}^{\prime}d(e_{2})=d_{11}^{\prime}d_{11}e_{1}+(d_{11}^{\prime}d_{21}+2d_{21}^{\prime}d_{11})e_{2} et [d,d′]​(e1)=(d21′​d11−d21​d11′)​e2[d,d^{\prime}](e_{1})=(d_{21}^{\prime}d_{11}-d_{21}d_{11}^{\prime})e_{2}. Aussi d∘d′​(e2)=2​d11′​d​(e2)=4​d11′​d11​e2d\circ d^{\prime}(e_{2})=2d_{11}^{\prime}d(e_{2})=4d_{11}^{\prime}d_{11}e_{2} et [d,d′]​(e2)=0[d,d^{\prime}](e_{2})=0. On en déduit que 𝔇⁡(N2,2)\mathfrak{D}(N_{2,2}) est l’algèbre de Lie non-abélienne.

Exemple 2.0.14.

[14, Table 1] Soient N3,2=N2,2⊕N1,1:e12=e2,e22=e32=0N_{3,2}=N_{2,2}\oplus N_{1,1}:e_{1}^{2}=e_{2},e_{2}^{2}=e_{3}^{2}=0 et d∈𝔇⁡(N3,2).d\in\mathfrak{D}(N_{3,2}). On a d⁡(e2)=d⁡(e12)=2​e1​d​(e1)=2​d11​e12=2​d11​e2d(e_{2})=d(e_{1}^{2})=2e_{1}d(e_{1})=2d_{11}e_{1}^{2}=2d_{11}e_{2} ; 0=d⁡(e1​ej)=e1​d​(ej)+d⁡(e1)​ej=d1​j​e12+dj​1​ej2=d1​j​e20=d(e_{1}e_{j})=e_{1}d(e_{j})+d(e_{1})e_{j}=d_{1j}e_{1}^{2}+d_{j1}e_{j}^{2}=d_{1j}e_{2} (j=2,3j=2,3), donc d12=d13=0.d_{12}=d_{13}=0. Ainsi d⁡(e1)=d11​e1+d21​e2+d31​e3d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{21}e_{2}+d_{31}e_{3}, d⁡(e2)=2​d11​e2d(e_{2})=2d_{11}e_{2} et d⁡(e3)=d23​e2+d33​e3.d(e_{3})=d_{23}e_{2}+d_{33}e_{3}. On en déduit que 𝔇⁡(N3,2)≃K5.\mathfrak{D}(N_{3,2})\simeq K^{5}.

Exemple 2.0.15.

[14, Table 1] Soient N4,4=N2,2⊕N2,2:e12=e2,e22=0,e32=e4,e42=0N_{4,4}=N_{2,2}\oplus N_{2,2}:e_{1}^{2}=e_{2},e_{2}^{2}=0,e_{3}^{2}=e_{4},e_{4}^{2}=0 et d∈𝔇⁡(N4,4).d\in\mathfrak{D}(N_{4,4}). On a d⁡(e2)=d⁡(e12)=2​e1​d​(e1)=2​d11​e12=2​d11​e2d(e_{2})=d(e_{1}^{2})=2e_{1}d(e_{1})=2d_{11}e_{1}^{2}=2d_{11}e_{2} ; d⁡(e4)=d⁡(e32)=2​e3​d​(e3)=2​d33​e32=2​d33​e4d(e_{4})=d(e_{3}^{2})=2e_{3}d(e_{3})=2d_{33}e_{3}^{2}=2d_{33}e_{4}. On a aussi 0=d⁡(e1​ej)=e1​d​(ej)+d⁡(e1)​ej=d1​j​e12+dj​1​ej2=d1​j​e2+dj​1​ej20=d(e_{1}e_{j})=e_{1}d(e_{j})+d(e_{1})e_{j}=d_{1j}e_{1}^{2}+d_{j1}e_{j}^{2}=d_{1j}e_{2}+d_{j1}e_{j}^{2} (j=2,3,4j=2,3,4), donc d12=0d_{12}=0, d13=d31=0d_{13}=d_{31}=0 et d14=0d_{14}=0 en prenant respectivement j=2j=2, j=3j=3 et j=4j=4 ; 0=d⁡(e3​ej)=e3​d​(ej)+d⁡(e3)​ej=d3​j​e32+dj​3​ej2=d3​j​e4+dj​3​ej20=d(e_{3}e_{j})=e_{3}d(e_{j})+d(e_{3})e_{j}=d_{3j}e_{3}^{2}+d_{j3}e_{j}^{2}=d_{3j}e_{4}+d_{j3}e_{j}^{2} (j=2,4j=2,4), donc d32=0d_{32}=0 et d34=0d_{34}=0 en prenant respectivement j=2j=2 et j=4j=4. Ainsi d⁡(e1)=d11​e1+d21​e2+d41​e4d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{21}e_{2}+d_{41}e_{4}, d⁡(e2)=2​d11​e2d(e_{2})=2d_{11}e_{2}, d⁡(e3)=d23​e2+d33​e3+d43​e4d(e_{3})=d_{23}e_{2}+d_{33}e_{3}+d_{43}e_{4}, d⁡(e4)=2​d33​e4d(e_{4})=2d_{33}e_{4}. On en déduit que 𝔇⁡(N4,4)≃K6.\mathfrak{D}(N_{4,4})\simeq K^{6}.

3 Nil-algèbres décomposables

Soit ℰ=I1+I2\mathcal{E}=I_{1}+I_{2} une nil-algèbre d’évolution décomposable.

Théorème 3.0.1 (Caractérisation des dérivations).

Soit d:ℰ⟶ℰd:\mathcal{E}\longrightarrow\mathcal{E} une dérivation. Alors dd est déterminée par un unique quadruplet (fd,gd,ℓd,kd)(f_{d},g_{d},\ell_{d},k_{d}) vérifiant les conditions suivantes :

  1. OPENi)i)

    d⁡(x1)=fd​(x1)+ℓd​(x1)d(x_{1})=f_{d}(x_{1})+\ell_{d}(x_{1}) avec x1∈I1x_{1}\in I_{1} ;

  2. OPENi​i)ii)

    d⁡(x2)=gd​(x2)+kd​(x2)d(x_{2})=g_{d}(x_{2})+k_{d}(x_{2}) avec x2∈I2x_{2}\in I_{2} ;

    Les applications linéaires fd∈E​n​d​(I1)f_{d}\in End(I_{1}), gd∈E​n​d​(I2)g_{d}\in End(I_{2}), ℓd∈Hom​(I1,I2)\ell_{d}\in\textrm{Hom}(I_{1},I_{2}) et kd∈Hom​(I2,I1)k_{d}\in\textrm{Hom}(I_{2},I_{1}) vérifient :

  3. OPENi​i​i)iii)

    fd∈𝔇⁡(I1)f_{d}\in\mathfrak{D}(I_{1}) ;

  4. OPENi​v)iv)

    gd∈𝔇⁡(I2)g_{d}\in\mathfrak{D}(I_{2}) ;

  5. OPENv)v)

    ℓd∈Hom0(I1,I2)={h∈Hom(I1,I2)∣h(I12)=0\ell_{d}\in\textrm{Hom}^{0}(I_{1},I_{2})=\{h\in\textrm{Hom}(I_{1},I_{2})\mid h(I_{1}^{2})=0 et h(I1)⊆ann(I2)}h(I_{1})\subseteq ann(I_{2})\} ;

  6. OPENv​i)vi)

    kd∈Hom0(I2,I1)={h∈Hom(I2,I1)∣h(I22)=0k_{d}\in\textrm{Hom}^{0}(I_{2},I_{1})=\{h\in\textrm{Hom}(I_{2},I_{1})\mid h(I_{2}^{2})=0 et h(I2)⊆ann(I1)}h(I_{2})\subseteq ann(I_{1})\}.

Preuve.

Soit dd une dérivation de ℰ=I1+I2\mathcal{E}=I_{1}+I_{2}. Puisque d⁡(xi)∈ℰd(x_{i})\in\mathcal{E} (avec xi∈Iix_{i}\in I_{i}), alors posons d⁡(x1)=fd​(x1)+ℓd​(x1)d(x_{1})=f_{d}(x_{1})+\ell_{d}(x_{1}) et d⁡(x2)=kd​(x2)+gd​(x2)d(x_{2})=k_{d}(x_{2})+g_{d}(x_{2}) avec fd​(x1),kd​(x2)∈I1f_{d}(x_{1}),k_{d}(x_{2})\in I_{1} et ℓd​(x1),gd​(x2)∈I2\ell_{d}(x_{1}),g_{d}(x_{2})\in I_{2}. On vérifie que fd∈E​n​d​(I1)f_{d}\in End(I_{1}), gd∈E​n​d​(I2)g_{d}\in End(I_{2}), ℓd∈Hom​(I1,I2)\ell_{d}\in\textrm{Hom}(I_{1},I_{2}) et kd∈Hom​(I2,I1)k_{d}\in\textrm{Hom}(I_{2},I_{1}), d’où OPENi)i) et OPENi​i)ii).

Soient x1,x1′∈I1x_{1},x_{1}^{\prime}\in I_{1} et x2,x2′∈I2x_{2},x_{2}^{\prime}\in I_{2}. On a : d⁡(x1​x1′)=x1​(fd​(x1′)+ℓd​(x1′))+(fd​(x1)+ℓd​(x1))​x1′=x1​fd​(x1′)+fd​(x1)​x1′∈I1d(x_{1}x_{1}^{\prime})=x_{1}(f_{d}(x_{1}^{\prime})+\ell_{d}(x_{1}^{\prime}))+(f_{d}(x_{1})+\ell_{d}(x_{1}))x_{1}^{\prime}=x_{1}f_{d}(x_{1}^{\prime})+f_{d}(x_{1})x_{1}^{\prime}\in I_{1} ; puisque d⁡(x1​x1′)=fd​(x1​x1′)+ℓd​(x1​x1′)d(x_{1}x_{1}^{\prime})=f_{d}(x_{1}x_{1}^{\prime})+\ell_{d}(x_{1}x_{1}^{\prime}) alors fd​(x1​x1′)=x1​fd​(x1′)+fd​(x1)​x1′f_{d}(x_{1}x_{1}^{\prime})=x_{1}f_{d}(x_{1}^{\prime})+f_{d}(x_{1})x_{1}^{\prime} et ℓd​(x1​x1′)=0\ell_{d}(x_{1}x_{1}^{\prime})=0, donc fd∈𝔇⁡(I1)f_{d}\in\mathfrak{D}(I_{1}), on obtient OPENi​i​i)iii) et ℓd​(I12)=0.\ell_{d}(I_{1}^{2})=0.

En calculant d⁡(x2​x2′)d(x_{2}x^{\prime}_{2}), on montre de même que gd∈𝔇⁡(I2)g_{d}\in\mathfrak{D}(I_{2}) d’où OPENi​v)iv) et kd​(I22)=0k_{d}(I_{2}^{2})=0. On a : 0=d⁡(x1​x2)=x1​(gd​(x2)+kd​(x2))+(fd​(x1)+ℓd​(x1))​x2=x1​kd​(x2)+ℓd​(x1)​x20=d(x_{1}x_{2})=x_{1}(g_{d}(x_{2})+k_{d}(x_{2}))+(f_{d}(x_{1})+\ell_{d}(x_{1}))x_{2}=x_{1}k_{d}(x_{2})+\ell_{d}(x_{1})x_{2} entraîne x1​kd​(x2)=0x_{1}k_{d}(x_{2})=0 et ℓd​(x1)​x2=0\ell_{d}(x_{1})x_{2}=0, donc ℓd​(I1)⊆a​n​n​(I2)\ell_{d}(I_{1})\subseteq ann(I_{2}) et kd​(I2)⊆a​n​n​(I1)k_{d}(I_{2})\subseteq ann(I_{1}). Comme ℓd​(I12)=0\ell_{d}(I_{1}^{2})=0 et ℓd​(I1)⊆a​n​n​(I2)\ell_{d}(I_{1})\subseteq ann(I_{2}) alors, nous obtenons OPENv)v) ; aussi kd​(I22)=0k_{d}(I_{2}^{2})=0 et kd​(I2)⊆a​n​n​(I1)k_{d}(I_{2})\subseteq ann(I_{1}) entraînent OPENv​i)vi).   □\Box

Soient dd et d′d^{\prime} deux dérivations de ℰ.\mathcal{E}. Comme [d,d′][d,d^{\prime}] est une dérivation, alors nous déterminons l’unique quadruplet qui lui est associé.

Théorème 3.0.2.

Soient dd et d′d^{\prime} deux dérivations de ℰ.\mathcal{E}. Alors l’unique quadruplet associé à [d,d′][d,d^{\prime}] est (f[d,d′],g[d,d′],ℓ[d,d′],k[d,d′])(f_{[d,d^{\prime}]},g_{[d,d^{\prime}]},\ell_{[d,d^{\prime}]},k_{[d,d^{\prime}]}) vérifiant :

  1. OPENi)i)

    f[d,d′]=[fd,fd′]+(kd∘ℓd′−kd′∘ℓd)f_{[d,d^{\prime}]}=[f_{d},f_{d^{\prime}}]+(k_{d}\circ\ell_{d^{\prime}}-k_{d^{\prime}}\circ\ell_{d}) ;

  2. OPENi​i)ii)

    ℓ[d,d′]=(ℓd∘fd′−ℓd′∘fd)+(gd∘ℓd′−gd′∘ℓd)\ell_{[d,d^{\prime}]}=(\ell_{d}\circ f_{d^{\prime}}-\ell_{d^{\prime}}\circ f_{d})+(g_{d}\circ\ell_{d^{\prime}}-g_{d^{\prime}}\circ\ell_{d}) ;

  3. OPENi​i​i)iii)

    g[d,d′]=[gd,gd′]+(ℓd∘kd′−ℓd′∘kd)g_{[d,d^{\prime}]}=[g_{d},g_{d^{\prime}}]+(\ell_{d}\circ k_{d^{\prime}}-\ell_{d^{\prime}}\circ k_{d}) ;

  4. OPENi​v)iv)

    k[d,d′]=(kd​o​gd′−kd′​o​gd)+(fd∘kd′−fd′∘kd)k_{[d,d^{\prime}]}=(k_{d}og_{d^{\prime}}-k_{d^{\prime}}og_{d})+(f_{d}\circ k_{d^{\prime}}-f_{d^{\prime}}\circ k_{d}).

Preuve.

On a d∘d′​(x1)=d⁡(fd′​(x1))+d⁡(ℓd′​(x1))=fd∘fd′​(x1)+ℓd∘fd′​(x1)+gd∘ℓd′​(x1)+kd∘ℓd′​(x1)d\circ d^{\prime}(x_{1})=d(f_{d^{\prime}}(x_{1}))+d(\ell_{d^{\prime}}(x_{1}))=f_{d}\circ f_{d^{\prime}}(x_{1})+\ell_{d}\circ f_{d^{\prime}}(x_{1})+g_{d}\circ\ell_{d^{\prime}}(x_{1})+k_{d}\circ\ell_{d^{\prime}}(x_{1}) et [d,d′]​(x1)=(fd∘fd′−fd′∘fd)​(x1)+(ℓd∘fd′−ℓd′∘fd)​(x1)+(gd∘ℓd′−gd′∘ℓd)​(x1)+(kd∘ℓd′−kd′∘ℓd)​(x1).[d,d^{\prime}](x_{1})=(f_{d}\circ f_{d^{\prime}}-f_{d^{\prime}}\circ f_{d})(x_{1})+(\ell_{d}\circ f_{d^{\prime}}-\ell_{d^{\prime}}\circ f_{d})(x_{1})+(g_{d}\circ\ell_{d^{\prime}}-g_{d^{\prime}}\circ\ell_{d})(x_{1})+(k_{d}\circ\ell_{d^{\prime}}-k_{d^{\prime}}\circ\ell_{d})(x_{1}). Donc f[d,d′]=[fd,fd′]+(kd∘ℓd′−kd′∘ℓd)f_{[d,d^{\prime}]}=[f_{d},f_{d^{\prime}}]+(k_{d}\circ\ell_{d^{\prime}}-k_{d^{\prime}}\circ\ell_{d}) et l[d,d′]=(ℓd∘fd′−ℓd′∘fd)+(gd∘ℓd′−gd′∘ℓd)l_{[d,d^{\prime}]}=(\ell_{d}\circ f_{d^{\prime}}-\ell_{d^{\prime}}\circ f_{d})+(g_{d}\circ\ell_{d^{\prime}}-g_{d^{\prime}}\circ\ell_{d}), d’où OPENi)i) et OPENi​i)ii). On montre de méme OPENi​i​i)iii) et OPENi​v)iv) en calculant [d,d′]​(x2)[d,d^{\prime}](x_{2}).   □\Box

Notons LK​(ℰ)=𝔇⁡(I1)×𝔇⁡(I2)×Hom0​(I1,I2)×Hom0​(I2,I1)L_{K}(\mathcal{E})=\mathfrak{D}(I_{1})\times\mathfrak{D}(I_{2})\times\textrm{Hom}^{0}(I_{1},I_{2})\times\textrm{Hom}^{0}(I_{2},I_{1}) ; la multiplication dans LK​(ℰ)L_{K}(\mathcal{E}) est définie par [(fd,gd,ℓd,kd),(fd′,gd′,ℓd′,kd′)]=(f[d,d′],g[d,d′],l[d,d′],k[d,d′])[(f_{d},g_{d},\ell_{d},k_{d}),(f_{d^{\prime}},g_{d^{\prime}},\ell_{d^{\prime}},k_{d^{\prime}})]=(f_{[d,d^{\prime}]},g_{[d,d^{\prime}]},l_{[d,d^{\prime}]},k_{[d,d^{\prime}]}) où le quadruplet (f[d,d′]f_{[d,d^{\prime}]}, g[d,d′]g_{[d,d^{\prime}]}, ℓ[d,d′]\ell_{[d,d^{\prime}]}, k[d,d′]k_{[d,d^{\prime}]}) satisfait les relations OPENi)i), OPENi​i)ii), OPENi​i​i)iii) et OPENi​v)iv) du Théorème 3.0.2.

Proposition 3.0.3.

L’application φ:𝔇⁡(ℰ)⟶LK​(ℰ),\varphi:\mathfrak{D}(\mathcal{E})\longrightarrow L_{K}(\mathcal{E}), d⟼(fd,gd,ℓd,kd)d\longmapsto(f_{d},g_{d},\ell_{d},k_{d}) est un isomorphisme d’algèbres de Lie.

Preuve.

On a [φ⁡(d),φ⁡(d′)]=[(fd,gd,ℓd,kd),(fd′,gd′,ℓd′,kd′)]=(f[d,d′],g[d,d′],ℓ[d,d′],k[d,d′])=φ⁡([d,d′])[\varphi(d),\varphi(d^{\prime})]=[(f_{d},g_{d},\ell_{d},k_{d}),(f_{d^{\prime}},g_{d^{\prime}},\ell_{d^{\prime}},k_{d^{\prime}})]=(f_{[d,d^{\prime}]},g_{[d,d^{\prime}]},\ell_{[d,d^{\prime}]},k_{[d,d^{\prime}]})\\ =\varphi([d,d^{\prime}]) et k​e​r​(φ)={0}ker(\varphi)=\{0\}, donc φ\varphi est un monomorphisme d’algèbres de Lie.

Soient (f,g,ℓ,k)∈LK​(ℰ)(f,g,\ell,k)\in L_{K}(\mathcal{E}) et d:ℰ⟶ℰd:\mathcal{E}\longrightarrow\mathcal{E} un endomorphisme défini par d⁡(x1)=f⁡(x1)+ℓ⁡(x1)d(x_{1})=f(x_{1})+\ell(x_{1}) et d⁡(x2)=g⁡(x2)+k⁡(x2)d(x_{2})=g(x_{2})+k(x_{2}). On a d⁡(x1​x1′)=f⁡(x1​x1′)=x1​f​(x1′)+f⁡(x1)​x1′=x1​(f⁡(x1′)+ℓ⁡(x1′))+(f⁡(x1)+ℓ⁡(x1))​x1′=x1​d​(x1′)+d⁡(x1)​x1′d(x_{1}x_{1}^{\prime})=f(x_{1}x_{1}^{\prime})=x_{1}f(x_{1}^{\prime})+f(x_{1})x_{1}^{\prime}=x_{1}(f(x_{1}^{\prime})+\ell(x_{1}^{\prime}))+(f(x_{1})+\ell(x_{1}))x_{1}^{\prime}=x_{1}d(x_{1}^{\prime})+d(x_{1})x_{1}^{\prime}. On montre de même que d⁡(x2​x2′)=x2​d​(x2′)+d⁡(x2)​x2′d(x_{2}x_{2}^{\prime})=x_{2}d(x_{2}^{\prime})+d(x_{2})x_{2}^{\prime}.

Aussi d⁡(x1​x2)=0=x1​(g⁡(x2)+k⁡(x2))+(f⁡(x1)+ℓ⁡(x1))​x2=x1​d​(x2)+d⁡(x1)​x2d(x_{1}x_{2})=0=x_{1}(g(x_{2})+k(x_{2}))+(f(x_{1})+\ell(x_{1}))x_{2}=x_{1}d(x_{2})+d(x_{1})x_{2} car x1​g​(x2)=x1​k​(x2)=x2​f​(x1)=x2​l​(x1)=0x_{1}g(x_{2})=x_{1}k(x_{2})=x_{2}f(x_{1})=x_{2}l(x_{1})=0. Par conséquent φ\varphi est surjectif, d’où le théorème.   □\Box

Exemple 3.0.4.

On considère les algèbres N1,1N_{1,1}, N2,2N_{2,2}, N3,2N_{3,2} et N4,4N_{4,4} définies ci-dessus. On a

Hom0(N1,1,N2,2)={h∈Hom(N1,1,N2,2);h(N1,12)=0\textrm{Hom}^{0}(N_{1,1},N_{2,2})=\{h\in\textrm{Hom}(N_{1,1},N_{2,2});h(N_{1,1}^{2})=0 et h(N1,1)⊆ann(N2,2)}≃K.h(N_{1,1})\subseteq ann(N_{2,2})\}\simeq K.

Hom0(N2,2,N1,1)={h∈Hom(N2,2,N1,1);h(N2,22)=0\textrm{Hom}^{0}(N_{2,2},N_{1,1})=\{h\in\textrm{Hom}(N_{2,2},N_{1,1});h(N_{2,2}^{2})=0 et h(N2,2)⊆ann(N1,1)}≃Kh(N_{2,2})\subseteq ann(N_{1,1})\}\simeq K, car N2,22=<e2>N_{2,2}^{2}=<e_{2}>, 0=h⁡(e12)=h⁡(e2)0=h(e_{1}^{2})=h(e_{2}) et h⁡(e1)=α​e3.h(e_{1})=\alpha e_{3}.

Hom0(N2,2,N2,2)={h∈Hom(N2,2,N2,2);h(N2,22)=0\textrm{Hom}^{0}(N_{2,2},N_{2,2})=\{h\in\textrm{Hom}(N_{2,2},N_{2,2});h(N_{2,2}^{2})=0 et h(N2,2)⊆ann(N2,2)}≃Kh(N_{2,2})\subseteq ann(N_{2,2})\}\simeq K Car N2,22=<e2>N_{2,2}^{2}=<e_{2}>, 0=h⁡(e12)=h⁡(e2)0=h(e_{1}^{2})=h(e_{2}) et h⁡(e1)=α​e4.h(e_{1})=\alpha e_{4}.

On en déduit que 𝔇⁡(N2,2⊕N1,1)≃K2×K×K×K\mathfrak{D}(N_{2,2}\oplus N_{1,1})\simeq K^{2}\times K\times K\times K et 𝔇⁡(N2,2⊕N2,2)≃K2×K2×K×K.\mathfrak{D}(N_{2,2}\oplus N_{2,2})\simeq K^{2}\times K^{2}\times K\times K.

De tout ce qui précède, on en déduit qu’il est suffisant de déterminer les dérivations dans les nil-algèbres d’évolution indécomposables.

Lemme 3.0.5 ([9], Corollary 2.6).

Soit ℰ\mathcal{E} une nil-algèbre d’évolution de dimension finie telle que dimK( ann​(ℰ))≥12​dimK(ℰ)≥1\dim_{K}(\textrm{ ann}(\mathcal{E}))\geq\frac{1}{2}\dim_{K}(\mathcal{E})\geq 1. Alors ℰ\mathcal{E} est décomposable.

Proposition 3.0.6 ([14], Table 11).

Soit ℰ\mathcal{E} une nil-algèbre d’évolution indécomposable à puissances associatives de dimension ≤4\leq 4. Alors ℰ\mathcal{E} est isomorphe à une et une seule des algèbres dans la Table 11.

Table 1: *
Table 1: dim(ℰ)≤4\dim(\mathcal{E})\leq 4
dim\dim ℰ\mathcal{E} Multiplication dim(ann(ℰ)(\mathcal{E})) Associative
𝟏\mathbf{1} N1,1N_{1,1} e12=0e_{1}^{2}=0 11 Oui
𝟐\mathbf{2} N2,2N_{2,2} e12=e2,e_{1}^{2}=e_{2}, e22=0e_{2}^{2}=0 11 Oui
𝟑\mathbf{3} N3,3​(α)N_{3,3}(\alpha) e12=e3,e_{1}^{2}=e_{3}, e22=α​e3,e_{2}^{2}=\alpha e_{3}, e32=0e_{3}^{2}=0 avec α∈K∗\alpha\in K^{*} 11 Oui
𝟒\mathbf{4} N4,5​(α,β)N_{4,5}(\alpha,\beta) e12=e4,e_{1}^{2}=e_{4}, e22=α​e4,e_{2}^{2}=\alpha e_{4}, e32=β​e4,e_{3}^{2}=\beta e_{4}, e42=0e_{4}^{2}=0 avec α,β∈K∗\alpha,\beta\in K^{*} 11 Oui
N4,6N_{4,6} e12=e2+e3,e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}, e22=e4,e_{2}^{2}=e_{4}, e32=−e4,e_{3}^{2}=-e_{4}, e42=0e_{4}^{2}=0 11 Non
Proposition 3.0.7 ([14], Table 22).

Soit ℰ\mathcal{E} une nil-algèbre d’évolution indécomposable à puissances associatives de dimension 55. Alors ℰ\mathcal{E} est isomorphe à une et une seule des algèbres dans la Table 22.

Table 2: *
Table 2: dim(ℰ)=5\dim(\mathcal{E})=5
ℰ\mathcal{E} Multiplication dim(ann(ℰ\mathcal{E})) Associative
N5,8​(α,β,γ)N_{5,8}(\alpha,\beta,\gamma) e12=e5,e_{1}^{2}=e_{5}, e22=α​e5,e_{2}^{2}=\alpha e_{5}, e32=β​e5,e_{3}^{2}=\beta e_{5}, e42=γ​e5,e_{4}^{2}=\gamma e_{5}, e52=0e_{5}^{2}=0 avec α,β,γ∈K∗\alpha,\beta,\gamma\in K^{*} 11 Oui
N5,9​(α,β)N_{5,9}(\alpha,\beta) e12=e4,e_{1}^{2}=e_{4}, e22=α​e4+β​e5,e_{2}^{2}=\alpha e_{4}+\beta e_{5}, e32=e5,e_{3}^{2}=e_{5}, e42=e52=0e_{4}^{2}=e_{5}^{2}=0 avec α,β∈K∗\alpha,\beta\in K^{*} 22 Oui
N5,10​(α)N_{5,10}(\alpha) e12=e2+e3,e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}, e22=e5,e_{2}^{2}=e_{5}, e32=−e5,e_{3}^{2}=-e_{5}, e42=α​e5,e_{4}^{2}=\alpha e_{5}, e52=0e_{5}^{2}=0 avec α∈K∗\alpha\in K^{*} 11 Non
N5,11​(α)N_{5,11}(\alpha) e12=e2+e3,e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}, e22=e5,e_{2}^{2}=e_{5}, e32=−e5,e_{3}^{2}=-e_{5}, e42=α⁡(e2+e3),e_{4}^{2}=\alpha(e_{2}+e_{3}), e52=0e_{5}^{2}=0 avec α∈K∗\alpha\in K^{*} 11 Non
N5,12​(α,β)N_{5,12}(\alpha,\beta) e12=e2+e3,e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}, e22=e5,e_{2}^{2}=e_{5}, e32=−e5,e_{3}^{2}=-e_{5}, e42=α⁡(e2+e3)+β​e5,e_{4}^{2}=\alpha(e_{2}+e_{3})+\beta e_{5}, e52=0e_{5}^{2}=0 avec α,β∈K∗\alpha,\beta\in K^{*} 11 Non
Proposition 3.0.8 ([14], Table 33).

Soit ℰ\mathcal{E} une nil-algèbre d’évolution indécomposable, à puissances associatives, de dimension 66. Alors ℰ\mathcal{E} est isomorphe à une et une seule des algèbres dans la Table 33.

Table 3: *
Table 3: dim(ℰ)=6\dim(\mathcal{E})=6
ℰ\mathcal{E} Multiplication dim(ann(ℰ\mathcal{E})) Associative
N6,16​(α,β,γ,δ)N_{6,16}(\alpha,\beta,\gamma,\delta) e12=e6,e22=α​e6,e_{1}^{2}=e_{6},e_{2}^{2}=\alpha e_{6}, e32=β​e6,e_{3}^{2}=\beta e_{6}, e42=γ​e6,e_{4}^{2}=\gamma e_{6}, e52=δ​e6e_{5}^{2}=\delta e_{6}, e62=0e_{6}^{2}=0 avec α,β,γ,δ∈K∗\alpha,\beta,\gamma,\delta\in K^{*} 11 Oui
N6,17​(α,β,γ)N_{6,17}(\alpha,\beta,\gamma) e12=e5e_{1}^{2}=e_{5}, e22=α​e5+β​e6e_{2}^{2}=\alpha e_{5}+\beta e_{6}, e32=γ​e6e_{3}^{2}=\gamma e_{6}, e42=e6e_{4}^{2}=e_{6}, e52=e62=0e_{5}^{2}=e_{6}^{2}=0 avec α​β​γ≠0\alpha\beta\gamma\neq 0 22 Oui
N6,18​(α,β,γ,δ)N_{6,18}(\alpha,\beta,\gamma,\delta) e12=e5e_{1}^{2}=e_{5}, e22=α​e5+β​e6e_{2}^{2}=\alpha e_{5}+\beta e_{6}, e32=γ​e5+δ​e6e_{3}^{2}=\gamma e_{5}+\delta e_{6}, e42=e6e_{4}^{2}=e_{6}, e52=e62=0e_{5}^{2}=e_{6}^{2}=0 avec α​β≠0\alpha\beta\neq 0, γ​δ≠0\gamma\delta\neq 0 et α​δ−β​γ≠0\alpha\delta-\beta\gamma\neq 0 22 Oui
N6,19​(α,β)N_{6,19}(\alpha,\beta) e12=e2+e3,e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}, e22=e6,e_{2}^{2}=e_{6}, e32=−e6,e_{3}^{2}=-e_{6}, e42=α​e6,e_{4}^{2}=\alpha e_{6}, e52=β​e6,e_{5}^{2}=\beta e_{6}, e62=0e_{6}^{2}=0 avec α,β∈K∗\alpha,\beta\in K^{*} 11 Non
N6,20​(α,β)N_{6,20}(\alpha,\beta) e12=e2+e3,e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}, e22=e6,e_{2}^{2}=e_{6}, e32=−e6,e_{3}^{2}=-e_{6}, e42=α⁡(e2+e3),e_{4}^{2}=\alpha(e_{2}+e_{3}), e52=β​e6,e_{5}^{2}=\beta e_{6}, e62=0e_{6}^{2}=0 avec α,β∈K∗\alpha,\beta\in K^{*} 11 Non
N6,21​(α,β,γ)N_{6,21}(\alpha,\beta,\gamma) e12=e2+e3,e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}, e22=e6,e_{2}^{2}=e_{6}, e32=−e6,e_{3}^{2}=-e_{6}, e42=α⁡(e2+e3)+β​e6,e_{4}^{2}=\alpha(e_{2}+e_{3})+\beta e_{6}, e52=γ​e6,e_{5}^{2}=\gamma e_{6}, e62=0e_{6}^{2}=0 avec α,β,γ∈K∗\alpha,\beta,\gamma\in K^{*} 11 Non
N6,22​(α,β)N_{6,22}(\alpha,\beta) e12=e2+e3,e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}, e22=e6,e_{2}^{2}=e_{6}, e32=−e6,e_{3}^{2}=-e_{6}, e42=α⁡(e2+e3),e_{4}^{2}=\alpha(e_{2}+e_{3}), e52=β⁡(e2+e3),e_{5}^{2}=\beta(e_{2}+e_{3}), e62=0e_{6}^{2}=0 avec α,β∈K∗\alpha,\beta\in K^{*} 11 Non
N6,23​(α,β,γ,δ)N_{6,23}(\alpha,\beta,\gamma,\delta) e12=e2+e3,e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}, e22=e6,e_{2}^{2}=e_{6}, e32=−e6,e_{3}^{2}=-e_{6},
e42=α⁡(e2+e3)+β​e6,e_{4}^{2}=\alpha(e_{2}+e_{3})+\beta e_{6}, e52=γ⁡(e2+e3)+δ​e6,e_{5}^{2}=\gamma(e_{2}+e_{3})+\delta e_{6}, e62=0e_{6}^{2}=0 avec α​δ−β​γ≠0\alpha\delta-\beta\gamma\neq 0, α​γ≠0\alpha\gamma\neq 0 et β​δ≠0\beta\delta\neq 0
11 Non
N6,24​(α,β,γ)N_{6,24}(\alpha,\beta,\gamma) e12=e2+e3,e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}, e22=e6,e_{2}^{2}=e_{6}, e32=−e6,e_{3}^{2}=-e_{6},
e42=α⁡(e2+e3)+β​e6,e_{4}^{2}=\alpha(e_{2}+e_{3})+\beta e_{6}, e52=γ⁡(e2+e3),e_{5}^{2}=\gamma(e_{2}+e_{3}), e62=0e_{6}^{2}=0 avec α​β​γ≠0\alpha\beta\gamma\neq 0
11 Non
N6,25​(α)N_{6,25}(\alpha) e12=e2+e3,e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}, e22=e5,e_{2}^{2}=e_{5}, e32=−e5,e_{3}^{2}=-e_{5}, e42=α⁡(e2+e3)+e6,e_{4}^{2}=\alpha(e_{2}+e_{3})+e_{6}, e52=e62=0e_{5}^{2}=e_{6}^{2}=0 avec α∈K∗\alpha\in K^{*} 22 Non
N6,26N_{6,26} e12=e2+e3+e4,e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}+e_{4}, e22=e5,e_{2}^{2}=e_{5}, e32=e6,e_{3}^{2}=e_{6}, e42=−(e5+e6),e_{4}^{2}=-(e_{5}+e_{6}), e52=e62=0e_{5}^{2}=e_{6}^{2}=0 22 Non

Soient NN une nil-algèbre d’évolution à puissances associatives, indécomposable, de base naturelle B={eiB=\{e_{i} ; 1≤i≤n}1\leq i\leq n\} et d:N⟶Nd:N\longrightarrow N une dérivation. On pose d⁡(ei)=∑j=1ndj​i​ejd(e_{i})=\sum_{j=1}^{n}d_{ji}e_{j}, pour tout 1≤i≤n1\leq i\leq n et on s’intéresse aux dérivations des nil-algèbres d’évolution indécomposable de dimension au plus 66 ; ainsi, dim(a​n​n​(N))=1\dim(ann(N))=1 ou 22.

4 Nil-algèbres associatives et indécomposables

On suppose ici que NN est associative.

4.1 Dimension de l’annulateur de NN est 11

On pose a​n​n​(N)=K​enann(N)=Ke_{n}, alors ei2=αi​ene_{i}^{2}=\alpha_{i}e_{n}, en2=0e_{n}^{2}=0 avec αi≠0\alpha_{i}\neq 0 (1≤i≤n−1)(1\leq i\leq n-1) ([14, § 4.1]).

Soit g​l​(n,K)=Mn​(K)=(ej​i)1≤i,j≤ngl(n,K)=M_{n}(K)=(e_{ji})_{1\leq i,j\leq n} avec ej​i​el​k=δi​l​ej​ke_{ji}e_{lk}=\delta_{il}e_{jk}. On pose H=<hj​i=ej​i−αi−1​αj​ei​jH=<h_{ji}=e_{ji}-\alpha_{i}^{-1}\alpha_{j}e_{ij} ; 1≤i<j≤n−1>1\leq i<j\leq n-1>, L=<en​jL=<e_{nj} ; 1≤j≤n−1>1\leq j\leq n-1> et g=e11+⋯+en−1,n−1+2​en​ng=e_{11}+\cdots+e_{n-1,n-1}+2e_{nn}.

Théorème 4.1.1.

Soit NN une nil-algèbre d’évolution indécomposable associative, de dimension n≥3n\geq 3, telle que dim(a​n​n​(N))=1\dim(ann(N))=1. Alors 𝔇⁡(N)=H⊕L⊕K​g\mathfrak{D}(N)=H\oplus L\oplus Kg et 𝔇⁡(N)≃Kn⁡(n−1)2×K\mathfrak{D}(N)\simeq K^{\frac{n(n-1)}{2}}\times K.

Preuve.

Pour i=1,…,n−1i=1,\ldots,n-1, on a d⁡(ei2)=2​ei​d​(ei)=2​di​i​ei2=2​αi​di​i​end(e_{i}^{2})=2e_{i}d(e_{i})=2d_{ii}e_{i}^{2}=2\alpha_{i}d_{ii}e_{n} et d⁡(ei2)=αi​d​(en)d(e_{i}^{2})=\alpha_{i}d(e_{n}) alors d⁡(en)=2​di​i​end(e_{n})=2d_{ii}e_{n} car αi≠0\alpha_{i}\neq 0. En particulier d⁡(en)=2​d11​end(e_{n})=2d_{11}e_{n}, d’où di​i=d11d_{ii}=d_{11} pour i∈{1,…,n−1}i\in\{1,\ldots,n-1\}.

Nous avons aussi : 0=d⁡(ei​ej)=di​j​ei2+dj​i​ej2=(di​j​αi+dj​i​αj)​en0=d(e_{i}e_{j})=d_{ij}e_{i}^{2}+d_{ji}e_{j}^{2}=(d_{ij}\alpha_{i}+d_{ji}\alpha_{j})e_{n}, donc di​j​αi+dj​i​αj=0d_{ij}\alpha_{i}+d_{ji}\alpha_{j}=0, soit dj​i=−αi​αj−1​di​jd_{ji}=-\alpha_{i}\alpha_{j}^{-1}d_{ij} pour 1≤i≠j≤n−11\leq i\neq j\leq n-1.

Alors M​a​tB​(d)=(d11−α1−1​α2​d21−α1−1​α3​d31⋯−α1−1​αn−1​dn−1,10d21d11−α2−1​α3​d32⋯−α2−1​αn−1​dn−1,20d31d32d11⋯−α3−1​αn−1​dn−1,30⋮⋮⋮⋱⋮⋮dn−1,1dn−1,2dn−1,3⋯d110dn​1dn​2dn​3⋯dn,n−12​d11)Mat_{B}(d)=\left(\begin{array}[]{cccccc}d_{11}&-\alpha_{1}^{-1}\alpha_{2}d_{21}&-\alpha_{1}^{-1}\alpha_{3}d_{31}&\cdots&-\alpha_{1}^{-1}\alpha_{n-1}d_{n-1,1}&0\\ d_{21}&d_{11}&-\alpha_{2}^{-1}\alpha_{3}d_{32}&\cdots&-\alpha_{2}^{-1}\alpha_{n-1}d_{n-1,2}&0\\ d_{31}&d_{32}&d_{11}&\cdots&-\alpha_{3}^{-1}\alpha_{n-1}d_{n-1,3}&0\\ \vdots&\vdots&\vdots&\ddots&\vdots&\vdots\\ d_{n-1,1}&d_{n-1,2}&d_{n-1,3}&\cdots&d_{11}&0\\ d_{n1}&d_{n2}&d_{n3}&\cdots&d_{n,n-1}&2d_{11}\\ \end{array}\right)

Donc M​a​tB​(d)=∑1≤i<j≤n−1dj​i​hj​i+∑j=1n−1dn​j​en​j+d11​gMat_{B}(d)=\sum_{1\leq i<j\leq n-1}d_{ji}h_{ji}+\sum_{j=1}^{n-1}d_{nj}e_{nj}+d_{11}g, d’où 𝔇⁡(N)=H⊕L⊕K​g\mathfrak{D}(N)=H\oplus L\oplus Kg. On a dim(H)=(n−2)​(n−1)2\dim(H)=\frac{(n-2)(n-1)}{2}, dim(L)=n−1\dim(L)=n-1 et dim(K​g)=1\dim(Kg)=1. Ainsi 𝔇⁡(N)≃Kn⁡(n−1)2×K\mathfrak{D}(N)\simeq K^{\frac{n(n-1)}{2}}\times K.   □\Box

Proposition 4.1.2.

Soit NN une nil-algèbre d’évolution indécomposable associative de dimension n≥3n\geq 3 telle que dim(a​n​n​(N))=1\dim(ann(N))=1. Alors 𝔇​(N)′=H⊕L\mathfrak{D}(N)^{\prime}=H\oplus L et 𝔇​(N)′≃Kn⁡(n−1)2\mathfrak{D}(N)^{\prime}~\simeq~K^{\frac{n(n-1)}{2}}.

Preuve.

∙\bullet Calculons [H,H][H,H]. Soient 1≤i<j≤n−11\leq i<j\leq n-1 et 1≤k<l≤n−1,1\leq k<l\leq n-1, on a

[hj​i,hl​k]\displaystyle[h_{ji},h_{lk}] =\displaystyle= (ej​i−αi−1​αj​ei​j)​(el​k−αk−1​αl​ek​l)−(el​k−αk−1​αl​ek​l)​(ej​i−αi−1​αj​ei​j)\displaystyle(e_{ji}-\alpha_{i}^{-1}\alpha_{j}e_{ij})(e_{lk}-\alpha_{k}^{-1}\alpha_{l}e_{kl})-(e_{lk}-\alpha_{k}^{-1}\alpha_{l}e_{kl})(e_{ji}-\alpha_{i}^{-1}\alpha_{j}e_{ij})
=\displaystyle= (δi​l​ej​k−αk−1​αl​δi​k​ej​l−αi−1​αj​δj​l​ei​k+αi−1​αj​αk−1​αl​δj​k​ei​l)\displaystyle(\delta_{il}e_{jk}-\alpha_{k}^{-1}\alpha_{l}\delta_{ik}e_{jl}-\alpha_{i}^{-1}\alpha_{j}\delta_{jl}e_{ik}+\alpha_{i}^{-1}\alpha_{j}\alpha_{k}^{-1}\alpha_{l}\delta_{jk}e_{il})
−(δk​j​el​i−αi−1​αj​δk​i​el​j−αk−1​αl​δl​j​ek​i+αk−1​αj​αi−1​αl​δl​i​ek​j)\displaystyle{}-(\delta_{kj}e_{li}-\alpha_{i}^{-1}\alpha_{j}\delta_{ki}e_{lj}-\alpha_{k}^{-1}\alpha_{l}\delta_{lj}e_{ki}+\alpha_{k}^{-1}\alpha_{j}\alpha_{i}^{-1}\alpha_{l}\delta_{li}e_{kj})

OPEN1)1) j=kj=k, on a [hj​i,hl​j]=−(el​i−αi−1​αl​ei​l)=−hl​i[h_{ji},h_{lj}]=-(e_{li}-\alpha_{i}^{-1}\alpha_{l}e_{il})=-h_{li}.

OPEN2)2) j=lj=l et i<ki<k, on a [hj​i,hj​k]=αk−1​αj​(ek​i−αi−1​αk​ei​k)=αk−1​αj​hk​i[h_{ji},h_{jk}]=\alpha_{k}^{-1}\alpha_{j}(e_{ki}-\alpha_{i}^{-1}\alpha_{k}e_{ik})=\alpha_{k}^{-1}\alpha_{j}h_{ki}.

OPEN3)3) j=lj=l et k<ik<i, on a [hj​i,hj​k]=−αi−1​αj​(ei​k−αk−1​αi​ek​i)=−αi−1​αj​hi​k[h_{ji},h_{jk}]=-\alpha_{i}^{-1}\alpha_{j}(e_{ik}-\alpha_{k}^{-1}\alpha_{i}e_{ki})=-\alpha_{i}^{-1}\alpha_{j}h_{ik}.

OPEN4)4) i=li=l, on a [hj​i,hi​k]=(ej​k−αk−1​αj​ek​j)=hj​k[h_{ji},h_{ik}]=(e_{jk}-\alpha_{k}^{-1}\alpha_{j}e_{kj})=h_{jk}.

OPEN5)5) i=ki=k et j<lj<l, on a [hj​i,hl​i]=αi−1​αj​(el​j−αj−1​αl​ej​l)=αi−1​αj​hl​j[h_{ji},h_{li}]=\alpha_{i}^{-1}\alpha_{j}(e_{lj}-\alpha_{j}^{-1}\alpha_{l}e_{jl})=\alpha_{i}^{-1}\alpha_{j}h_{lj}.

OPEN6)6) i=ki=k et l<jl<j, on a [hj​i,hl​i]=−αi−1​αl​(ej​l−αl−1​αj​el​j)=−αi−1​αl​hj​l[h_{ji},h_{li}]=-\alpha_{i}^{-1}\alpha_{l}(e_{jl}-\alpha_{l}^{-1}\alpha_{j}e_{lj})=-\alpha_{i}^{-1}\alpha_{l}h_{jl}.

OPEN7)7) i,j,k,li,j,k,l sont deux à deux distincts, on a [hj​i,hl​k]=0[h_{ji},h_{lk}]=0.

On en déduit que [H,H]⊆H.[H,H]\subseteq H. Posons [H,H]1=<[hj​1,hl​1]=α1−1​αj​hl​j[H,H]_{1}=<[h_{j1},h_{l1}]=\alpha_{1}^{-1}\alpha_{j}h_{lj} ; 1<j<l≤n−1>1<j<l\leq n-1> et [H,H]2=<[hn−1,1,hn−1,k]=αk−1​αn−1​hk​1[H,H]_{2}=<[h_{n-1,1},h_{n-1,k}]=\alpha_{k}^{-1}\alpha_{n-1}h_{k1} ; 2≤k≤n−2>2\leq k\leq n-2>. On a dim([H,H]1)=(n−3)+(n−4)+…+1=(n−3)​(n−2)2\dim([H,H]_{1})=(n-~3)+(n-4)+\ldots+1=\frac{(n-3)(n-2)}{2}, dim([H,H]2)=n−3\dim([H,H]_{2})=n-3 et [h21,hn−1,2]=−hn−1,1[h_{21},h_{n-1,2}]=-h_{n-1,1}. Comme [H,H]1⊕[H,H]2⊕K⁡[h21,hn−1,2]⊆[H,H][H,H]_{1}\oplus[H,H]_{2}\oplus K[h_{21},h_{n-1,2}]\subseteq[H,H] et que dim([H,H]1⊕[H,H]2⊕K⁡[h21,hn−1,2])=(n−3)​(n−2)2+(n−3)+1=(n−1)​(n−2)2=dim(H)\dim([H,H]_{1}\oplus[H,H]_{2}\oplus K[h_{21},h_{n-1,2}])=\frac{(n-3)(n-2)}{2}+(n-3)+1=\frac{(n-1)(n-2)}{2}=\dim(H) alors [H,H]=H.[H,H]=H.

∙\bullet Calculons [H,L][H,L]. Soient 1≤i<j≤n−11\leq i<j\leq n-1 et 1≤k≤n−11\leq k\leq n-1. On a
[hj​i,en​k]=(ej​i−αi−1​αj​ei​j)​en​k−en​k​(ej​i−αi−1​αj​ei​j)=−δk​j​en​i+αi−1​αj​δk​i​en​j[h_{ji},e_{nk}]=(e_{ji}-~\alpha_{i}^{-1}\alpha_{j}e_{ij})e_{nk}-e_{nk}(e_{ji}-\alpha_{i}^{-1}\alpha_{j}e_{ij})=-\delta_{kj}e_{ni}+\alpha_{i}^{-1}\alpha_{j}\delta_{ki}e_{nj}.

OPEN1)1) k=ik=i entraîne [hj​i,en​i]=αi−1​αj​en​j[h_{ji},e_{ni}]=\alpha_{i}^{-1}\alpha_{j}e_{nj}.

OPEN2)2) k=jk=j entraîne [hj​i,en​j]=−en​i[h_{ji},e_{nj}]=-e_{ni}.

OPEN3)3) k≠ik\neq i et k≠jk\neq j entraînent [hj​i,en​k]=0[h_{ji},e_{nk}]=0.

On en déduit que [H,L]⊆L.[H,L]\subseteq L. Posons [H,L]1=<[hn−1,i,en,n−1]=−en​i[H,L]_{1}=<[h_{n-1,i},e_{n,n-1}]=-e_{ni} ; 1≤i≤n−2>1\leq i\leq n-2> ; on a [hn−1,1,en​1]=α1−1​αn−1​en,n−1[h_{n-1,1},e_{n1}]=\alpha_{1}^{-1}\alpha_{n-1}e_{n,n-1}. Comme [H,L]1⊕K⁡[hn−1,1,en​1]⊆[H,L][H,L]_{1}\oplus K[h_{n-1,1},e_{n1}]\subseteq[H,L] et dim([H,L]1⊕K⁡[hn−1,1,en​1])=(n−2)+1=n−1=dim(L)\dim([H,L]_{1}\oplus K[h_{n-1,1},e_{n1}])=(n-2)+1=n-1=\dim(L), alors [H,L]=L[H,L]=L.

∙\bullet Calculons [H,K​g][H,Kg]. Soient 1≤i<j≤n−11\leq i<j\leq n-1. On a [hj​i,g]=∑k=1n−1[hj​i,ek​k]+2​[hj​i,en​n]=∑k=1n−1((ej​i−αi−1​αj​ei​j)​ek​k−ek​k​(ej​i−αi−1​αj​ei​j))=(ej​i−αi−1​αj​ei​j)−(ej​i−αi−1​αj​ei​j)[h_{ji},g]=\sum_{k=1}^{n-1}[h_{ji},e_{kk}]+2[h_{ji},e_{nn}]=\sum_{k=1}^{n-1}((e_{ji}-\alpha_{i}^{-1}\alpha_{j}e_{ij})e_{kk}-e_{kk}(e_{ji}-\alpha_{i}^{-1}\alpha_{j}e_{ij}))=(e_{ji}-\alpha_{i}^{-1}\alpha_{j}e_{ij})-(e_{ji}-\alpha_{i}^{-1}\alpha_{j}e_{ij}). On en déduit que [H,K​g]=0[H,Kg]=0.

∙\bullet Calculons [L,L][L,L]. Soient 1≤i,j≤n−11\leq i,j\leq n-1, on a [en​i,en​j]=en​i​en​j−en​j​en​i=δi​n​en​j−δj​n​en​i=0[e_{ni},e_{nj}]=e_{ni}e_{nj}-e_{nj}e_{ni}=\delta_{in}e_{nj}-\delta_{jn}e_{ni}=0. Donc [L,L]=0[L,L]=0.

∙\bullet Calculons [L,K​g][L,Kg]. Soient 1≤i≤n−11\leq i\leq n-1, on a [en​i,g]=∑j=1nen​i​ej​j−∑j=1nej​j​en​i=en​i[e_{ni},g]=\sum_{j=1}^{n}e_{ni}e_{jj}-\sum_{j=1}^{n}e_{jj}e_{ni}=e_{ni}. Donc [L,K​g]=L[L,Kg]=L

∙\bullet On a [K​g,K​g]=0[Kg,Kg]=0.

On en déduit que 𝔇​(N)′=H⊕L\mathfrak{D}(N)^{\prime}=H\oplus L et 𝔇​(N)′≃Kn⁡(n−1)2\mathfrak{D}(N)^{\prime}~\simeq~K^{\frac{n(n-1)}{2}}.   □\Box

4.2 Dimension de l’annulateur de NN est 22

Théorème 4.2.1.

Soit NN une nil-algèbre d’évolution indécomposable, associative, de dimension ≤6\leq 6 telle que dim(a​n​n​(N))=2\dim(ann(N))=2. Alors, les dérivations dans NN sont données dans la Table 44.

Table 4: *
Table 4
NN Définition de la dérivation 𝔇⁡(N)≃\mathfrak{D}(N)\simeq
N5,9​(α,β)N_{5,9}(\alpha,\beta) d⁡(ei)=d11​ei+d4​i​e4+d5​i​e5d(e_{i})=d_{11}e_{i}+d_{4i}e_{4}+d_{5i}e_{5}, d⁡(e4)=2​d11​e4d(e_{4})=2d_{11}e_{4}, d⁡(e5)=2​d11​e5d(e_{5})=2d_{11}e_{5} avec i=1,2,3i=1,2,3 K4×K3K^{4}\times K^{3}
N6,17​(α,β,γ)N_{6,17}(\alpha,\beta,\gamma) d⁡(ei)=d11​ei+d5​i​e5+d6​i​e6d(e_{i})=d_{11}e_{i}+d_{5i}e_{5}+d_{6i}e_{6}, d⁡(e3)=d11​e3+d43​e4+d53​e5+d63​e6d(e_{3})=d_{11}e_{3}+d_{43}e_{4}+d_{53}e_{5}+d_{63}e_{6}, d⁡(e4)=−γ−1​d43​e3+d11​e4+d54​e5+d64​e6d(e_{4})=-\gamma^{-1}d_{43}e_{3}+d_{11}e_{4}+d_{54}e_{5}+d_{64}e_{6}, d⁡(e5)=2​d11​e5d(e_{5})=2d_{11}e_{5}, d⁡(e6)=2​d11​e6d(e_{6})=2d_{11}e_{6} avec i=1,2i=1,2 K6×K4K^{6}\times K^{4}
N6,18​(α,β,γ,δ)N_{6,18}(\alpha,\beta,\gamma,\delta) d⁡(ei)=d11​ei+d5​i​e5+d6​i​e6d(e_{i})=d_{11}e_{i}+d_{5i}e_{5}+d_{6i}e_{6}, d⁡(e5)=2​d11​e5d(e_{5})=2d_{11}e_{5}, d⁡(e6)=2​d11​e6d(e_{6})=2d_{11}e_{6} avec i=1,2,3,4i=1,2,3,4 K5×K4K^{5}\times K^{4}
Preuve.

Dans [14], les Auteurs montrent que NN admet une base naturelle B={eiB=\{e_{i} ; 1≤i≤n}1\leq i\leq n\} dont la table de multiplication est définie par : e12=en−1e_{1}^{2}=e_{n-1}, ei2=αi,n−1​en−1+αi,n​ene_{i}^{2}=\alpha_{i,n-1}e_{n-1}+\alpha_{i,n}e_{n}, en−22=ene_{n-2}^{2}=e_{n}, en−12=en2=0e_{n-1}^{2}=e_{n}^{2}=0 avec (αi,n−1,αi,n)≠0(\alpha_{i,n-1},\alpha_{i,n})\neq 0 où 2≤i≤n−32\leq i\leq n-3. Il existe également un i0∈{2,…,n−3}i_{0}\in\{2,\ldots,n-3\} tel que αi0,n−1​αi0,n≠0\alpha_{i_{0},n-1}\alpha_{i_{0},n}\neq 0. En dérivant en−1=e12e_{n-1}=e_{1}^{2}, on obtient d⁡(en−1)=d⁡(e12)=2​e1​d​(e1)=2​d11​e12=2​d11​en−1d(e_{n-1})=d(e_{1}^{2})=2e_{1}d(e_{1})=2d_{11}e_{1}^{2}=2d_{11}e_{n-1}. De même d⁡(en)=2​dn−2,n−2​end(e_{n})=2d_{n-2,n-2}e_{n} en dérivant en=en−22e_{n}=e_{n-2}^{2}. Pour i=2,…,n−3i=2,\ldots,n-3, d⁡(ei2)=2​ei​d​(ei)=2​di​i​ei2=2​di​i​(αi,n−1​en−1+αi,n​en)d(e_{i}^{2})=2e_{i}d(e_{i})=2d_{ii}e_{i}^{2}=2d_{ii}(\alpha_{i,n-1}e_{n-1}+\alpha_{i,n}e_{n}) et la dérivation de αi,n−1​en−1+αi,n​en\alpha_{i,n-1}e_{n-1}+\alpha_{i,n}e_{n} donne αi,n−1​d​(en−1)+αi,n​d​(en)=2​(αi,n−1​d11​en−1+αi,n​dn−2,n−2​en)\alpha_{i,n-1}d(e_{n-1})+\alpha_{i,n}d(e_{n})=2(\alpha_{i,n-1}d_{11}e_{n-1}+\alpha_{i,n}d_{n-2,n-2}e_{n}). Comme αi,n−1​en−1+αi,n​en=ei2\alpha_{i,n-1}e_{n-1}+\alpha_{i,n}e_{n}=e_{i}^{2}, alors di​i​αi,n−1=αi,n−1​d11​ et ​di​i​αi,n=αi,n​dn−2,n−2d_{ii}\alpha_{i,n-1}=\alpha_{i,n-1}d_{11}\textrm{ et }d_{ii}\alpha_{i,n}=\alpha_{i,n}d_{n-2,n-2}. Pour i=i0i=i_{0}, on a d11=di0​i0=dn−2,n−2d_{11}=d_{i_{0}i_{0}}=d_{n-2,n-2} car αi0,n−1​αi0,n≠0\alpha_{i_{0},n-1}\alpha_{i_{0},n}\neq 0 et pour i≠i0i\neq i_{0}, on a di​i=d11d_{ii}=d_{11} car (αi,n−1,αi,n)≠0(\alpha_{i,n-1},\alpha_{i,n})\neq 0. On en déduit que

d(en−1)=2d11en−1, d(en)=2d11en et di​i=d11 avec 1≤i≤n−2.\displaystyle d(e_{n-1})=2d_{11}e_{n-1},\textrm{ }d(e_{n})=2d_{11}e_{n}\textrm{ et }d_{ii}=d_{11}\textrm{ avec }1\leq i\leq n-2. (3)

Les rélations (a)(a), (b)(b) et (3) sont suffisantes pour caractériser les dérivations dans NN.

∙\bullet N5,9​(α,β)N_{5,9}(\alpha,\beta) : e12=e4e_{1}^{2}=e_{4}, e22=α​e4+β​e5e_{2}^{2}=\alpha e_{4}+\beta e_{5}, e32=e5e_{3}^{2}=e_{5}, e42=e52=0e_{4}^{2}=e_{5}^{2}=0 avec α​β≠0\alpha\beta\neq 0. (a)(a) entraîne d12=d21=0d_{12}=d_{21}=0, d13=d31=0d_{13}=d_{31}=0 et d23=d32=0d_{23}=d_{32}=0 ; (3) entraîne d⁡(e4)=2​d11​e4d(e_{4})=2d_{11}e_{4}, d⁡(e5)=2​d11​e5d(e_{5})=2d_{11}e_{5} et d11=d22=d33d_{11}=d_{22}=d_{33}. Donc d⁡(e1)=d11​e1+d41​e4+d51​e5d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{41}e_{4}+d_{51}e_{5}, d⁡(e2)=d11​e2+d42​e4+d52​e5d(e_{2})=d_{11}e_{2}+d_{42}e_{4}+d_{52}e_{5} et d⁡(e3)=d11​e3+d43​e4+d53​e5d(e_{3})=d_{11}e_{3}+d_{43}e_{4}+d_{53}e_{5}.

∙\bullet N6,17​(α,β,γ)N_{6,17}(\alpha,\beta,\gamma) : e12=e5e_{1}^{2}=e_{5}, e22=α​e5+β​e6e_{2}^{2}=\alpha e_{5}+\beta e_{6}, e32=γ​e6e_{3}^{2}=\gamma e_{6}, e42=e6e_{4}^{2}=e_{6}, e52=e62=0e_{5}^{2}=e_{6}^{2}=0 avec α​β​γ≠0\alpha\beta\gamma\neq 0. (a)(a) entraîne d12=d21=0d_{12}=d_{21}=0, d13=d31=0d_{13}=d_{31}=0, d14=d41=0d_{14}=d_{41}=0, d23=d32=0d_{23}=d_{32}=0 et d24=d42=0d_{24}=d_{42}=0 ; (b)(b) entraîne d34=−γ−1​d43d_{34}=-\gamma^{-1}d_{43} ; (3) entraîne d⁡(e5)=2​d11​e5d(e_{5})=2d_{11}e_{5}, d⁡(e6)=2​d11​e6d(e_{6})=2d_{11}e_{6} et d11=d22=d33=d44d_{11}=d_{22}=d_{33}=d_{44}. Donc d⁡(e1)=d11​e1+d51​e5+d61​e6d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{51}e_{5}+d_{61}e_{6}, d⁡(e2)=d11​e2+d52​e5+d62​e6d(e_{2})=d_{11}e_{2}+d_{52}e_{5}+d_{62}e_{6}, d⁡(e3)=d11​e3+d43​e4+d53​e5+d63​e6d(e_{3})=d_{11}e_{3}+d_{43}e_{4}+d_{53}e_{5}+d_{63}e_{6} et d⁡(e4)=−γ−1​d43​e3+d11​e4+d54​e5+d64​e6d(e_{4})=-\gamma^{-1}d_{43}e_{3}+d_{11}e_{4}+d_{54}e_{5}+d_{64}e_{6}.

∙\bullet N6,18​(α,β,γ,δ)N_{6,18}(\alpha,\beta,\gamma,\delta) : e12=e5e_{1}^{2}=e_{5}, e22=α​e5+β​e6e_{2}^{2}=\alpha e_{5}+\beta e_{6}, e32=γ​e5+δ​e6e_{3}^{2}=\gamma e_{5}+\delta e_{6}, e42=e6e_{4}^{2}=e_{6}, e52=e62=0e_{5}^{2}=e_{6}^{2}=0 avec α​β≠0\alpha\beta\neq 0, γ​δ≠0\gamma\delta\neq 0 et α​δ−β​γ≠0\alpha\delta-\beta\gamma\neq 0. (a)(a) entraîne d12=d21=0d_{12}=d_{21}=0, d13=d31=0d_{13}=d_{31}=0, d14=d41=0d_{14}=d_{41}=0, d23=d32=0d_{23}=d_{32}=0, d24=d42=0d_{24}=d_{42}=0 et d34=d43=0d_{34}=d_{43}=0 ; (3) entraîne d⁡(e5)=2​d11​e5d(e_{5})=2d_{11}e_{5}, d⁡(e6)=2​d11​e6d(e_{6})=2d_{11}e_{6} et d11=d22=d33=d44d_{11}=d_{22}=d_{33}=d_{44}. Donc d⁡(e1)=d11​e1+d51​e5+d61​e6d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{51}e_{5}+d_{61}e_{6}, d⁡(e2)=d11​e2+d52​e5+d62​e6d(e_{2})=d_{11}e_{2}+d_{52}e_{5}+d_{62}e_{6}, d⁡(e3)=d11​e3+d53​e5+d63​e6d(e_{3})=d_{11}e_{3}+d_{53}e_{5}+d_{63}e_{6} et d⁡(e4)=d11​e4+d54​e5+d64​e6d(e_{4})=d_{11}e_{4}+d_{54}e_{5}+d_{64}e_{6}.   □\Box

Proposition 4.2.2.

Soit NN une nil-algèbre d’évolution indécomposable, associative, de dimension ≤6\leq 6 telle que dim(a​n​n​(N))=2\dim(ann(N))=2. Alors, le crochet de deux dérivations dans NN est donné dans la Table 55.

Table 5: *
Table 5
NN Définition de la dérivation [d,d′][d,d^{\prime}] 𝔇​(N)′≃\mathfrak{D}(N)^{\prime}\simeq
N5,9​(α,β)N_{5,9}(\alpha,\beta) [d,d′]11=0[d,d^{\prime}]_{11}=0, [d,d′]4​i=d4​i′​d11−d4​i​d11′[d,d^{\prime}]_{4i}=d_{4i}^{\prime}d_{11}-d_{4i}d_{11}^{\prime}, [d,d′]5​i=d5​i′​d11−d5​i​d11′[d,d^{\prime}]_{5i}=d_{5i}^{\prime}d_{11}-d_{5i}d_{11}^{\prime} avec i=1,2,3i=1,2,3 K3×K3K^{3}\times K^{3}
N6,17​(α,β,γ)N_{6,17}(\alpha,\beta,\gamma) [d,d′]11=[d,d′]43=0[d,d^{\prime}]_{11}=[d,d^{\prime}]_{43}=0, [d,d′]j​i=dj​i′​d11−dj​i​d11′[d,d^{\prime}]_{ji}=d_{ji}^{\prime}d_{11}-d_{ji}d_{11}^{\prime}, [d,d′]j​3=(dj​3′​d11−dj​3​d11′)+(d43′​dj​4−d43​dj​4′)[d,d^{\prime}]_{j3}=(d_{j3}^{\prime}d_{11}-d_{j3}d_{11}^{\prime})+(d_{43}^{\prime}d_{j4}-d_{43}d_{j4}^{\prime}), [d,d′]j​4=(dj​4′​d11−dj​4​d11′)+γ−1​(d43​dj​3′−d43′​dj​3)[d,d^{\prime}]_{j4}=(d_{j4}^{\prime}d_{11}-d_{j4}d_{11}^{\prime})+\gamma^{-1}(d_{43}d_{j3}^{\prime}-d_{43}^{\prime}d_{j3}) avec i=1,2i=1,2 et j=5,6j=5,6 K4×K4K^{4}\times K^{4}
N6,18​(α,β,γ,δ)N_{6,18}(\alpha,\beta,\gamma,\delta) [d,d′]11=0[d,d^{\prime}]_{11}=0, [d,d′]j​i=dj​i′​d11−dj​i​d11′[d,d^{\prime}]_{ji}=d_{ji}^{\prime}d_{11}-d_{ji}d_{11}^{\prime} avec i=1,2,3,4i=1,2,3,4 et j=5,6j=5,6 K4×K4K^{4}\times K^{4}
Preuve.

Soient d,d′d,d^{\prime} deux dérivations dans NN. Calculons [d,d′][d,d^{\prime}].

∙\bullet N5,9​(α,β)N_{5,9}(\alpha,\beta): Pour 1≤j≤31\leq j\leq 3, on a d∘d′​(ej)=d11′​d​(ej)+d4​j′​d​(e4)+d5​j′​d​(e5)d\circ d^{\prime}(e_{j})=d_{11}^{\prime}d(e_{j})+d_{4j}^{\prime}d(e_{4})+d_{5j}^{\prime}d(e_{5}). Alors [d,d′]11=d11′​d11−d11​d11′=0[d,d^{\prime}]_{11}=d_{11}^{\prime}d_{11}-d_{11}d_{11}^{\prime}=0, [d,d′]4​j=(d11′​d4​j+2​d4​j′​d11)−(d11​d4​j′+2​d4​j​d11′)=d4​j′​d11−d4​j​d11′[d,d^{\prime}]_{4j}=(d_{11}^{\prime}d_{4j}+2d_{4j}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{4j}^{\prime}+2d_{4j}d_{11}^{\prime})=d_{4j}^{\prime}d_{11}-d_{4j}d_{11}^{\prime} et [d,d′]5​j=(d11′​d5​j+2​d5​j′​d11)−(d11​d5​j′+2​d5​j​d11′)=d5​j′​d11−d5​j​d11′[d,d^{\prime}]_{5j}=(d_{11}^{\prime}d_{5j}+2d_{5j}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{5j}^{\prime}+2d_{5j}d_{11}^{\prime})=d_{5j}^{\prime}d_{11}-d_{5j}d_{11}^{\prime}. Donc 𝔇​(N5,9​(α,β))′≃K3×K3\mathfrak{D}(N_{5,9}(\alpha,\beta))^{\prime}\simeq~K^{3}\times K^{3}.

∙\bullet N6,17​(α,β,γ)N_{6,17}(\alpha,\beta,\gamma): Pour 1≤j≤21\leq j\leq 2, on a d∘d′​(ej)=d11′​d​(ej)+d5​j′​d​(e5)+d6​j′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{j})=d_{11}^{\prime}d(e_{j})+d_{5j}^{\prime}d(e_{5})+d_{6j}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]11=d11′​d11−d11​d11′=0[d,d^{\prime}]_{11}=d_{11}^{\prime}d_{11}-d_{11}d_{11}^{\prime}=0, [d,d′]5​j=(d11′​d5​j+2​d5​j′​d11)−(d11​d5​j′+2​d5​j​d11′)=d5​j′​d11−d5​j​d11′[d,d^{\prime}]_{5j}=(d_{11}^{\prime}d_{5j}+2d_{5j}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{5j}^{\prime}+2d_{5j}d_{11}^{\prime})=d_{5j}^{\prime}d_{11}-d_{5j}d_{11}^{\prime} et [d,d′]6​j=(d11′​d6​j+2​d6​j′​d11)−(d11​d6​j′+2​d6​j​d11′)=d6​j′​d11−d6​j​d11′[d,d^{\prime}]_{6j}=(d_{11}^{\prime}d_{6j}+2d_{6j}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{6j}^{\prime}+2d_{6j}d_{11}^{\prime})=d_{6j}^{\prime}d_{11}-d_{6j}d_{11}^{\prime}. On a d∘d′​(e3)=d11′​d​(e3)+d43′​d​(e4)+d53′​d​(e5)+d63′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{3})=d_{11}^{\prime}d(e_{3})+d_{43}^{\prime}d(e_{4})+d_{53}^{\prime}d(e_{5})+d_{63}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]43=(d11′​d43+d43′​d11)−(d11​d43′+d43​d11′)=0[d,d^{\prime}]_{43}=(d_{11}^{\prime}d_{43}+d_{43}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{43}^{\prime}+d_{43}d_{11}^{\prime})=0, [d,d′]53=(d11′​d53+d43′​d54+2​d53′​d11)−(d11​d53′+d43​d54′+2​d53​d11′)=(d53′​d11−d53​d11′)+(d43′​d54−d43​d54′)[d,d^{\prime}]_{53}=(d_{11}^{\prime}d_{53}+d_{43}^{\prime}d_{54}+2d_{53}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{53}^{\prime}+d_{43}d_{54}^{\prime}+2d_{53}d_{11}^{\prime})=(d_{53}^{\prime}d_{11}-d_{53}d_{11}^{\prime})+(d_{43}^{\prime}d_{54}-d_{43}d_{54}^{\prime}) et [d,d′]63=(d11′​d63+d43′​d64+2​d63′​d11)−(d11​d63′+d43​d64′+2​d63​d11′)=(d63′​d11−d63​d11′)+(d43′​d64−d43​d64′)[d,d^{\prime}]_{63}=(d_{11}^{\prime}d_{63}+d_{43}^{\prime}d_{64}+2d_{63}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{63}^{\prime}+d_{43}d_{64}^{\prime}+2d_{63}d_{11}^{\prime})=(d_{63}^{\prime}d_{11}-d_{63}d_{11}^{\prime})+(d_{43}^{\prime}d_{64}-d_{43}d_{64}^{\prime}). On a d∘d′​(e4)=−γ−1​d43′​d​(e3)+d11′​d​(e4)+d54′​d​(e5)+d64′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{4})=-\gamma^{-1}d_{43}^{\prime}d(e_{3})+d_{11}^{\prime}d(e_{4})+d_{54}^{\prime}d(e_{5})+d_{64}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]54=(−γ−1​d43′​d53+d11′​d54+2​d54′​d11)−(−γ−1​d43​d53′+d11​d54′+2​d54​d11′)=(d54′​d11−d54​d11′)+γ−1​(d53′​d43−d53​d43′)[d,d^{\prime}]_{54}=(-\gamma^{-1}d_{43}^{\prime}d_{53}+d_{11}^{\prime}d_{54}+2d_{54}^{\prime}d_{11})-(-\gamma^{-1}d_{43}d_{53}^{\prime}+d_{11}d_{54}^{\prime}+2d_{54}d_{11}^{\prime})=(d_{54}^{\prime}d_{11}-d_{54}d_{11}^{\prime})+\gamma^{-1}(d_{53}^{\prime}d_{43}-d_{53}d_{43}^{\prime}) et [d,d′]64=(−γ−1​d43′​d63+d11′​d64+2​d64′​d11)−(−γ−1​d43​d63′+d11​d64′+2​d64​d11′)=(d64′​d11−d64​d11′)+γ−1​(d63′​d43−d63​d43′)[d,d^{\prime}]_{64}=(-\gamma^{-1}d_{43}^{\prime}d_{63}+d_{11}^{\prime}d_{64}+2d_{64}^{\prime}d_{11})-(-\gamma^{-1}d_{43}d_{63}^{\prime}+d_{11}d_{64}^{\prime}+2d_{64}d_{11}^{\prime})=(d_{64}^{\prime}d_{11}-d_{64}d_{11}^{\prime})+\gamma^{-1}(d_{63}^{\prime}d_{43}-d_{63}d_{43}^{\prime}). Donc 𝔇​(N6,17​(α,β,γ))′≃K4×K4\mathfrak{D}(N_{6,17}(\alpha,\beta,\gamma))^{\prime}\simeq~K^{4}\times K^{4}.

∙\bullet N6,18​(α,β,γ,δ)N_{6,18}(\alpha,\beta,\gamma,\delta): Pour 1≤j≤41\leq j\leq 4, on a d∘d′​(ej)=d11′​d​(ej)+d5​j′​d​(e5)+d6​j′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{j})=d_{11}^{\prime}d(e_{j})+d_{5j}^{\prime}d(e_{5})+d_{6j}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]11=d11′​d11−d11​d11′=0[d,d^{\prime}]_{11}=d_{11}^{\prime}d_{11}-d_{11}d_{11}^{\prime}=~0, [d,d′]5​j=(d11′​d5​j+2​d5​j′​d11)−(d11​d5​j′+2​d5​j​d11′)=d5​j′​d11−d5​j​d11′[d,d^{\prime}]_{5j}=(d_{11}^{\prime}d_{5j}+2d_{5j}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{5j}^{\prime}+2d_{5j}d_{11}^{\prime})=d_{5j}^{\prime}d_{11}-d_{5j}d_{11}^{\prime} et [d,d′]6​j=(d11′​d6​j+2​d6​j′​d11)−(d11​d6​j′+2​d6​j​d11′)=d6​j′​d11−d6​j​d11′[d,d^{\prime}]_{6j}=(d_{11}^{\prime}d_{6j}+2d_{6j}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{6j}^{\prime}+2d_{6j}d_{11}^{\prime})=d_{6j}^{\prime}d_{11}-d_{6j}d_{11}^{\prime}. Donc 𝔇​(N6,18​(α,β,γ,δ))′≃K4×K4\mathfrak{D}(N_{6,18}(\alpha,\beta,\gamma,\delta))^{\prime}\simeq~K^{4}\times K^{4}.   □\Box

Proposition 4.2.3.

Soient NN une nil-algèbre d’évolution indécomposable associative de dimension n≥3n\geq 3 telle que dim(a​n​n​(N))=1\dim(ann(N))=1 et a=∑i=1nai​ei∈Na=\sum_{i=1}^{n}a_{i}e_{i}\in N. Alors RaR_{a} est une dérivation si et seulement si Ra=∑i=1n−1αi​ai​en​iR_{a}=\sum_{i=1}^{n-1}\alpha_{i}a_{i}e_{ni}. De plus ℑ⁡(N)=L≃Kn−1\mathfrak{I}(N)=L\simeq K^{n-1}.

Preuve.

L’algèbre NN étant commutative, les seules dérivations intérieures de NN sont de la forme RaR_{a}, avec a=∑i=1nai​ei∈Na=\sum_{i=1}^{n}a_{i}e_{i}\in N. On a Ra​(ei)=αi​ai​enR_{a}(e_{i})=\alpha_{i}a_{i}e_{n} et Ra​(en)=0R_{a}(e_{n})=0, d’où le résultat.   □\Box

Proposition 4.2.4.

Soit NN une nil-algèbre d’évolution indécomposable associative, de dimension ≤6\leq 6, telle que dim(a​n​n​(N))=2\dim(ann(N))=2. La Table 66 caractérise les dérivations intérieures de NN.

Table 6: *
Table 6
NN Rc∈𝔇⁡(N)R_{c}\in\mathfrak{D}(N) si et seulement si ℑ⁡(N)≃\mathfrak{I}(N)\simeq
N5,9​(α,β)N_{5,9}(\alpha,\beta) Rc=c1​e41+c2​(α​e42+β​e52)+c3​e53R_{c}=c_{1}e_{41}+c_{2}(\alpha e_{42}+\beta e_{52})+c_{3}e_{53} K3K^{3}
N6,17​(α,β,γ)N_{6,17}(\alpha,\beta,\gamma) Rc=c1​e51+c2​(α​e52+β​e62)+c3​γ​e63+c4​e64R_{c}=c_{1}e_{51}+c_{2}(\alpha e_{52}+\beta e_{62})+c_{3}\gamma e_{63}+c_{4}e_{64} K4K^{4}
N6,18​(α,β,γ,δ)N_{6,18}(\alpha,\beta,\gamma,\delta) Rc=c1​e51+c2​(α​e52+β​e62)+c3​(γ​e53+δ​c4​e63)+c4​e64R_{c}=c_{1}e_{51}+c_{2}(\alpha e_{52}+\beta e_{62})+c_{3}(\gamma e_{53}+\delta c_{4}e_{63})+c_{4}e_{64} K4K^{4}
Preuve.

Les dérivations intérieures de NN sont de la forme RcR_{c}, avec c=∑i=1nci​ei∈Nc=\sum_{i=1}^{n}c_{i}e_{i}\in N.

∙\bullet N5,9​(α,β)N_{5,9}(\alpha,\beta) : on a Rc​(e1)=c1​e12=c1​e4R_{c}(e_{1})=c_{1}e_{1}^{2}=c_{1}e_{4}, Rc​(e2)=c2​e22=c2​(α​e4+β​e5)R_{c}(e_{2})=c_{2}e_{2}^{2}=c_{2}(\alpha e_{4}+\beta e_{5}), Rc​(e3)=c3​e32=c3​e5R_{c}(e_{3})=c_{3}e_{3}^{2}=c_{3}e_{5}, Rc​(e4)=Rc​(e5)=0R_{c}(e_{4})=R_{c}(e_{5})=0. Les éléments de ℑ​(N5,9​(α,β))\mathfrak{I}(N_{5,9}(\alpha,\beta)) sont de la forme Rc=c1​e41+c2​(α​e42+β​e52)+c3​e53R_{c}=c_{1}e_{41}+c_{2}(\alpha e_{42}+\beta e_{52})+c_{3}e_{53} et ℑ⁡(N5,9​(α,β))≃K3\mathfrak{I}(N_{5,9}(\alpha,\beta))\simeq~K^{3}.

∙\bullet N6,17​(α,β,γ)N_{6,17}(\alpha,\beta,\gamma) : on a Rc​(e1)=c1​e12=c1​e5R_{c}(e_{1})=c_{1}e_{1}^{2}=c_{1}e_{5}, Rc​(e2)=c2​e22=c2​(α​e5+β​e6)R_{c}(e_{2})=c_{2}e_{2}^{2}=c_{2}(\alpha e_{5}+\beta e_{6}), Rc​(e3)=c3​e32=c3​γ​e6R_{c}(e_{3})=c_{3}e_{3}^{2}=c_{3}\gamma e_{6}, Rc​(e4)=c4​e42=c4​e6R_{c}(e_{4})=c_{4}e_{4}^{2}=c_{4}e_{6}, Rc​(e5)=Rc​(e6)=0R_{c}(e_{5})=R_{c}(e_{6})=0. Les éléments de ℑ⁡(N6,17​(α,β,γ))\mathfrak{I}(N_{6,17}(\alpha,\beta,\gamma)) sont de la forme Rc=c1​e51+c2​(α​e52+β​e62)+c3​γ​e63+c4​e64R_{c}=c_{1}e_{51}+c_{2}(\alpha e_{52}+\beta e_{62})+c_{3}\gamma e_{63}+c_{4}e_{64} et
ℑ⁡(N6,17​(α,β,γ))≃K4\mathfrak{I}(N_{6,17}(\alpha,\beta,\gamma))\simeq~K^{4}.

∙\bullet N6,18​(α,β,γ,δ)N_{6,18}(\alpha,\beta,\gamma,\delta) : on a Rc​(e1)=c1​e12=c1​e5R_{c}(e_{1})=c_{1}e_{1}^{2}=c_{1}e_{5}, Rc​(e2)=c2​e22=c2​(α​e5+β​e6)R_{c}(e_{2})=c_{2}e_{2}^{2}=c_{2}(\alpha e_{5}+\beta e_{6}), Rc​(e3)=c3​e32=c3​(γ​e5+δ​e6)R_{c}(e_{3})=c_{3}e_{3}^{2}=c_{3}(\gamma e_{5}+\delta e_{6}), Rc​(e4)=c4​e42=c4​e6R_{c}(e_{4})=c_{4}e_{4}^{2}=c_{4}e_{6}, Rc​(e5)=Rc​(e6)=0R_{c}(e_{5})=R_{c}(e_{6})=0. Les éléments de ℑ⁡(N6,18​(α,β,γ,δ))\mathfrak{I}(N_{6,18}(\alpha,\beta,\gamma,\delta)) sont de la forme Rc=c1​e51+c2​(α​e52+β​e62)+c3​(γ​e53+δ​e63)+c4​e64R_{c}=c_{1}e_{51}+c_{2}(\alpha e_{52}+\beta e_{62})+c_{3}(\gamma e_{53}+\delta e_{63})+c_{4}e_{64} et ℑ⁡(N6,18​(α,β,γ,δ))≃K4\mathfrak{I}(N_{6,18}(\alpha,\beta,\gamma,\delta))\simeq~K^{4}.   □\Box

5 Nil-algèbres indécomposables qui n’est pas associatives

Ici, les dérivations intérieures sont de la forme Rc+[Ra,Rb]R_{c}+[R_{a},R_{b}].

5.1 Dimension de l’annulateur de NN est 11

Théorème 5.1.1.

Soit NN une nil-algèbre d’évolution indécomposable, à puissances associatives, de dimension ≤6\leq 6, qui n’est pas associative telle que dim(a​n​n​(N))=1\dim(ann(N))=1. Alors, la Table 77 caractérise les dérivations dans NN.

Table 7: *
Table 7
NN Définition de la dérivation 𝔇⁡(N)≃\mathfrak{D}(N)\simeq
N4,6N_{4,6} d⁡(e1)=d11​e1+d41​e4d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{41}e_{4}, d⁡(e2)=d22​e2+(2​d11−d22)​e3+d42​e4d(e_{2})=d_{22}e_{2}+(2d_{11}-d_{22})e_{3}+d_{42}e_{4}, d⁡(e3)=(2​d11−d22)​e2+d22​e3−d42​e4d(e_{3})=(2d_{11}-d_{22})e_{2}+d_{22}e_{3}-d_{42}e_{4}, d⁡(e4)=2​d22​e4d(e_{4})=2d_{22}e_{4} K2×K2K^{2}\times K^{2}
N5,10​(α)N_{5,10}(\alpha) d⁡(e1)=d11​e1+d51​e5d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{51}e_{5}, d⁡(e2)=d22​e2+(2​d11−d22)​e3+d42​e4+d52​e5d(e_{2})=d_{22}e_{2}+(2d_{11}-d_{22})e_{3}+d_{42}e_{4}+d_{52}e_{5}, d⁡(e3)=(2​d11−d22)​e2+d22​e3−d42​e4−d52​e5d(e_{3})=(2d_{11}-d_{22})e_{2}+d_{22}e_{3}-d_{42}e_{4}-d_{52}e_{5}, d⁡(e4)=−α​d42​e2−α​d42​e3+d22​e4+d54​e5d(e_{4})=-\alpha d_{42}e_{2}-\alpha d_{42}e_{3}+d_{22}e_{4}+d_{54}e_{5}, d⁡(e5)=2​d22​e5d(e_{5})=2d_{22}e_{5} K3×K3K^{3}\times K^{3}
N5,11​(α)N_{5,11}(\alpha) d⁡(e1)=d11​e1+d41​e4+d51​e5d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{41}e_{4}+d_{51}e_{5}, d⁡(e2)=d22​e2+(2​d11−d22)​e3+d52​e5d(e_{2})=d_{22}e_{2}+(2d_{11}-d_{22})e_{3}+d_{52}e_{5}, d⁡(e3)=(2​d11−d22)​e2+d22​e3−d52​e5d(e_{3})=(2d_{11}-d_{22})e_{2}+d_{22}e_{3}-d_{52}e_{5}, d⁡(e4)=−α​d41​e1+d11​e4+d54​e5d(e_{4})=-\alpha d_{41}e_{1}+d_{11}e_{4}+d_{54}e_{5}, d⁡(e5)=2​d22​e5d(e_{5})=2d_{22}e_{5} K3×K3K^{3}\times K^{3}
N5,12​(α,β)N_{5,12}(\alpha,\beta) d⁡(e1)=d11​e1+d51​e5d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{51}e_{5}, d⁡(e2)=d11​e2+d11​e3+d52​e5d(e_{2})=d_{11}e_{2}+d_{11}e_{3}+d_{52}e_{5}, d⁡(e3)=d11​e2+d11​e3−d52​e5d(e_{3})=d_{11}e_{2}+d_{11}e_{3}-d_{52}e_{5}, d⁡(e4)=d11​e4+d54​e5d(e_{4})=d_{11}e_{4}+d_{54}e_{5}, d⁡(e5)=2​d11​e5d(e_{5})=2d_{11}e_{5} K×K3K\times K^{3}
N6,19​(α,β)N_{6,19}(\alpha,\beta) d⁡(e1)=d11​e1+d61​e6d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{61}e_{6}, d⁡(e2)=d22​e2+(2​d11−d22)​e3+d42​e4+d52​e5+d62​e6d(e_{2})=d_{22}e_{2}+(2d_{11}-d_{22})e_{3}+d_{42}e_{4}+d_{52}e_{5}+d_{62}e_{6}, d⁡(e3)=(2​d11−d22)​e2+d22​e3−d42​e4−d52​e5−d62​e6d(e_{3})=(2d_{11}-d_{22})e_{2}+d_{22}e_{3}-d_{42}e_{4}-d_{52}e_{5}-d_{62}e_{6}, d⁡(e4)=−α​d42​e2−α​d42​e3+d22​e4+d54​e5+d64​e6d(e_{4})=-\alpha d_{42}e_{2}-\alpha d_{42}e_{3}+d_{22}e_{4}+d_{54}e_{5}+d_{64}e_{6}, d⁡(e5)=−β​d52​e2−β​d52​e3−α−1​β​d54​e4+d22​e5+d65​e6d(e_{5})=-\beta d_{52}e_{2}-\beta d_{52}e_{3}-\alpha^{-1}\beta d_{54}e_{4}+d_{22}e_{5}+d_{65}e_{6}, d⁡(e6)=2​d22​e6d(e_{6})=2d_{22}e_{6} K5×K4K^{5}\times K^{4}
N6,20​(α,β)N_{6,20}(\alpha,\beta) d⁡(e1)=d11​e1+d41​e4+d61​e6d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{41}e_{4}+d_{61}e_{6}, d⁡(e2)=d22​e2+(2​d11−d22)​e3+d52​e5+d62​e6d(e_{2})=d_{22}e_{2}+(2d_{11}-d_{22})e_{3}+d_{52}e_{5}+d_{62}e_{6}, d⁡(e3)=(2​d11−d22)​e2+d22​e3−d52​e5−d62​e6d(e_{3})=(2d_{11}-d_{22})e_{2}+d_{22}e_{3}-d_{52}e_{5}-d_{62}e_{6}, d⁡(e4)=−α​d41​e1+d11​e4+d64​e6d(e_{4})=-\alpha d_{41}e_{1}+d_{11}e_{4}+d_{64}e_{6}, d⁡(e5)=−β​d52​e2−β​d52​e3+d22​e5+d65​e6d(e_{5})=-\beta d_{52}e_{2}-\beta d_{52}e_{3}+d_{22}e_{5}+d_{65}e_{6}, d⁡(e6)=2​d22​e6d(e_{6})=2d_{22}e_{6} K4×K4K^{4}\times K^{4}
N6,21​(α,β,γ)N_{6,21}(\alpha,\beta,\gamma) d⁡(e1)=d11​e1+d61​e6d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{61}e_{6}, d⁡(e2)=d11​e2+d11​e3+d52​e5+d62​e6d(e_{2})=d_{11}e_{2}+d_{11}e_{3}+d_{52}e_{5}+d_{62}e_{6}, d⁡(e3)=d11​e2+d11​e3−d52​e5−d62​e6d(e_{3})=d_{11}e_{2}+d_{11}e_{3}-d_{52}e_{5}-d_{62}e_{6}, d⁡(e4)=d11​e4+d64​e6d(e_{4})=d_{11}e_{4}+d_{64}e_{6}, d⁡(e5)=−γ​d52​e2−γ​d52​e3+d11​e5+d65​e6d(e_{5})=-\gamma d_{52}e_{2}-\gamma d_{52}e_{3}+d_{11}e_{5}+d_{65}e_{6}, d⁡(e6)=2​d11​e6d(e_{6})=2d_{11}e_{6} K2×K4K^{2}\times K^{4}
N6,22​(α,β)N_{6,22}(\alpha,\beta) d⁡(e1)=d11​e1+d41​e4+d51​e5+d61​e6d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{41}e_{4}+d_{51}e_{5}+d_{61}e_{6}, d⁡(e2)=d22​e2+(2​d11−d22)​e3+d62​e6d(e_{2})=d_{22}e_{2}+(2d_{11}-d_{22})e_{3}+d_{62}e_{6}, d⁡(e3)=(2​d11−d22)​e2+d22​e3−d62​e6d(e_{3})=(2d_{11}-d_{22})e_{2}+d_{22}e_{3}-d_{62}e_{6}, d⁡(e4)=−α​d41​e1+d11​e4+d54​e5+d64​e6d(e_{4})=-\alpha d_{41}e_{1}+d_{11}e_{4}+d_{54}e_{5}+d_{64}e_{6}, d⁡(e5)=−β​d51​e1−α−1​β​d54​e4+d11​e5+d65​e6d(e_{5})=-\beta d_{51}e_{1}-\alpha^{-1}\beta d_{54}e_{4}+d_{11}e_{5}+d_{65}e_{6}, d⁡(e6)=2​d22​e6d(e_{6})=2d_{22}e_{6} K5×K4K^{5}\times K^{4}
N6,23​(α,β,γ,δ)N_{6,23}(\alpha,\beta,\gamma,\delta) d⁡(e1)=d11​e1+d61​e6d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{61}e_{6}, d⁡(e2)=d11​e2+d11​e3+d62​e6d(e_{2})=d_{11}e_{2}+d_{11}e_{3}+d_{62}e_{6}, d⁡(e3)=d11​e2+d11​e3−d62​e6d(e_{3})=d_{11}e_{2}+d_{11}e_{3}-d_{62}e_{6}, d⁡(e4)=d11​e4+d64​e6d(e_{4})=d_{11}e_{4}+d_{64}e_{6}, d⁡(e5)=d11​e5+d65​e6d(e_{5})=d_{11}e_{5}+d_{65}e_{6}, d⁡(e6)=2​d11​e6d(e_{6})=2d_{11}e_{6} K×K4K\times K^{4}
N6,24​(α,β,γ)N_{6,24}(\alpha,\beta,\gamma) d⁡(e1)=d11​e1+d51​e5+d61​e6d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{51}e_{5}+d_{61}e_{6}, d⁡(e2)=d11​e2+d11​e3+d62​e6d(e_{2})=d_{11}e_{2}+d_{11}e_{3}+d_{62}e_{6}, d⁡(e3)=d11​e2+d11​e3−d62​e6d(e_{3})=d_{11}e_{2}+d_{11}e_{3}-d_{62}e_{6}, d⁡(e4)=d11​e4+d64​e6d(e_{4})=d_{11}e_{4}+d_{64}e_{6}, d⁡(e5)=−γ​d51​e1+d11​e5+d65​e6d(e_{5})=-\gamma d_{51}e_{1}+d_{11}e_{5}+d_{65}e_{6}, d⁡(e6)=2​d11​e6d(e_{6})=2d_{11}e_{6} K2×K4K^{2}\times K^{4}
Preuve.

On considère les algèbres N4,6N_{4,6} ; N5,10​(α)N_{5,10}(\alpha) à N5,12​(α,β)N_{5,12}(\alpha,\beta) et N6,19N_{6,19} à N6,24​(α,β,γ)N_{6,24}(\alpha,\beta,\gamma). La table de multiplication de la base naturelle de ces algèbres vérifient la rélation e12=e2+e3e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}, e22=ene_{2}^{2}=e_{n}, e32=−ene_{3}^{2}=-e_{n} et en2=0e_{n}^{2}=0 où n=dim(N)≥4n=\dim(N)\geq 4. Ainsi, (a)(a) entraîne d12=d21=0d_{12}=d_{21}=0, d13=d31=0d_{13}=d_{31}=0 et (b)(b) entraîne d32=d23d_{32}=d_{23}. En dérivant en=e22e_{n}=e_{2}^{2}, on obtient d⁡(en)=2​e2​d​(e2)=2​d22​e22=2​d22​end(e_{n})=2e_{2}d(e_{2})=2d_{22}e_{2}^{2}=2d_{22}e_{n} ; on a aussi d⁡(en)=2​d33​end(e_{n})=2d_{33}e_{n} en dérivant en=−e32e_{n}=-e_{3}^{2}. Par conséquent d33=d22d_{33}=d_{22}. En dérivant e2+e3=e12e_{2}+e_{3}=e_{1}^{2}, on obtient d⁡(e2)+d⁡(e3)=2​d11​d​(e1)=2​d11​e12=2​d11​(e2+e3)d(e_{2})+d(e_{3})=2d_{11}d(e_{1})=2d_{11}e_{1}^{2}=2d_{11}(e_{2}+e_{3}). Ainsi, ∑j=2n(dj​2+dj​3)​ej=2​d11​(e2+e3)\sum_{j=2}^{n}(d_{j2}+d_{j3})e_{j}=2d_{11}(e_{2}+e_{3}) entraîne d23=2​d11−d22d_{23}=2d_{11}-d_{22} et dj​2=−dj​3d_{j2}=-d_{j3} pour j=4,…,nj=4,\ldots,n. On en déduit que

d⁡(e1)\displaystyle d(e_{1}) =d11e1+∑j=4ndj​1ej, d(e2)=d22e2+(2d11−d22)e3+∑j=4ndj​2ej,\displaystyle=d_{11}e_{1}+\sum_{j=4}^{n}d_{j1}e_{j},\textrm{ }d(e_{2})=d_{22}e_{2}+(2d_{11}-d_{22})e_{3}+\sum_{j=4}^{n}d_{j2}e_{j},
d⁡(e3)\displaystyle d(e_{3}) =(2​d11−d22)​e2+d22​e3−∑j=4ndj​2​ej​ et ​d​(en)=2​d22​en.\displaystyle=(2d_{11}-d_{22})e_{2}+d_{22}e_{3}-\sum_{j=4}^{n}d_{j2}e_{j}\textrm{ et }d(e_{n})=2d_{22}e_{n}. (4)

∙\bullet N4,6N_{4,6} : e12=e2+e3,e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}, e22=e4,e_{2}^{2}=e_{4}, e32=−e4,e_{3}^{2}=-e_{4}, e42=0e_{4}^{2}=0. (5.1) entraîne d⁡(e1)=d11​e1+d41​e4d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{41}e_{4}, d⁡(e2)=d22​e2+(2​d11−d22)​e3+d42​e4d(e_{2})=d_{22}e_{2}+(2d_{11}-d_{22})e_{3}+d_{42}e_{4}, d⁡(e3)=(2​d11−d22)​e2+d22​e3−d42​e4d(e_{3})=(2d_{11}-d_{22})e_{2}+d_{22}e_{3}-d_{42}e_{4} et d⁡(e4)=2​d22​e4d(e_{4})=2d_{22}e_{4}.

∙\bullet N5,10​(α)N_{5,10}(\alpha) : e12=e2+e3,e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}, e22=e5,e_{2}^{2}=e_{5}, e32=−e5,e_{3}^{2}=-e_{5}, e42=α​e5,e_{4}^{2}=\alpha e_{5}, e52=0e_{5}^{2}=0 avec α∈K∗\alpha\in K^{*}. De (a)(a) on a d14=d41=0d_{14}=d_{41}=0 ; (b)(b) donne d24=−α​d42d_{24}=-\alpha d_{42} et d34=α​d43d_{34}=\alpha d_{43} ; de (5.1) on a d⁡(e1)=d11​e1+d51​e5d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{51}e_{5}, d⁡(e2)=d22​e2+(2​d11−d22)​e3+d42​e4+d52​e5d(e_{2})=d_{22}e_{2}+(2d_{11}-d_{22})e_{3}+d_{42}e_{4}+d_{52}e_{5}, d⁡(e3)=(2​d11−d22)​e2+d22​e3−d42​e4−d52​e5d(e_{3})=(2d_{11}-d_{22})e_{2}+d_{22}e_{3}-d_{42}e_{4}-d_{52}e_{5}, d⁡(e5)=2​d22​e5d(e_{5})=2d_{22}e_{5}. En dérivant α​e5=e42\alpha e_{5}=e_{4}^{2}, on obtient α​d​(e5)=2​e4​d​(e4)=2​d44​e42=2​α​d44​e5\alpha d(e_{5})=2e_{4}d(e_{4})=2d_{44}e_{4}^{2}=2\alpha d_{44}e_{5}. Donc d⁡(e5)=2​d44​e5d(e_{5})=2d_{44}e_{5} car α≠0\alpha\neq 0 et comme d⁡(e5)=2​d22​e5d(e_{5})=2d_{22}e_{5}, alors d22=d44d_{22}=d_{44}. Puisque d43=−d42d_{43}=-d_{42} et d34=α​d43d_{34}=\alpha d_{43} alors d34=−α​d42d_{34}=-\alpha d_{42} ; ainsi d⁡(e4)=−α​d42​e2−α​d42​e3+d22​e2+d54​e5d(e_{4})=-\alpha d_{42}e_{2}-\alpha d_{42}e_{3}+d_{22}e_{2}+d_{54}e_{5}.

∙\bullet N5,11​(α)N_{5,11}(\alpha) : e12=e2+e3,e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}, e22=e5,e_{2}^{2}=e_{5}, e32=−e5,e_{3}^{2}=-e_{5}, e42=α⁡(e2+e3),e_{4}^{2}=\alpha(e_{2}+e_{3}), e52=0e_{5}^{2}=0 avec α∈K∗\alpha\in K^{*}. De (a)(a) on a d24=d42=0d_{24}=d_{42}=0 et d34=d43=0d_{34}=d_{43}=0 ; (b)(b) entraîne d14=−α​d41d_{14}=-\alpha d_{41} ; de (5.1) il vient d⁡(e1)=d11​e1+d41​e4+d51​e5d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{41}e_{4}+d_{51}e_{5}, d⁡(e2)=d22​e2+(2​d11−d22)​e3+d52​e5d(e_{2})=d_{22}e_{2}+(2d_{11}-d_{22})e_{3}+d_{52}e_{5}, d⁡(e3)=(2​d11−d22)​e2+d22​e3−d52​e5d(e_{3})=(2d_{11}-d_{22})e_{2}+d_{22}e_{3}-d_{52}e_{5} et d⁡(e5)=2​d22​e5d(e_{5})=2d_{22}e_{5}. En dérivant e42=α​e12e_{4}^{2}=\alpha e_{1}^{2}, on obtient 2​α​d44​e12=2​α​d11​e122\alpha d_{44}e_{1}^{2}=2\alpha d_{11}e_{1}^{2} ; donc d44=d11d_{44}=d_{11} car 2​α​e12≠02\alpha e_{1}^{2}\neq 0. On en déduit que d⁡(e4)=−α​d41​e1+d11​e4+d54​e5d(e_{4})=-\alpha d_{41}e_{1}+d_{11}e_{4}+d_{54}e_{5}.

∙\bullet N5,12​(α,β)N_{5,12}(\alpha,\beta) : e12=e2+e3,e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}, e22=e5,e_{2}^{2}=e_{5}, e32=−e5,e_{3}^{2}=-e_{5}, e42=α⁡(e2+e3)+β​e5,e_{4}^{2}=\alpha(e_{2}+e_{3})+\beta e_{5}, e52=0e_{5}^{2}=0 avec α,β∈K∗\alpha,\beta\in K^{*}. De (a)(a) on a d14=d41=0d_{14}=d_{41}=0, d24=d42=0d_{24}=d_{42}=0 et d34=d43=0d_{34}=d_{43}=0 ; (5.1) entraîne d⁡(e1)=d11​e1+d51​e5d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{51}e_{5}, d⁡(e2)=d22​e2+(2​d11−d22)​e3+d52​e5d(e_{2})=d_{22}e_{2}+(2d_{11}-d_{22})e_{3}+d_{52}e_{5}, d⁡(e3)=(2​d11−d22)​e2+d22​e3−d52​e5d(e_{3})=(2d_{11}-d_{22})e_{2}+d_{22}e_{3}-d_{52}e_{5} et d⁡(e5)=2​d22​e5d(e_{5})=2d_{22}e_{5}. En dérivant e42=α​e12+β​e5e_{4}^{2}=\alpha e_{1}^{2}+\beta e_{5}, on obtient 2​d44​e42=2​α​d11​e12+β​d​(e5)2d_{44}e_{4}^{2}=2\alpha d_{11}e_{1}^{2}+\beta d(e_{5}), i.e. 2​α​d44​(e2+e3)+2​β​d44​e5=2​α​d11​(e2+e3)+2​β​d22​e52\alpha d_{44}(e_{2}+e_{3})+2\beta d_{44}e_{5}=2\alpha d_{11}(e_{2}+e_{3})+2\beta d_{22}e_{5} ; donc d11=d44=d22d_{11}=d_{44}=d_{22} car α​β≠0\alpha\beta\neq 0. En conséquence d⁡(e1)=d11​e1+d51​e1d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{51}e_{1}, d⁡(e2)=d11​e2+d11​e3+d52​e5d(e_{2})=d_{11}e_{2}+d_{11}e_{3}+d_{52}e_{5}, d⁡(e3)=d11​e2+d11​e3−d52​e5d(e_{3})=d_{11}e_{2}+d_{11}e_{3}-d_{52}e_{5}, d⁡(e4)=d11​e4+d54​e5d(e_{4})=d_{11}e_{4}+d_{54}e_{5} et d⁡(e5)=2​d11​e5d(e_{5})=2d_{11}e_{5}.

∙\bullet N6,19​(α,β)N_{6,19}(\alpha,\beta) : e12=e2+e3e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}, e22=e6e_{2}^{2}=e_{6}, e32=−e6e_{3}^{2}=-e_{6}, e42=α​e6e_{4}^{2}=\alpha e_{6}, e52=β​e6e_{5}^{2}=\beta e_{6}, e62=0e_{6}^{2}=0 avec α​β≠0\alpha\beta\neq 0. De (a)(a) on a d14=d41=0d_{14}=d_{41}=0 et d15=d51=0d_{15}=d_{51}=0 ; (b)(b) entraîne d24=−α​d42d_{24}=-\alpha d_{42}, d25=−β​d52d_{25}=-\beta d_{52}, d34=α​d43d_{34}=\alpha d_{43}, d35=β​d53d_{35}=\beta d_{53} et d45=−α−1​β​d54d_{45}=-\alpha^{-1}\beta d_{54} ; de (5.1) on obtient d⁡(e1)=d11​e1+d61​e6d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{61}e_{6}, d⁡(e2)=d22​e2+(2​d11−d22)​e3+d42​e4+d52​e5+d62​e6d(e_{2})=d_{22}e_{2}+(2d_{11}-d_{22})e_{3}+d_{42}e_{4}+d_{52}e_{5}+d_{62}e_{6}, d⁡(e3)=(2​d11−d22)​e2+d22​e3−d42​e4−d52​e5−d62​e6d(e_{3})=(2d_{11}-d_{22})e_{2}+d_{22}e_{3}-d_{42}e_{4}-d_{52}e_{5}-d_{62}e_{6} et d⁡(e6)=2​d22​e6d(e_{6})=2d_{22}e_{6}. En dérivant α​e6=e42\alpha e_{6}=e_{4}^{2}, on obtient 2​α​d22​e6=2​d44​e42=2​α​d44​e62\alpha d_{22}e_{6}=2d_{44}e_{4}^{2}=2\alpha d_{44}e_{6} et comme d⁡(e6)=2​d22​e6d(e_{6})=2d_{22}e_{6}, alors d22=d44d_{22}=d_{44}. On montre de même que d22=d55d_{22}=d_{55} en dérivant β​e6=e52\beta e_{6}=e_{5}^{2}. Puisque d43=−d42d_{43}=-d_{42} et d53=−d52d_{53}=-d_{52}, alors d34=α​d43=−α​d42d_{34}=\alpha d_{43}=-\alpha d_{42} et d35=β​d53=−β​d52d_{35}=\beta d_{53}=-\beta d_{52}. On en déduit que d⁡(e4)=−α​d42​e2−α​d42​e3+d22​e4+d54​e5+d64​e6d(e_{4})=-\alpha d_{42}e_{2}-\alpha d_{42}e_{3}+d_{22}e_{4}+d_{54}e_{5}+d_{64}e_{6} et d⁡(e5)=−β​d52​e2−β​d52​e3−α−1​β​d54​e4+d22​e5+d65​e6d(e_{5})=-\beta d_{52}e_{2}-\beta d_{52}e_{3}-\alpha^{-1}\beta d_{54}e_{4}+d_{22}e_{5}+d_{65}e_{6}.

∙\bullet N6,20​(α,β)N_{6,20}(\alpha,\beta) : e12=e2+e3e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}, e22=e6e_{2}^{2}=e_{6}, e32=−e6e_{3}^{2}=-e_{6}, e42=α⁡(e2+e3)e_{4}^{2}=\alpha(e_{2}+e_{3}), e52=β​e6e_{5}^{2}=\beta e_{6}, e62=0e_{6}^{2}=0 avec α​β≠0\alpha\beta\neq 0. De (a)(a) on a d15=d51=0d_{15}=d_{51}=0, d24=d42=0d_{24}=d_{42}=0, d34=d43=0d_{34}=d_{43}=0 et d45=d54=0d_{45}=d_{54}=0 ; (b)(b) entraîne d14=−α​d41d_{14}=-\alpha d_{41}, d25=−β​d52d_{25}=-\beta d_{52}, d35=β​d53d_{35}=\beta d_{53} ; de (5.1) on a d⁡(e1)=d11​e1+d41​e4+d61​e6d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{41}e_{4}+d_{61}e_{6}, d⁡(e2)=d22​e2+(2​d11−d22)​e3+d52​e5+d62​e6d(e_{2})=d_{22}e_{2}+(2d_{11}-d_{22})e_{3}+d_{52}e_{5}+d_{62}e_{6}, d⁡(e2)=(2​d11−d22)​e2+d22​e3−d52​e5−d62​e6d(e_{2})=(2d_{11}-d_{22})e_{2}+d_{22}e_{3}-d_{52}e_{5}-d_{62}e_{6} et d⁡(e6)=2​d22​e6d(e_{6})=2d_{22}e_{6}. En dérivant e42=α​e12e_{4}^{2}=\alpha e_{1}^{2}, on obtient 2​d44​e42=2​α​d11​e122d_{44}e_{4}^{2}=2\alpha d_{11}e_{1}^{2}, i.e. 2​α​d44​e12=2​α​d11​e122\alpha d_{44}e_{1}^{2}=2\alpha d_{11}e_{1}^{2} ; donc d44=d11d_{44}=d_{11}. En dérivant e52=β​e6e_{5}^{2}=\beta e_{6}, on obtient β​d​(e6)=2​d55​e52\beta d(e_{6})=2d_{55}e_{5}^{2}, i.e. 2​β​d22​e6=2​β​d55​e62\beta d_{22}e_{6}=2\beta d_{55}e_{6} ; donc d22=d55d_{22}=d_{55}. Puisque d53=−d52d_{53}=-d_{52}, alors d35=β​d53=−β​d52d_{35}=\beta d_{53}=-\beta d_{52}. Ainsi d⁡(e4)=−α​d41​e1+d11​e4+d64​e6d(e_{4})=-\alpha d_{41}e_{1}+d_{11}e_{4}+d_{64}e_{6} et d⁡(e5)=−β​d52​e2−β​d52​e3+d22​e5+d65​e6d(e_{5})=-\beta d_{52}e_{2}-\beta d_{52}e_{3}+d_{22}e_{5}+d_{65}e_{6}.

∙\bullet N6,21​(α,β,γ)N_{6,21}(\alpha,\beta,\gamma) : e12=e2+e3e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}, e22=e6e_{2}^{2}=e_{6}, e32=−e6e_{3}^{2}=-e_{6}, e42=α⁡(e2+e3)+β​e6e_{4}^{2}=\alpha(e_{2}+e_{3})+\beta e_{6}, e52=γ​e6e_{5}^{2}=\gamma e_{6}, e62=0e_{6}^{2}=0 avec α​β​γ≠0\alpha\beta\gamma\neq 0. De (a)(a) on a d14=d41=0d_{14}=d_{41}=0, d15=d51=0d_{15}=d_{51}=0, d24=d42=0d_{24}=d_{42}=0, d34=d43=0d_{34}=d_{43}=0 et d45=d54=0d_{45}=d_{54}=0 ; (b)(b) entraîne d25=−γ​d52d_{25}=-\gamma d_{52}, d35=γ​d53d_{35}=\gamma d_{53} ; de (5.1) on a d⁡(e1)=d11​e1+d61​e6d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{61}e_{6}, d⁡(e2)=d22​e2+(2​d11−d22)​e3+d52​e5+d62​e6d(e_{2})=d_{22}e_{2}+(2d_{11}-d_{22})e_{3}+d_{52}e_{5}+d_{62}e_{6}, d⁡(e3)=(2​d11−d22)​e2+d22​e3−d52​e5−d62​e6d(e_{3})=(2d_{11}-d_{22})e_{2}+d_{22}e_{3}-d_{52}e_{5}-d_{62}e_{6} et d⁡(e6)=2​d22​e6d(e_{6})=2d_{22}e_{6}. En dérivant e42=α​e12+β​e6e_{4}^{2}=\alpha e_{1}^{2}+\beta e_{6}, on obtient 2​d11​e12+β​d​(e6)=2​d44​e42=2​α​d44​e12+2​β​d44​e62d_{11}e_{1}^{2}+\beta d(e_{6})=2d_{44}e_{4}^{2}=2\alpha d_{44}e_{1}^{2}+2\beta d_{44}e_{6}, i.e. 2​d11​(e2+e3)+2​β​d22​e6=2​α​d44​(e2+e3)+2​β​d44​e62d_{11}(e_{2}+e_{3})+2\beta d_{22}e_{6}=2\alpha d_{44}(e_{2}+e_{3})+2\beta d_{44}e_{6}. Donc d11=d44=d22d_{11}=d_{44}=d_{22}. En dérivant e52=γ​e6e_{5}^{2}=\gamma e_{6}, on obtient 2​γ​d22​e6=2​d55​e52=2​γ​d55​e62\gamma d_{22}e_{6}=2d_{55}e_{5}^{2}=2\gamma d_{55}e_{6}, donc d22=d55d_{22}=d_{55}. Puisque d53=−d52d_{53}=-d_{52}, alors d35=γ​d53=−γ​d52d_{35}=\gamma d_{53}=-\gamma d_{52}. On en déduit que d⁡(e2)=d11​e2+d11​e3+d52​e5+d62​e6d(e_{2})=d_{11}e_{2}+d_{11}e_{3}+d_{52}e_{5}+d_{62}e_{6}, d⁡(e3)=d11​e2+d11​e3−d52​e5−d62​e6d(e_{3})=d_{11}e_{2}+d_{11}e_{3}-d_{52}e_{5}-d_{62}e_{6}, d⁡(e4)=d11​e4+d64​e6d(e_{4})=d_{11}e_{4}+d_{64}e_{6}, d⁡(e5)=−γ​d52​e2−γ​d52​e3+d11​e5+d65​e6d(e_{5})=-\gamma d_{52}e_{2}-\gamma d_{52}e_{3}+d_{11}e_{5}+d_{65}e_{6}, d⁡(e6)=2​d11​e6d(e_{6})=2d_{11}e_{6}.

∙\bullet N6,22​(α,β)N_{6,22}(\alpha,\beta) : e12=e2+e3e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}, e22=e6e_{2}^{2}=e_{6}, e32=−e6e_{3}^{2}=-e_{6}, e42=α⁡(e2+e3)e_{4}^{2}=\alpha(e_{2}+e_{3}), e52=β⁡(e2+e3)e_{5}^{2}=\beta(e_{2}+e_{3}), e62=0e_{6}^{2}=0 avec α​β≠0\alpha\beta\neq 0. De (a)(a) on a d24=d42=0d_{24}=d_{42}=0, d25=d52=0d_{25}=d_{52}=0, d34=d43=0d_{34}=d_{43}=0 et d35=d53=0d_{35}=d_{53}=0 ; (b)(b) donne d14=−α​d41d_{14}=-\alpha d_{41}, d15=−β​d51d_{15}=-\beta d_{51}, d45=−α−1​β​d54d_{45}=-\alpha^{-1}\beta d_{54} ; (5.1) entraîne d⁡(e1)=d11​e1+d41​e4+d51​e5+d61​e6d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{41}e_{4}+d_{51}e_{5}+d_{61}e_{6}, d⁡(e2)=d22​e2+(2​d11−d22)​e3+d62​e6d(e_{2})=d_{22}e_{2}+(2d_{11}-d_{22})e_{3}+d_{62}e_{6}, d⁡(e3)=(2​d11−d22)​e2+d22​e3−d62​e6d(e_{3})=(2d_{11}-d_{22})e_{2}+d_{22}e_{3}-d_{62}e_{6} et d⁡(e6)=2​d22​e6d(e_{6})=2d_{22}e_{6}. En dérivant e42=α​e12e_{4}^{2}=\alpha e_{1}^{2}, on obtient 2​α​d11​e12=2​d44​e42=2​α​d44​e122\alpha d_{11}e_{1}^{2}=2d_{44}e_{4}^{2}=2\alpha d_{44}e_{1}^{2} ; donc d11=d44d_{11}=d_{44}. De façon analogue, en dérivant e52=β​e12e_{5}^{2}=\beta e_{1}^{2}, on obtient d11=d55d_{11}=d_{55}. Il en résulte que d⁡(e4)=−α​d41​e1+d11​e4+d54​e5+d64​e6d(e_{4})=-\alpha d_{41}e_{1}+d_{11}e_{4}+d_{54}e_{5}+d_{64}e_{6} et d⁡(e5)=−β​d51​e1−α−1​β​d54​e4+d11​e5+d65​e6d(e_{5})=-\beta d_{51}e_{1}-\alpha^{-1}\beta d_{54}e_{4}+d_{11}e_{5}+d_{65}e_{6}.

∙\bullet N6,23​(α,β,γ,δ)N_{6,23}(\alpha,\beta,\gamma,\delta) : e12=e2+e3e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}, e22=e6e_{2}^{2}=e_{6}, e32=−e6e_{3}^{2}=-e_{6}, e42=α⁡(e2+e3)+β​e6e_{4}^{2}=\alpha(e_{2}+e_{3})+\beta e_{6}, e52=γ⁡(e2+e3)+δ​e6e_{5}^{2}=\gamma(e_{2}+e_{3})+\delta e_{6}, e62=0e_{6}^{2}=0 avec α​γ≠0\alpha\gamma\neq 0, β​δ≠0\beta\delta\neq 0, α​δ−β​γ≠0\alpha\delta-\beta\gamma\neq 0. De (a)(a) on a d14=d41=0d_{14}=d_{41}=0, d15=d51=0d_{15}=d_{51}=0, d24=d42=0d_{24}=d_{42}=0, d25=d52=0d_{25}=d_{52}=0, d34=d43=0d_{34}=d_{43}=0, d35=d53=0d_{35}=d_{53}=0 et d45=d54=0d_{45}=d_{54}=0 ; (5.1) donne d⁡(e1)=d11​e1+d61​e6d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{61}e_{6}, d⁡(e2)=d22​e2+(2​d11−d22)​e3+d62​e6d(e_{2})=d_{22}e_{2}+(2d_{11}-d_{22})e_{3}+d_{62}e_{6}, d⁡(e3)=(2​d11−d22)​e2+d22​e3−d62​e6d(e_{3})=(2d_{11}-d_{22})e_{2}+d_{22}e_{3}-d_{62}e_{6} et d⁡(e6)=2​d22​e6d(e_{6})=2d_{22}e_{6}. En dérivant e42=α​e12+β​e6e_{4}^{2}=\alpha e_{1}^{2}+\beta e_{6}, on obtient 2​α​d11​(e2+e3)+2​β​d22​e6=2​d44​e42=2​α​d44​(e2+e3)+2​β​d44​e62\alpha d_{11}(e_{2}+e_{3})+2\beta d_{22}e_{6}=2d_{44}e_{4}^{2}=2\alpha d_{44}(e_{2}+e_{3})+2\beta d_{44}e_{6} ; donc d11=d44=d22d_{11}=d_{44}=d_{22}. De façon analogue, en dérivant e52=γ​e12+δ​e6e_{5}^{2}=\gamma e_{1}^{2}+\delta e_{6}, on obtient d11=d55=d22d_{11}=d_{55}=d_{22}. On en déduit que d⁡(e2)=d11​e2+d11​e3+d62​e6d(e_{2})=d_{11}e_{2}+d_{11}e_{3}+d_{62}e_{6}, d⁡(e3)=d11​e2+d11​e3−d62​e6d(e_{3})=d_{11}e_{2}+d_{11}e_{3}-d_{62}e_{6}, d⁡(e4)=d11​e4+d64​e6d(e_{4})=d_{11}e_{4}+d_{64}e_{6}, d⁡(e5)=d11​e5+d65​e6d(e_{5})=d_{11}e_{5}+d_{65}e_{6} et d⁡(e6)=2​d11​e6d(e_{6})=2d_{11}e_{6}.

∙\bullet N6,24​(α,β,γ)N_{6,24}(\alpha,\beta,\gamma) : e12=e2+e3e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}, e22=e6e_{2}^{2}=e_{6}, e32=−e6e_{3}^{2}=-e_{6}, e42=α⁡(e2+e3)+β​e6e_{4}^{2}=\alpha(e_{2}+e_{3})+\beta e_{6}, e52=γ⁡(e2+e3)e_{5}^{2}=\gamma(e_{2}+e_{3}), e62=0e_{6}^{2}=0 avec α​β​γ≠0\alpha\beta\gamma\neq 0. De (a)(a) on a d14=d41=0d_{14}=d_{41}=0, d24=d42=0d_{24}=d_{42}=0, d25=d52=0d_{25}=d_{52}=0, d34=d43=0d_{34}=d_{43}=0, d35=d53=0d_{35}=d_{53}=0 et d45=d54=0d_{45}=d_{54}=0 ; (b)(b) donne d15=−γ​d51d_{15}=-\gamma d_{51} ; (5.1) entraîne d⁡(e1)=d11​e1+d51​e5+d61​e6d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{51}e_{5}+d_{61}e_{6}, d⁡(e2)=d22​e2+(2​d11−d22)​e3+d62​e6d(e_{2})=d_{22}e_{2}+(2d_{11}-d_{22})e_{3}+d_{62}e_{6}, d⁡(e3)=(2​d11−d22)​e2+d22​e3−d62​e6d(e_{3})=(2d_{11}-d_{22})e_{2}+d_{22}e_{3}-d_{62}e_{6} et d⁡(e6)=2​d22​e6d(e_{6})=2d_{22}e_{6}. En dérivant e42=α​e12+β​e6e_{4}^{2}=\alpha e_{1}^{2}+\beta e_{6}, on obtient 2​α​d11​(e2+e3)+2​β​d22​e6=2​d44​e42=2​α​d44​(e2+e3)+2​β​d44​e62\alpha d_{11}(e_{2}+e_{3})+2\beta d_{22}e_{6}=2d_{44}e_{4}^{2}=2\alpha d_{44}(e_{2}+e_{3})+2\beta d_{44}e_{6} ; donc d11=d44=d22d_{11}=d_{44}=d_{22}. En dérivant e52=γ​e12e_{5}^{2}=\gamma e_{1}^{2}, on obtient 2​γ​d11​(e2+e3)=2​d55​e52=2​γ​d55​(e2+e3)2\gamma d_{11}(e_{2}+e_{3})=2d_{55}e_{5}^{2}=2\gamma d_{55}(e_{2}+e_{3}) ; donc d11=d55d_{11}=d_{55}. Ainsi d⁡(e2)=d11​e2+d11​e3+d62​e6d(e_{2})=d_{11}e_{2}+d_{11}e_{3}+d_{62}e_{6}, d⁡(e3)=d11​e2+d11​e3−d62​e6d(e_{3})=d_{11}e_{2}+d_{11}e_{3}-d_{62}e_{6}, d⁡(e4)=d11​e4+d64​e6d(e_{4})=d_{11}e_{4}+d_{64}e_{6}, d⁡(e5)=−γ​d51​e5+d11​e5+d65​e6d(e_{5})=-\gamma d_{51}e_{5}+d_{11}e_{5}+d_{65}e_{6} et d⁡(e6)=2​d11​e6d(e_{6})=2d_{11}e_{6}.   □\Box

Proposition 5.1.2.

Soit NN une nil-algèbre d’évolution indécomposable à puissances associatives, de dimension ≤6\leq 6, qui n’est pas associatives, telle que dim(a​n​n​(N))=1\dim(ann(N))=~1. Alors le crochet des dérivations dd et d′d^{\prime} de NN est donné par la Table 88.

Table 8: *
Table 8
NN Définition de la dérivation [d,d′][d,d^{\prime}] 𝔇​(N)′≃\mathfrak{D}(N)^{\prime}\simeq
N4,6N_{4,6} [d,d′]11=[d,d′]22=0[d,d^{\prime}]_{11}=[d,d^{\prime}]_{22}=0, [d,d′]41=(d11′​d41−d11​d41′)+2​(d41′​d22−d41​d22′)[d,d^{\prime}]_{41}=(d_{11}^{\prime}d_{41}-d_{11}d_{41}^{\prime})+2(d_{41}^{\prime}d_{22}-d_{41}d_{22}^{\prime}), [d,d′]42=2​(d42′​d11−d42​d11′)[d,d^{\prime}]_{42}=2(d_{42}^{\prime}d_{11}-d_{42}d_{11}^{\prime}) K2K^{2}
N5,10​(α)N_{5,10}(\alpha) [d,d′]11=[d,d′]22=0[d,d^{\prime}]_{11}=[d,d^{\prime}]_{22}=0, [d,d′]51=(d11′​d51−d11​d51′)+2​(d51′​d22−d51​d22′)[d,d^{\prime}]_{51}=(d_{11}^{\prime}d_{51}-d_{11}d_{51}^{\prime})+2(d_{51}^{\prime}d_{22}-d_{51}d_{22}^{\prime}), [d,d′]42=(d22′​d42−d22​d42′)+2​(d42′​d11−d42​d11′)[d,d^{\prime}]_{42}=(d_{22}^{\prime}d_{42}-d_{22}d_{42}^{\prime})+2(d_{42}^{\prime}d_{11}-d_{42}d_{11}^{\prime}), [d,d′]52=(d42′​d54−d42​d54′)+2​(d52′​d11−d52​d11′)[d,d^{\prime}]_{52}=(d_{42}^{\prime}d_{54}-d_{42}d_{54}^{\prime})+2(d_{52}^{\prime}d_{11}-d_{52}d_{11}^{\prime}), [d,d′]54=d54′​d22−d54​d22′[d,d^{\prime}]_{54}=d_{54}^{\prime}d_{22}-d_{54}d_{22}^{\prime} K×K3K\times K^{3}
N5,11​(α)N_{5,11}(\alpha) [d,d′]11=[d,d′]41=[d,d′]22=0[d,d^{\prime}]_{11}=[d,d^{\prime}]_{41}=[d,d^{\prime}]_{22}=0, [d,d′]51=(d11′​d51−d11​d51′)+(d41′​d54−d41​d54′)+2​(d51′​d22−d51​d22′)[d,d^{\prime}]_{51}=(d_{11}^{\prime}d_{51}-d_{11}d_{51}^{\prime})+(d_{41}^{\prime}d_{54}-d_{41}d_{54}^{\prime})+2(d_{51}^{\prime}d_{22}-d_{51}d_{22}^{\prime}), [d,d′]52=2​(d52′​d11−d52′​d11)[d,d^{\prime}]_{52}=2(d_{52}^{\prime}d_{11}-d_{52}^{\prime}d_{11}), [d,d′]54=−α⁡(d41′​d51−d41​d51′)+(d11′​d54−d11​d54′)+2​(d54′​d22−d54​d22′)[d,d^{\prime}]_{54}=-\alpha(d_{41}^{\prime}d_{51}-d_{41}d_{51}^{\prime})+(d_{11}^{\prime}d_{54}-d_{11}d_{54}^{\prime})+2(d_{54}^{\prime}d_{22}-d_{54}d_{22}^{\prime}) K3K^{3}
N5,12​(α,β)N_{5,12}(\alpha,\beta) [d,d′]11=0[d,d^{\prime}]_{11}=0, [d,d′]51=d51′​d11−d51​d11′[d,d^{\prime}]_{51}=d_{51}^{\prime}d_{11}-d_{51}d_{11}^{\prime}, [d,d′]52=2​(d52′​d11−d52​d11′)[d,d^{\prime}]_{52}=2(d_{52}^{\prime}d_{11}-d_{52}d_{11}^{\prime}), [d,d′]54=d54′​d11−d54​d11′[d,d^{\prime}]_{54}=d_{54}^{\prime}d_{11}-d_{54}d_{11}^{\prime} K3K^{3}
N6,19​(α,β)N_{6,19}(\alpha,\beta) [d,d′]11=[d,d′]22=[d,d′]54=0[d,d^{\prime}]_{11}=[d,d^{\prime}]_{22}=[d,d^{\prime}]_{54}=0, [d,d′]61=(d11′​d61−d11​d61′)+2​(d61′​d22−d61​d22′)[d,d^{\prime}]_{61}=(d_{11}^{\prime}d_{61}-d_{11}d_{61}^{\prime})+2(d_{61}^{\prime}d_{22}-d_{61}d_{22}^{\prime}), [d,d′]42=(d22′​d42−d22​d42′)+2​(d11​d42′−d11′​d42)−α−1​β​(d52′​d54−d52​d54′)[d,d^{\prime}]_{42}=(d_{22}^{\prime}d_{42}-d_{22}d_{42}^{\prime})+2(d_{11}d_{42}^{\prime}-d_{11}^{\prime}d_{42})-\alpha^{-1}\beta(d_{52}^{\prime}d_{54}-d_{52}d_{54}^{\prime}), [d,d′]52=(d42′​d54−d42​d54′)+(d22′​d52−d22​d52′)+2​(d11​d52′−d11′​d52)[d,d^{\prime}]_{52}=(d_{42}^{\prime}d_{54}-d_{42}d_{54}^{\prime})+(d_{22}^{\prime}d_{52}-d_{22}d_{52}^{\prime})+2(d_{11}d_{52}^{\prime}-d_{11}^{\prime}d_{52}), [d,d′]62=(d42′​d64−d42​d64′)+(d52′​d65−d52​d65′)+2​(d62′​d11−d62​d11′)[d,d^{\prime}]_{62}=(d_{42}^{\prime}d_{64}-d_{42}d_{64}^{\prime})+(d_{52}^{\prime}d_{65}-d_{52}d_{65}^{\prime})+2(d_{62}^{\prime}d_{11}-d_{62}d_{11}^{\prime}), [d,d′]64=(d64′​d22−d64​d22′)+(d54′​d65−d54​d65′)[d,d^{\prime}]_{64}=(d_{64}^{\prime}d_{22}-d_{64}d_{22}^{\prime})+(d_{54}^{\prime}d_{65}-d_{54}d_{65}^{\prime}), [d,d′]65=−α−1​β​(d54′​d64−d54​d64′)+(d65′​d22−d65​d22′)[d,d^{\prime}]_{65}=-\alpha^{-1}\beta(d_{54}^{\prime}d_{64}-d_{54}d_{64}^{\prime})+(d_{65}^{\prime}d_{22}-d_{65}d_{22}^{\prime}) K2×K4K^{2}\times K^{4}
N6,20​(α,β)N_{6,20}(\alpha,\beta) [d,d′]11=[d,d′]41=[d,d′]22=0[d,d^{\prime}]_{11}=[d,d^{\prime}]_{41}=[d,d^{\prime}]_{22}=0, [d,d′]61=(d11′​d61−d11​d61′)+(d41′​d64−d41​d64′)+2​(d61′​d22−d61​d22′)[d,d^{\prime}]_{61}=(d_{11}^{\prime}d_{61}-d_{11}d_{61}^{\prime})+(d_{41}^{\prime}d_{64}-d_{41}d_{64}^{\prime})+2(d_{61}^{\prime}d_{22}-d_{61}d_{22}^{\prime}), [d,d′]52=(d22′​d52−d22​d52′)+2​(d11​d52′−d11′​d52)[d,d^{\prime}]_{52}=(d_{22}^{\prime}d_{52}-d_{22}d_{52}^{\prime})+2(d_{11}d_{52}^{\prime}-d_{11}^{\prime}d_{52}), [d,d′]62=(d52′​d65−d52​d65′)+2​(d11​d62′−d11′​d62)[d,d^{\prime}]_{62}=(d_{52}^{\prime}d_{65}-d_{52}d_{65}^{\prime})+2(d_{11}d_{62}^{\prime}-d_{11}^{\prime}d_{62}), [d,d′]64=−α⁡(d41′​d61−d41​d61′)+(d11′​d64−d11​d64′)+2​(d64′​d22−d64​d22′)[d,d^{\prime}]_{64}=-\alpha(d_{41}^{\prime}d_{61}-d_{41}d_{61}^{\prime})+(d_{11}^{\prime}d_{64}-d_{11}d_{64}^{\prime})+2(d_{64}^{\prime}d_{22}-d_{64}d_{22}^{\prime}), [d,d′]65=d65′​d22−d65​d22′[d,d^{\prime}]_{65}=d_{65}^{\prime}d_{22}-d_{65}d_{22}^{\prime} K×K4K\times K^{4}
N6,21​(α,β,γ)N_{6,21}(\alpha,\beta,\gamma) [d,d′]11=0[d,d^{\prime}]_{11}=0, [d,d′]61=d61′​d11−d61​d11′[d,d^{\prime}]_{61}=d_{61}^{\prime}d_{11}-d_{61}d_{11}^{\prime}, [d,d′]52=d52′​d11−d52​d11′[d,d^{\prime}]_{52}=d_{52}^{\prime}d_{11}-d_{52}d_{11}^{\prime}, [d,d′]62=(d52′​d65−d52​d65′)+2​(d62′​d11−d62′​d11)[d,d^{\prime}]_{62}=(d_{52}^{\prime}d_{65}-d_{52}d_{65}^{\prime})+2(d_{62}^{\prime}d_{11}-d_{62}^{\prime}d_{11}), [d,d′]64=d64′​d11−d64′​d11[d,d^{\prime}]_{64}=d_{64}^{\prime}d_{11}-d_{64}^{\prime}d_{11}, [d,d′]65=d65′​d11−d65​d11′[d,d^{\prime}]_{65}=d_{65}^{\prime}d_{11}-d_{65}d_{11}^{\prime} K×K4K\times K^{4}
N6,22​(α,β)N_{6,22}(\alpha,\beta) [d,d′]11=[d,d′]22=0[d,d^{\prime}]_{11}=[d,d^{\prime}]_{22}=0, [d,d′]41=α−1​β​(d51​d54′−d51′​d54)[d,d^{\prime}]_{41}=\alpha^{-1}\beta(d_{51}d_{54}^{\prime}-d_{51}^{\prime}d_{54}), [d,d′]51=d41′​d54−d41​d54′[d,d^{\prime}]_{51}=d_{41}^{\prime}d_{54}-d_{41}d_{54}^{\prime}, [d,d′]61=(d11′​d61−d11​d61′)+(d41′​d64−d41​d64′)+(d51′​d65−d51​d65′)+2​(d61′​d22−d61​d22′)[d,d^{\prime}]_{61}=(d_{11}^{\prime}d_{61}-d_{11}d_{61}^{\prime})+(d_{41}^{\prime}d_{64}-d_{41}d_{64}^{\prime})+(d_{51}^{\prime}d_{65}-d_{51}d_{65}^{\prime})+2(d_{61}^{\prime}d_{22}-d_{61}d_{22}^{\prime}), [d,d′]62=2​(d11​d62′−d11′​d62)[d,d^{\prime}]_{62}=2(d_{11}d_{62}^{\prime}-d_{11}^{\prime}d_{62}), [d,d′]54=α⁡(d41​d51′−d41′​d51)[d,d^{\prime}]_{54}=\alpha(d_{41}d_{51}^{\prime}-d_{41}^{\prime}d_{51}), [d,d′]64=(d64′​d11−d64​d11′)+(d54′​d65−d54​d65′)+α⁡(d41​d61′−d41′​d61)[d,d^{\prime}]_{64}=(d_{64}^{\prime}d_{11}-d_{64}d_{11}^{\prime})+(d_{54}^{\prime}d_{65}-d_{54}d_{65}^{\prime})+\alpha(d_{41}d_{61}^{\prime}-d_{41}^{\prime}d_{61}), [d,d′]65=−β⁡(d51′​d61−d51​d61′)−α−1​β​(d54′​d64−d54​d64′)+(d11′​d65−d11​d65′)+2​(d65′​d22−d65​d22′)[d,d^{\prime}]_{65}=-\beta(d_{51}^{\prime}d_{61}-d_{51}d_{61}^{\prime})-\alpha^{-1}\beta(d_{54}^{\prime}d_{64}-d_{54}d_{64}^{\prime})+(d_{11}^{\prime}d_{65}-d_{11}d_{65}^{\prime})+2(d_{65}^{\prime}d_{22}-d_{65}d_{22}^{\prime}) K3×K4K^{3}\times K^{4}
N6,23​(α,β,γ,δ)N_{6,23}(\alpha,\beta,\gamma,\delta) [d,d′]11=0[d,d^{\prime}]_{11}=0, [d,d′]61=d61′​d11−d11′​d61[d,d^{\prime}]_{61}=d_{61}^{\prime}d_{11}-d_{11}^{\prime}d_{61}, [d,d′]62=2​(d62′​d11−d62​d11′)[d,d^{\prime}]_{62}=2(d_{62}^{\prime}d_{11}-d_{62}d_{11}^{\prime}), [d,d′]64=d64′​d11−d64​d11′[d,d^{\prime}]_{64}=d_{64}^{\prime}d_{11}-d_{64}d_{11}^{\prime}, [d,d′]65=d65′​d11−d65​d11′[d,d^{\prime}]_{65}=d_{65}^{\prime}d_{11}-d_{65}d_{11}^{\prime} K4K^{4}
N6,24​(α,β,γ)N_{6,24}(\alpha,\beta,\gamma) [d,d′]11=[d,d′]51=0[d,d^{\prime}]_{11}=[d,d^{\prime}]_{51}=0, [d,d′]61=(d61′​d11−d61​d11′)+(d51′​d65−d51​d65′)[d,d^{\prime}]_{61}=(d_{61}^{\prime}d_{11}-d_{61}d_{11}^{\prime})+(d_{51}^{\prime}d_{65}-d_{51}d_{65}^{\prime}), [d,d′]62=2​(d62′​d11−d62​d11′)[d,d^{\prime}]_{62}=2(d_{62}^{\prime}d_{11}-d_{62}d_{11}^{\prime}), [d,d′]64=d64′​d11−d64​d11′[d,d^{\prime}]_{64}=d_{64}^{\prime}d_{11}-d_{64}d_{11}^{\prime}, [d,d′]65=γ⁡(d51​d61′−d51′​d61)+(d65′​d11−d65​d11′)[d,d^{\prime}]_{65}=\gamma(d_{51}d_{61}^{\prime}-d_{51}^{\prime}d_{61})+(d_{65}^{\prime}d_{11}-d_{65}d_{11}^{\prime}) K4K^{4}
Preuve.

Soient d,d′∈𝔇⁡(N)d,d^{\prime}\in\mathfrak{D}(N). Calculons [d,d′][d,d^{\prime}].

∙\bullet N4,6N_{4,6}: On a d∘d′​(e1)=d11′​d​(e1)+d41′​d​(e4)d\circ d^{\prime}(e_{1})=d_{11}^{\prime}d(e_{1})+d_{41}^{\prime}d(e_{4}), alors [d,d′]11=d11′​d11−d11​d11′=0[d,d^{\prime}]_{11}=d_{11}^{\prime}d_{11}-d_{11}d_{11}^{\prime}=0, [d,d′]41=(d11′​d41+2​d41′​d22)−(d11​d41′+2​d41​d22′)=(d11′​d41−d11​d41′)+2​(d41′​d22−d41​d22′)[d,d^{\prime}]_{41}=(d_{11}^{\prime}d_{41}+2d_{41}^{\prime}d_{22})-(d_{11}d_{41}^{\prime}+2d_{41}d_{22}^{\prime})=(d_{11}^{\prime}d_{41}-d_{11}d_{41}^{\prime})+2(d_{41}^{\prime}d_{22}-d_{41}d_{22}^{\prime}). On a d∘d′​(e2)=d22′​d​(e2)+(2​d11′−d22′)​d​(e3)+d42′​d​(e4)d\circ d^{\prime}(e_{2})=d_{22}^{\prime}d(e_{2})+(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})d(e_{3})+d_{42}^{\prime}d(e_{4}), alors [d,d′]22=(d22′​d22+(2​d11′−d22′)​(2​d11−d22))−(d22​d22′+(2​d11−d22)​(2​d11′−d22′))=0[d,d^{\prime}]_{22}=(d_{22}^{\prime}d_{22}+(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})(2d_{11}-d_{22}))-(d_{22}d_{22}^{\prime}+(2d_{11}-d_{22})(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime}))=0, [d,d′]42=(d22′​d42−(2​d11′−d22′)​d42+2​d42′​d22)−(d22​d42′−(2​d11−d22)​d42′+2​d42​d22′)=2​(d11​d42′−d11′​d42)[d,d^{\prime}]_{42}=(d_{22}^{\prime}d_{42}-(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})d_{42}+2d_{42}^{\prime}d_{22})-(d_{22}d_{42}^{\prime}-(2d_{11}-d_{22})d_{42}^{\prime}+2d_{42}d_{22}^{\prime})=2(d_{11}d_{42}^{\prime}-d_{11}^{\prime}d_{42}). On en déduit que 𝔇​(N4,6)′≃K2\mathfrak{D}(N_{4,6})^{\prime}\simeq K^{2}.

∙\bullet N5,10​(α)N_{5,10}(\alpha): On a d∘d′​(e1)=d11′​d​(e1)+d51′​d​(e5)d\circ d^{\prime}(e_{1})=d_{11}^{\prime}d(e_{1})+d_{51}^{\prime}d(e_{5}), alors [d,d′]11=d11′​d11−d11​d11′=0[d,d^{\prime}]_{11}=d_{11}^{\prime}d_{11}-d_{11}d_{11}^{\prime}=0, [d,d′]51=(d11′​d51+2​d51′​d22)−(d11​d51′+2​d51​d22′)=(d11′​d51−d11​d51′)+2​(d51′​d22−d51​d22′)[d,d^{\prime}]_{51}=(d_{11}^{\prime}d_{51}+2d_{51}^{\prime}d_{22})-(d_{11}d_{51}^{\prime}+2d_{51}d_{22}^{\prime})=(d_{11}^{\prime}d_{51}-d_{11}d_{51}^{\prime})+2(d_{51}^{\prime}d_{22}-d_{51}d_{22}^{\prime}). On a d∘d′​(e2)=d22′​d​(e2)+(2​d11′−d22′)​d​(e3)+d42′​d​(e4)+d52′​d​(e5)d\circ d^{\prime}(e_{2})=d_{22}^{\prime}d(e_{2})+(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})d(e_{3})+d_{42}^{\prime}d(e_{4})+d_{52}^{\prime}d(e_{5}), alors [d,d′]22=(d22′​d22+(2​d11′−d22′)​(2​d11−d22)−α​d42′​d42)−(d22​d22′+(2​d11−d22)​(2​d11′−d22′)−α​d42​d42′)=0[d,d^{\prime}]_{22}=(d_{22}^{\prime}d_{22}+(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})(2d_{11}-d_{22})-\alpha d_{42}^{\prime}d_{42})-(d_{22}d_{22}^{\prime}+(2d_{11}-d_{22})(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})-\alpha d_{42}d_{42}^{\prime})=0, [d,d′]42=(d22′​d42−(2​d11′−d22′)​d42+d42′​d22)−(d22​d42′−(2​d11−d22)​d42′+d42​d22′)=(d22′​d42−d22​d42′)+2​(d42′​d11−d42​d11′)[d,d^{\prime}]_{42}=(d_{22}^{\prime}d_{42}-(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})d_{42}+d_{42}^{\prime}d_{22})-(d_{22}d_{42}^{\prime}-(2d_{11}-d_{22})d_{42}^{\prime}+d_{42}d_{22}^{\prime})=(d_{22}^{\prime}d_{42}-d_{22}d_{42}^{\prime})+2(d_{42}^{\prime}d_{11}-d_{42}d_{11}^{\prime}), [d,d′]52=(d22′​d52−(2​d11′−d22′)​d52+d42′​d54+2​d52′​d22)−(d22​d52′−(2​d11−d22)​d52′+d42​d54′+2​d52​d22′)=(d42′​d54−d42​d54′)+2​(d52′​d11−d52​d11′)[d,d^{\prime}]_{52}=(d_{22}^{\prime}d_{52}-(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})d_{52}+d_{42}^{\prime}d_{54}+2d_{52}^{\prime}d_{22})-(d_{22}d_{52}^{\prime}-(2d_{11}-d_{22})d_{52}^{\prime}+d_{42}d_{54}^{\prime}+2d_{52}d_{22}^{\prime})=(d_{42}^{\prime}d_{54}-d_{42}d_{54}^{\prime})+2(d_{52}^{\prime}d_{11}-d_{52}d_{11}^{\prime}). On a d∘d′​(e4)=−α​d42′​d​(e2)−α​d42′​d​(e3)+d22′​d​(e4)+d54′​d​(e5)d\circ d^{\prime}(e_{4})=-\alpha d_{42}^{\prime}d(e_{2})-\alpha d_{42}^{\prime}d(e_{3})+d_{22}^{\prime}d(e_{4})+d_{54}^{\prime}d(e_{5}), alors [d,d′]54=(−α​d42′​d52+α​d42′​d52+d22′​d54+2​d54′​d22)−(−α​d42​d52′+α​d42​d52′+d22​d54′+2​d54​d22′)=d54′​d22−d54​d22′[d,d^{\prime}]_{54}=(-\alpha d_{42}^{\prime}d_{52}+\alpha d_{42}^{\prime}d_{52}+d_{22}^{\prime}d_{54}+2d_{54}^{\prime}d_{22})-(-\alpha d_{42}d_{52}^{\prime}+\alpha d_{42}d_{52}^{\prime}+d_{22}d_{54}^{\prime}+2d_{54}d_{22}^{\prime})=d_{54}^{\prime}d_{22}-d_{54}d_{22}^{\prime}. On en déduit que 𝔇​(N5,10​(α))′≃K4\mathfrak{D}(N_{5,10}(\alpha))^{\prime}\simeq K^{4}.

∙\bullet OPENN5,11​(α))N_{5,11}(\alpha)): On a d∘d′​(e1)=d11′​d​(e1)+d41′​d​(e4)+d51′​d​(e5)d\circ d^{\prime}(e_{1})=d_{11}^{\prime}d(e_{1})+d_{41}^{\prime}d(e_{4})+d_{51}^{\prime}d(e_{5}), alors [d,d′]11=(d11′​d11−α​d41′​d41)−(d11​d11′−α​d41​d41′)=0[d,d^{\prime}]_{11}=(d_{11}^{\prime}d_{11}-\alpha d_{41}^{\prime}d_{41})-(d_{11}d_{11}^{\prime}-\alpha d_{41}d_{41}^{\prime})=0, [d,d′]41=(d11′​d41+d41′​d11)−(d11​d41′+d41​d11′)=0[d,d^{\prime}]_{41}=(d_{11}^{\prime}d_{41}+d_{41}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{41}^{\prime}+d_{41}d_{11}^{\prime})=0, [d,d′]51=(d11′​d51+d41′​d54+2​d51′​d22)−(d11​d51′+d41​d54′+2​d51​d22′)=(d11′​d51−d11​d51′)+(d41′​d54−d41​d54′)+2​(d51′​d22−d51​d22′)[d,d^{\prime}]_{51}=(d_{11}^{\prime}d_{51}+d_{41}^{\prime}d_{54}+2d_{51}^{\prime}d_{22})-(d_{11}d_{51}^{\prime}+d_{41}d_{54}^{\prime}+2d_{51}d_{22}^{\prime})=(d_{11}^{\prime}d_{51}-d_{11}d_{51}^{\prime})+(d_{41}^{\prime}d_{54}-d_{41}d_{54}^{\prime})+2(d_{51}^{\prime}d_{22}-d_{51}d_{22}^{\prime}). On a d∘d′​(e2)=d22′​d​(e2)+(2​d11′−d22′)​d​(e3)+d52′​d​(e5)d\circ d^{\prime}(e_{2})=d_{22}^{\prime}d(e_{2})+(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})d(e_{3})+d_{52}^{\prime}d(e_{5}), alors [d,d′]22=(d22′​d22+(2​d11′−d22′)​(2​d11−d22))−(d22​d22′+(2​d11−d22)​(2​d11′−d22′))=0[d,d^{\prime}]_{22}=(d_{22}^{\prime}d_{22}+(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})(2d_{11}-d_{22}))-(d_{22}d_{22}^{\prime}+(2d_{11}-d_{22})(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime}))=0, [d,d′]52=(d22′​d52−(2​d11′−d22′)​d52+2​d52′​d22)−(d22​d52′−(2​d11−d22)​d52′+2​d52​d22′)=2​(d52′​d11−d52′​d11)[d,d^{\prime}]_{52}=(d_{22}^{\prime}d_{52}-(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})d_{52}+2d_{52}^{\prime}d_{22})-(d_{22}d_{52}^{\prime}-(2d_{11}-d_{22})d_{52}^{\prime}+2d_{52}d_{22}^{\prime})=2(d_{52}^{\prime}d_{11}-d_{52}^{\prime}d_{11}). On a d∘d′​(e4)=−α​d41′​d​(e1)+d11′​d​(e4)+d54′​d​(e5)d\circ d^{\prime}(e_{4})=-\alpha d_{41}^{\prime}d(e_{1})+d_{11}^{\prime}d(e_{4})+d_{54}^{\prime}d(e_{5}), alors OPEN[d,d′]54=(−α​d41′​d51+d11′​d54+2​d54′​d22)−(−α​d41​d51′+d11​d54′+2​d54​d22′)=−α⁡(d41′​d51−d41​d51′)+(d11′​d54−d11​d54′)+2​(d54′​d22)−d54​d22′)[d,d^{\prime}]_{54}=(-\alpha d_{41}^{\prime}d_{51}+d_{11}^{\prime}d_{54}+2d_{54}^{\prime}d_{22})-(-\alpha d_{41}d_{51}^{\prime}+d_{11}d_{54}^{\prime}+2d_{54}d_{22}^{\prime})=-\alpha(d_{41}^{\prime}d_{51}-d_{41}d_{51}^{\prime})+(d_{11}^{\prime}d_{54}-d_{11}d_{54}^{\prime})+2(d_{54}^{\prime}d_{22})-d_{54}d_{22}^{\prime}). On en déduit que 𝔇​(N5,11​(α))′≃K3\mathfrak{D}(N_{5,11}(\alpha))^{\prime}\simeq K^{3}.

∙\bullet N5,12​(α,β)N_{5,12}(\alpha,\beta): On a d∘d′​(e1)=d11′​d​(e1)+d51′​d​(e5)d\circ d^{\prime}(e_{1})=d_{11}^{\prime}d(e_{1})+d_{51}^{\prime}d(e_{5}), alors [d,d′]11=d11′​d11−d11​d11′=0[d,d^{\prime}]_{11}=d_{11}^{\prime}d_{11}-d_{11}d_{11}^{\prime}=0, [d,d′]51=(d11′​d51+2​d51′​d11)−(d11​d51′+2​d51​d11′)=d51′​d11−d51​d11′[d,d^{\prime}]_{51}=(d_{11}^{\prime}d_{51}+2d_{51}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{51}^{\prime}+2d_{51}d_{11}^{\prime})=d_{51}^{\prime}d_{11}-d_{51}d_{11}^{\prime}. On a d∘d′​(e2)=d11′​d​(e2)+d11′​d​(e3)+d52′​d​(e5)d\circ d^{\prime}(e_{2})=d_{11}^{\prime}d(e_{2})+d_{11}^{\prime}d(e_{3})+d_{52}^{\prime}d(e_{5}), alors [d,d′]52=(d11′​d52−d11′​d52+2​d52′​d11)−(d11​d52′−d11​d52′+2​d52​d11′)=2​(d52′​d11−d52​d11′)[d,d^{\prime}]_{52}=(d_{11}^{\prime}d_{52}-d_{11}^{\prime}d_{52}+2d_{52}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{52}^{\prime}-d_{11}d_{52}^{\prime}+2d_{52}d_{11}^{\prime})=2(d_{52}^{\prime}d_{11}-d_{52}d_{11}^{\prime}). On a d∘d′​(e4)=d11′​d​(e4)+d54′​d​(e5)d\circ d^{\prime}(e_{4})=d_{11}^{\prime}d(e_{4})+d_{54}^{\prime}d(e_{5}), alors OPEN[d,d′]54=(d11′​d54+2​d54′​d11)−(d11​d54′+2​d54​d11′)=d54′​d11)−d54​d11′[d,d^{\prime}]_{54}=(d_{11}^{\prime}d_{54}+2d_{54}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{54}^{\prime}+2d_{54}d_{11}^{\prime})=d_{54}^{\prime}d_{11})-d_{54}d_{11}^{\prime}. On en déduit que 𝔇​(N5,12​(α,β))′≃K3\mathfrak{D}(N_{5,12}(\alpha,\beta))^{\prime}\simeq K^{3}.

∙\bullet OPENN6,19​(α,β))N_{6,19}(\alpha,\beta)): On a d∘d′​(e1)=d11′​d​(e1)+d61′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{1})=d_{11}^{\prime}d(e_{1})+d_{61}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]11=d11′​d11−d11​d11′=0[d,d^{\prime}]_{11}=d_{11}^{\prime}d_{11}-d_{11}d_{11}^{\prime}=0, [d,d′]61=(d11′​d61+2​d61′​d22)−(d11​d61′+2​d61​d22′)=(d11′​d61−d11​d61′)+2​(d61′​d22−d61​d22′)[d,d^{\prime}]_{61}=(d_{11}^{\prime}d_{61}+2d_{61}^{\prime}d_{22})-(d_{11}d_{61}^{\prime}+2d_{61}d_{22}^{\prime})=(d_{11}^{\prime}d_{61}-d_{11}d_{61}^{\prime})+2(d_{61}^{\prime}d_{22}-d_{61}d_{22}^{\prime}). On a d∘d′​(e2)=d22′​d​(e2)+(2​d11′−d22′)​d​(e3)+d42′​d​(e4)+d52′​d​(e5)+d62′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{2})=d_{22}^{\prime}d(e_{2})+(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})d(e_{3})+d_{42}^{\prime}d(e_{4})+d_{52}^{\prime}d(e_{5})+d_{62}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]22=(d22′​d22+(2​d11′−d22′)​(2​d11−d22)−α​d42′​d42−β​d52′​d52)−(d22​d22′+(2​d11−d22)​(2​d11′−d22′)−α​d42​d42′−β​d52​d52′)=0[d,d^{\prime}]_{22}=(d_{22}^{\prime}d_{22}+(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})(2d_{11}-d_{22})-\alpha d_{42}^{\prime}d_{42}-\beta d_{52}^{\prime}d_{52})-(d_{22}d_{22}^{\prime}+(2d_{11}-d_{22})(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})-\alpha d_{42}d_{42}^{\prime}-\beta d_{52}d_{52}^{\prime})=0, [d,d′]42=(d22′​d42−(2​d11′−d22′)​d42+d42′​d22−α−1​β​d52′​d54)−(d22​d42′−(2​d11−d22)​d42′+d42​d22′−α−1​β​d52​d54′)=(d22′​d42−d22​d42′)+2​(d11​d42′−d11′​d42)−α−1​β​(d52′​d54−d52​d54′)[d,d^{\prime}]_{42}=(d_{22}^{\prime}d_{42}-(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})d_{42}+d_{42}^{\prime}d_{22}-\alpha^{-1}\beta d_{52}^{\prime}d_{54})-(d_{22}d_{42}^{\prime}-(2d_{11}-d_{22})d_{42}^{\prime}+d_{42}d_{22}^{\prime}-\alpha^{-1}\beta d_{52}d_{54}^{\prime})=(d_{22}^{\prime}d_{42}-d_{22}d_{42}^{\prime})+2(d_{11}d_{42}^{\prime}-d_{11}^{\prime}d_{42})-\alpha^{-1}\beta(d_{52}^{\prime}d_{54}-d_{52}d_{54}^{\prime}), [d,d′]52=(d22′​d52−(2​d11′−d22′)​d52+d42′​d54+d52′​d22)−(d22​d52′−(2​d11−d22)​d52′+d42​d54′+d52​d22′)=(d42′​d54−d42​d54′)+(d22′​d52−d22​d52′)+2​(d11​d52′−d11′​d52)[d,d^{\prime}]_{52}=(d_{22}^{\prime}d_{52}-(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})d_{52}+d_{42}^{\prime}d_{54}+d_{52}^{\prime}d_{22})-(d_{22}d_{52}^{\prime}-(2d_{11}-d_{22})d_{52}^{\prime}+d_{42}d_{54}^{\prime}+d_{52}d_{22}^{\prime})=(d_{42}^{\prime}d_{54}-d_{42}d_{54}^{\prime})+(d_{22}^{\prime}d_{52}-d_{22}d_{52}^{\prime})+2(d_{11}d_{52}^{\prime}-d_{11}^{\prime}d_{52}), [d,d′]62=(d22′​d62−(2​d11′−d22′)​d62+d42′​d64+d52′​d65+2​d62′​d22)−(d22​d62′−(2​d11−d22)​d62′+d42​d64′+d52​d65′+2​d62​d22′)=(d42′​d64−d42​d64′)+(d52′​d65−d52​d65′)+2​(d62′​d11−d62​d11′)[d,d^{\prime}]_{62}=(d_{22}^{\prime}d_{62}-(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})d_{62}+d_{42}^{\prime}d_{64}+d_{52}^{\prime}d_{65}+2d_{62}^{\prime}d_{22})-(d_{22}d_{62}^{\prime}-(2d_{11}-d_{22})d_{62}^{\prime}+d_{42}d_{64}^{\prime}+d_{52}d_{65}^{\prime}+2d_{62}d_{22}^{\prime})=(d_{42}^{\prime}d_{64}-d_{42}d_{64}^{\prime})+(d_{52}^{\prime}d_{65}-d_{52}d_{65}^{\prime})+2(d_{62}^{\prime}d_{11}-d_{62}d_{11}^{\prime}). On a d∘d′​(e4)=−α​d42′​d​(e2)−α​d42′​d​(e3)+d22′​d​(e4)+d54′​d​(e5)+d64′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{4})=-\alpha d_{42}^{\prime}d(e_{2})-\alpha d_{42}^{\prime}d(e_{3})+d_{22}^{\prime}d(e_{4})+d_{54}^{\prime}d(e_{5})+d_{64}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]54=(−α​d42′​d52+α​d42′​d52+d22′​d54+d54′​d22)−(−α​d42​d52′+α​d42​d52′+d22​d54′+d54​d22′)=0[d,d^{\prime}]_{54}=(-\alpha d_{42}^{\prime}d_{52}+\alpha d_{42}^{\prime}d_{52}+d_{22}^{\prime}d_{54}+d_{54}^{\prime}d_{22})-(-\alpha d_{42}d_{52}^{\prime}+\alpha d_{42}d_{52}^{\prime}+d_{22}d_{54}^{\prime}+d_{54}d_{22}^{\prime})=0, [d,d′]64=(−α​d42′​d62+α​d42′​d62+d22′​d64+d54′​d65+2​d64′​d22)−(−α​d42​d62′+α​d42​d62′+d22​d64′+d54​d65′+2​d64​d22′)=(d64′​d22−d64​d22′)+(d54′​d65−d54​d65′)[d,d^{\prime}]_{64}=(-\alpha d_{42}^{\prime}d_{62}+\alpha d_{42}^{\prime}d_{62}+d_{22}^{\prime}d_{64}+d_{54}^{\prime}d_{65}+2d_{64}^{\prime}d_{22})-(-\alpha d_{42}d_{62}^{\prime}+\alpha d_{42}d_{62}^{\prime}+d_{22}d_{64}^{\prime}+d_{54}d_{65}^{\prime}+2d_{64}d_{22}^{\prime})=(d_{64}^{\prime}d_{22}-d_{64}d_{22}^{\prime})+(d_{54}^{\prime}d_{65}-d_{54}d_{65}^{\prime}). On a d∘d′​(e5)=−β​d52′​d​(e2)−β​d52′​d​(e3)−α−1​β​d54′​d​(e4)+d22′​d​(e5)+d65′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{5})=-\beta d_{52}^{\prime}d(e_{2})-\beta d_{52}^{\prime}d(e_{3})-\alpha^{-1}\beta d_{54}^{\prime}d(e_{4})+d_{22}^{\prime}d(e_{5})+d_{65}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]65=(−β​d52′​d62+β​d52′​d62−α−1​β​d54′​d64+d22′​d65+2​d65′​d22)−(−β​d52​d62′+β​d52​d62′−α−1​β​d54​d64′+d22​d65′+2​d65​d22′)=−α−1​β​(d54′​d64−d54​d64′)+(d65′​d22−d65​d22′)[d,d^{\prime}]_{65}=(-\beta d_{52}^{\prime}d_{62}+\beta d_{52}^{\prime}d_{62}-\alpha^{-1}\beta d_{54}^{\prime}d_{64}+d_{22}^{\prime}d_{65}+2d_{65}^{\prime}d_{22})-(-\beta d_{52}d_{62}^{\prime}+\beta d_{52}d_{62}^{\prime}-\alpha^{-1}\beta d_{54}d_{64}^{\prime}+d_{22}d_{65}^{\prime}+2d_{65}d_{22}^{\prime})=-\alpha^{-1}\beta(d_{54}^{\prime}d_{64}-d_{54}d_{64}^{\prime})+(d_{65}^{\prime}d_{22}-d_{65}d_{22}^{\prime}). On en déduit que 𝔇​(N6,19​(α,β))′≃K6\mathfrak{D}(N_{6,19}(\alpha,\beta))^{\prime}\simeq K^{6}.

∙\bullet N6,20​(α,β)N_{6,20}(\alpha,\beta): On a d∘d′​(e1)=d11′​d​(e1)+d41′​d​(e4)+d61′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{1})=d_{11}^{\prime}d(e_{1})+d_{41}^{\prime}d(e_{4})+d_{61}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]11=(d11′​d11−α​d41′​d41)−(d11​d11′−α​d41​d41′)=0[d,d^{\prime}]_{11}=(d_{11}^{\prime}d_{11}-\alpha d_{41}^{\prime}d_{41})-(d_{11}d_{11}^{\prime}-\alpha d_{41}d_{41}^{\prime})=0, [d,d′]41=(d11′​d41+d41′​d11)−(d11​d41′+d41​d11′)=0[d,d^{\prime}]_{41}=(d_{11}^{\prime}d_{41}+d_{41}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{41}^{\prime}+d_{41}d_{11}^{\prime})=0, [d,d′]61=(d11′​d61+d41′​d64+2​d61′​d22)−(d11​d61′+d41​d64′+2​d61​d22′)=(d11′​d61−d11​d61′)+(d41′​d64−d41​d64′)+2​(d61′​d22−d61​d22′)[d,d^{\prime}]_{61}=(d_{11}^{\prime}d_{61}+d_{41}^{\prime}d_{64}+2d_{61}^{\prime}d_{22})-(d_{11}d_{61}^{\prime}+d_{41}d_{64}^{\prime}+2d_{61}d_{22}^{\prime})=(d_{11}^{\prime}d_{61}-d_{11}d_{61}^{\prime})+(d_{41}^{\prime}d_{64}-d_{41}d_{64}^{\prime})+2(d_{61}^{\prime}d_{22}-d_{61}d_{22}^{\prime}). On a d∘d′​(e2)=d22′​d​(e2)+(2​d11′−d22′)​d​(e3)+d52′​d​(e5)+d62′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{2})=d_{22}^{\prime}d(e_{2})+(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})d(e_{3})+d_{52}^{\prime}d(e_{5})+d_{62}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]22=(d22′​d22+(2​d11′−d22′)​(2​d11−d22)−β​d52′​d52)−(d22​d22′+(2​d11−d22)​(2​d11′−d22′)−β​d52​d52′)=0[d,d^{\prime}]_{22}=(d_{22}^{\prime}d_{22}+(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})(2d_{11}-d_{22})-\beta d_{52}^{\prime}d_{52})-(d_{22}d_{22}^{\prime}+(2d_{11}-d_{22})(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})-\beta d_{52}d_{52}^{\prime})=0, [d,d′]52=(d22′​d52−(2​d11′−d22′)​d52+d52′​d22)−(d22​d52′−(2​d11−d22)​d52′+d52​d22′)=(d22′​d52−d22​d52′)+2​(d11​d52′−d11′​d52)[d,d^{\prime}]_{52}=(d_{22}^{\prime}d_{52}-(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})d_{52}+d_{52}^{\prime}d_{22})-(d_{22}d_{52}^{\prime}-(2d_{11}-d_{22})d_{52}^{\prime}+d_{52}d_{22}^{\prime})=(d_{22}^{\prime}d_{52}-d_{22}d_{52}^{\prime})+2(d_{11}d_{52}^{\prime}-d_{11}^{\prime}d_{52}), [d,d′]62=(d22′​d62−(2​d11′−d22′)​d62+d52′​d65+2​d62′​d22)−(d22​d62′−(2​d11−d22)​d62′+d52​d65′+2​d62​d22′)=(d52′​d65−d52​d65′)+2​(d11​d62′−d11′​d62)[d,d^{\prime}]_{62}=(d_{22}^{\prime}d_{62}-(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})d_{62}+d_{52}^{\prime}d_{65}+2d_{62}^{\prime}d_{22})-(d_{22}d_{62}^{\prime}-(2d_{11}-d_{22})d_{62}^{\prime}+d_{52}d_{65}^{\prime}+2d_{62}d_{22}^{\prime})=(d_{52}^{\prime}d_{65}-d_{52}d_{65}^{\prime})+2(d_{11}d_{62}^{\prime}-d_{11}^{\prime}d_{62}). On a ; d∘d′​(e4)=−α​d41′​d​(e1)+d11′​d​(e4)+d64′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{4})=-\alpha d_{41}^{\prime}d(e_{1})+d_{11}^{\prime}d(e_{4})+d_{64}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]64=(−α​d41′​d61+d11′​d64+2​d64′​d22)−(−α​d41​d61′+d11​d64′+2​d64​d22′)=−α⁡(d41′​d61−d41​d61′)+(d11′​d64−d11​d64′)+2​(d64′​d22−d64​d22′)[d,d^{\prime}]_{64}=(-\alpha d_{41}^{\prime}d_{61}+d_{11}^{\prime}d_{64}+2d_{64}^{\prime}d_{22})-(-\alpha d_{41}d_{61}^{\prime}+d_{11}d_{64}^{\prime}+2d_{64}d_{22}^{\prime})=-\alpha(d_{41}^{\prime}d_{61}-d_{41}d_{61}^{\prime})+(d_{11}^{\prime}d_{64}-d_{11}d_{64}^{\prime})+2(d_{64}^{\prime}d_{22}-d_{64}d_{22}^{\prime}). On a d∘d′​(e5)=−β​d52′​d​(e2)−β​d52′​d​(e3)+d22′​d​(e5)+d65′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{5})=-\beta d_{52}^{\prime}d(e_{2})-\beta d_{52}^{\prime}d(e_{3})+d_{22}^{\prime}d(e_{5})+d_{65}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]65=(−β​d52′​d62+β​d52′​d62+d22′​d65+2​d65′​d22)−(−β​d52​d62′+β​d52​d62′+d22​d65′+2​d65​d22′)=d65′​d22−d65​d22′[d,d^{\prime}]_{65}=(-\beta d_{52}^{\prime}d_{62}+\beta d_{52}^{\prime}d_{62}+d_{22}^{\prime}d_{65}+2d_{65}^{\prime}d_{22})-(-\beta d_{52}d_{62}^{\prime}+\beta d_{52}d_{62}^{\prime}+d_{22}d_{65}^{\prime}+2d_{65}d_{22}^{\prime})=d_{65}^{\prime}d_{22}-d_{65}d_{22}^{\prime}. On en déduit que 𝔇​(N6,20​(α,β))′≃K5\mathfrak{D}(N_{6,20}(\alpha,\beta))^{\prime}\simeq K^{5}.

∙\bullet N6,21​(α,β,γ)N_{6,21}(\alpha,\beta,\gamma): On a d∘d′​(e1)=d11′​d​(e1)+d61′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{1})=d_{11}^{\prime}d(e_{1})+d_{61}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]11=(d11′​d11−d11′​d11)=0[d,d^{\prime}]_{11}=(d_{11}^{\prime}d_{11}-d_{11}^{\prime}d_{11})=0, [d,d′]61=(d11′​d61+2​d61′​d11)−(d11​d61′+2​d61​d11′)=d61′​d11−d61​d11′[d,d^{\prime}]_{61}=(d_{11}^{\prime}d_{61}+2d_{61}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{61}^{\prime}+2d_{61}d_{11}^{\prime})=d_{61}^{\prime}d_{11}-d_{61}d_{11}^{\prime}. On a d∘d′​(e2)=d11′​d​(e2)+d11′​d​(e3)+d52′​d​(e5)+d62′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{2})=d_{11}^{\prime}d(e_{2})+d_{11}^{\prime}d(e_{3})+d_{52}^{\prime}d(e_{5})+d_{62}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]52=(d11′​d52−d11′​d52+d52′​d11)−(d11​d52′−d11​d52′+d52​d11′)=d52′​d11−d52​d11′[d,d^{\prime}]_{52}=(d_{11}^{\prime}d_{52}-d_{11}^{\prime}d_{52}+d_{52}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{52}^{\prime}-d_{11}d_{52}^{\prime}+d_{52}d_{11}^{\prime})=d_{52}^{\prime}d_{11}-d_{52}d_{11}^{\prime}, [d,d′]62=(d11′​d62−d11′​d62+d52′​d65+2​d62′​d11)−(d11​d62′−d11​d62′+d52​d65′+2​d62​d11′)=(d52′​d65−d52​d65′)+2​(d62′​d11−d62′​d11)[d,d^{\prime}]_{62}=(d_{11}^{\prime}d_{62}-d_{11}^{\prime}d_{62}+d_{52}^{\prime}d_{65}+2d_{62}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{62}^{\prime}-d_{11}d_{62}^{\prime}+d_{52}d_{65}^{\prime}+2d_{62}d_{11}^{\prime})=(d_{52}^{\prime}d_{65}-d_{52}d_{65}^{\prime})+2(d_{62}^{\prime}d_{11}-d_{62}^{\prime}d_{11}). On a d∘d′​(e4)=d11′​d​(e4)+d64′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{4})=d_{11}^{\prime}d(e_{4})+d_{64}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]64=(d11′​d64+2​d64′​d11)−(d11​d64′+2​d64​d11′)=d64′​d11−d64′​d11[d,d^{\prime}]_{64}=(d_{11}^{\prime}d_{64}+2d_{64}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{64}^{\prime}+2d_{64}d_{11}^{\prime})=d_{64}^{\prime}d_{11}-d_{64}^{\prime}d_{11}. On a d∘d′​(e5)=−γ​d52′​d​(e2)−γ​d52′​d​(e3)+d11′​d​(e5)+d65′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{5})=-\gamma d_{52}^{\prime}d(e_{2})-\gamma d_{52}^{\prime}d(e_{3})+d_{11}^{\prime}d(e_{5})+d_{65}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]65=(−γ​d52′​d62+γ​d52′​d62+d11′​d65+2​d65′​d11)−(−γ​d52​d62′+γ​d52​d62′+d11​d65′+2​d65​d11′)=d65′​d11−d65​d11′[d,d^{\prime}]_{65}=(-\gamma d_{52}^{\prime}d_{62}+\gamma d_{52}^{\prime}d_{62}+d_{11}^{\prime}d_{65}+2d_{65}^{\prime}d_{11})-(-\gamma d_{52}d_{62}^{\prime}+\gamma d_{52}d_{62}^{\prime}+d_{11}d_{65}^{\prime}+2d_{65}d_{11}^{\prime})=d_{65}^{\prime}d_{11}-d_{65}d_{11}^{\prime}. On en déduit que 𝔇​(N6,21​(α,β,γ))′≃K5\mathfrak{D}(N_{6,21}(\alpha,\beta,\gamma))^{\prime}\simeq K^{5}.

∙\bullet N6,22​(α,β)N_{6,22}(\alpha,\beta): On a d∘d′​(e1)=d11′​d​(e1)+d41′​d​(e4)+d51′​d​(e5)+d61′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{1})=d_{11}^{\prime}d(e_{1})+d_{41}^{\prime}d(e_{4})+d_{51}^{\prime}d(e_{5})+d_{61}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]11=(d11′​d11−α​d41′​d41−β​d51′​d51)−(d11​d11′−α​d41​d41′−β​d51​d51′)=0[d,d^{\prime}]_{11}=(d_{11}^{\prime}d_{11}-\alpha d_{41}^{\prime}d_{41}-\beta d_{51}^{\prime}d_{51})-(d_{11}d_{11}^{\prime}-\alpha d_{41}d_{41}^{\prime}-\beta d_{51}d_{51}^{\prime})=0, [d,d′]41=(d11′​d41+d41′​d11−α−1​β​d51′​d54)−(d11​d41′+d41​d11′−α−1​β​d51​d54′)=α−1​β​(d51​d54′−d51′​d54)[d,d^{\prime}]_{41}=(d_{11}^{\prime}d_{41}+d_{41}^{\prime}d_{11}-\alpha^{-1}\beta d_{51}^{\prime}d_{54})-(d_{11}d_{41}^{\prime}+d_{41}d_{11}^{\prime}-\alpha^{-1}\beta d_{51}d_{54}^{\prime})=\alpha^{-1}\beta(d_{51}d_{54}^{\prime}-d_{51}^{\prime}d_{54}), [d,d′]51=(d11′​d51+d41′​d54+d51′​d11)−(d11​d51′+d41​d54′+d51​d11′)=d41′​d54−d41​d54′[d,d^{\prime}]_{51}=(d_{11}^{\prime}d_{51}+d_{41}^{\prime}d_{54}+d_{51}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{51}^{\prime}+d_{41}d_{54}^{\prime}+d_{51}d_{11}^{\prime})=d_{41}^{\prime}d_{54}-d_{41}d_{54}^{\prime}, [d,d′]61=(d11′​d61+d41′​d64+d51′​d65+2​d61′​d22)−(d11​d61′+d41​d64′+d51​d65′+2​d61​d22′)=(d11′​d61−d11​d61′)+(d41′​d64−d41​d64′)+(d51′​d65−d51​d65′)+2​(d61′​d22−d61​d22′)[d,d^{\prime}]_{61}=(d_{11}^{\prime}d_{61}+d_{41}^{\prime}d_{64}+d_{51}^{\prime}d_{65}+2d_{61}^{\prime}d_{22})-(d_{11}d_{61}^{\prime}+d_{41}d_{64}^{\prime}+d_{51}d_{65}^{\prime}+2d_{61}d_{22}^{\prime})=(d_{11}^{\prime}d_{61}-d_{11}d_{61}^{\prime})+(d_{41}^{\prime}d_{64}-d_{41}d_{64}^{\prime})+(d_{51}^{\prime}d_{65}-d_{51}d_{65}^{\prime})+2(d_{61}^{\prime}d_{22}-d_{61}d_{22}^{\prime}). On a d∘d′​(e2)=d22′​d​(e2)+(2​d11′−d22′)​d​(e3)+d62′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{2})=d_{22}^{\prime}d(e_{2})+(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})d(e_{3})+d_{62}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]22=(d22′​d22+(2​d11′−d22′)​(2​d11−d22))−(d22​d22′+(2​d11−d22)​(2​d11′−d22′))=0[d,d^{\prime}]_{22}=(d_{22}^{\prime}d_{22}+(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})(2d_{11}-d_{22}))-(d_{22}d_{22}^{\prime}+(2d_{11}-d_{22})(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime}))=0, [d,d′]62=(d22′​d62−(2​d11′−d22′)​d62+2​d62′​d22)−(d22​d62′−(2​d11−d22)​d62′+2​d62​d22′)=2​(d11​d62′−d11′​d62)[d,d^{\prime}]_{62}=(d_{22}^{\prime}d_{62}-(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})d_{62}+2d_{62}^{\prime}d_{22})-(d_{22}d_{62}^{\prime}-(2d_{11}-d_{22})d_{62}^{\prime}+2d_{62}d_{22}^{\prime})=2(d_{11}d_{62}^{\prime}-d_{11}^{\prime}d_{62}). On a d∘d′​(e4)=−α​d41′​d​(e1)+d11′​d​(e4)+d54′​d​(e5)+d64′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{4})=-\alpha d_{41}^{\prime}d(e_{1})+d_{11}^{\prime}d(e_{4})+d_{54}^{\prime}d(e_{5})+d_{64}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]54=(−α​d41′​d51+d11′​d54+d54′​d11)−(−α​d41​d51′+d11​d54′+d54​d11′)=α⁡(d41​d51′−d41′​d51)[d,d^{\prime}]_{54}=(-\alpha d_{41}^{\prime}d_{51}+d_{11}^{\prime}d_{54}+d_{54}^{\prime}d_{11})-(-\alpha d_{41}d_{51}^{\prime}+d_{11}d_{54}^{\prime}+d_{54}d_{11}^{\prime})=\alpha(d_{41}d_{51}^{\prime}-d_{41}^{\prime}d_{51}), [d,d′]64=(−α​d41′​d61+d11′​d64+d54′​d65+2​d64′​d11)−(−α​d41​d61′+d11​d64′+d54​d65′+2​d64​d11′)=(d64′​d11−d64​d11′)+(d54′​d65−d54​d65′)+α⁡(d41​d61′−d41′​d61)[d,d^{\prime}]_{64}=(-\alpha d_{41}^{\prime}d_{61}+d_{11}^{\prime}d_{64}+d_{54}^{\prime}d_{65}+2d_{64}^{\prime}d_{11})-(-\alpha d_{41}d_{61}^{\prime}+d_{11}d_{64}^{\prime}+d_{54}d_{65}^{\prime}+2d_{64}d_{11}^{\prime})=(d_{64}^{\prime}d_{11}-d_{64}d_{11}^{\prime})+(d_{54}^{\prime}d_{65}-d_{54}d_{65}^{\prime})+\alpha(d_{41}d_{61}^{\prime}-d_{41}^{\prime}d_{61}). On a d∘d′​(e5)=−β​d51′​d​(e1)−α−1​β​d54′​d​(e4)+d11′​d​(e5)+d65′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{5})=-\beta d_{51}^{\prime}d(e_{1})-\alpha^{-1}\beta d_{54}^{\prime}d(e_{4})+d_{11}^{\prime}d(e_{5})+d_{65}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]65=(−β​d51′​d61−α−1​β​d54′​d64+d11′​d65+2​d65′​d22)−(−β​d51​d61′−α−1​β​d54​d64′+d11​d65′+2​d65​d22′)=−β⁡(d51′​d61−d51​d61′)−α−1​β​(d54′​d64−d54​d64′)+(d11′​d65−d11​d65′)+2​(d65′​d22−d65​d22′)[d,d^{\prime}]_{65}=(-\beta d_{51}^{\prime}d_{61}-\alpha^{-1}\beta d_{54}^{\prime}d_{64}+d_{11}^{\prime}d_{65}+2d_{65}^{\prime}d_{22})-(-\beta d_{51}d_{61}^{\prime}-\alpha^{-1}\beta d_{54}d_{64}^{\prime}+d_{11}d_{65}^{\prime}+2d_{65}d_{22}^{\prime})=-\beta(d_{51}^{\prime}d_{61}-d_{51}d_{61}^{\prime})-\alpha^{-1}\beta(d_{54}^{\prime}d_{64}-d_{54}d_{64}^{\prime})+(d_{11}^{\prime}d_{65}-d_{11}d_{65}^{\prime})+2(d_{65}^{\prime}d_{22}-d_{65}d_{22}^{\prime}). On en déduit que 𝔇​(N6,22​(α,β))′≃K7\mathfrak{D}(N_{6,22}(\alpha,\beta))^{\prime}\simeq K^{7}.

∙\bullet N6,23​(α,β)N_{6,23}(\alpha,\beta): On a d∘d′​(e1)=d11′​d​(e1)+d61′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{1})=d_{11}^{\prime}d(e_{1})+d_{61}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]11=d11′​d11−d11​d11′=0[d,d^{\prime}]_{11}=d_{11}^{\prime}d_{11}-d_{11}d_{11}^{\prime}=0, [d,d′]61=(d11′​d61+2​d61′​d11)−(d11​d61′+2​d61​d11′)=d61′​d11−d11′​d61[d,d^{\prime}]_{61}=(d_{11}^{\prime}d_{61}+2d_{61}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{61}^{\prime}+2d_{61}d_{11}^{\prime})=d_{61}^{\prime}d_{11}-d_{11}^{\prime}d_{61}. On a d∘d′​(e2)=d11′​d​(e2)+d11′​d​(e3)+d62′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{2})=d_{11}^{\prime}d(e_{2})+d_{11}^{\prime}d(e_{3})+d_{62}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]62=(d11′​d62−d11′​d62+2​d62′​d11)−(d11​d62′−d11​d62′+2​d62​d11′)=2​(d62′​d11−d62​d11′)[d,d^{\prime}]_{62}=(d_{11}^{\prime}d_{62}-d_{11}^{\prime}d_{62}+2d_{62}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{62}^{\prime}-d_{11}d_{62}^{\prime}+2d_{62}d_{11}^{\prime})=2(d_{62}^{\prime}d_{11}-d_{62}d_{11}^{\prime}). On a d∘d′​(e4)=d11′​d​(e4)+d64′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{4})=d_{11}^{\prime}d(e_{4})+d_{64}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]64=(d11′​d64+2​d64′​d11)−(d11​d64′+2​d64​d11′)=d64′​d11−d64​d11′[d,d^{\prime}]_{64}=(d_{11}^{\prime}d_{64}+2d_{64}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{64}^{\prime}+2d_{64}d_{11}^{\prime})=d_{64}^{\prime}d_{11}-d_{64}d_{11}^{\prime}. On a d∘d′​(e5)=d11′​d​(e5)+d65′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{5})=d_{11}^{\prime}d(e_{5})+d_{65}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]65=(d11′​d65+2​d65′​d11)−(d11​d65′+2​d65​d11′)=d65′​d11−d65​d11′[d,d^{\prime}]_{65}=(d_{11}^{\prime}d_{65}+2d_{65}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{65}^{\prime}+2d_{65}d_{11}^{\prime})=d_{65}^{\prime}d_{11}-d_{65}d_{11}^{\prime}. On en déduit que 𝔇​(N6,23​(α,β))′≃K4\mathfrak{D}(N_{6,23}(\alpha,\beta))^{\prime}\simeq K^{4}.

∙\bullet N6,24​(α,β,γ)N_{6,24}(\alpha,\beta,\gamma): On a d∘d′​(e1)=d11′​d​(e1)+d51′​d​(e5)+d61′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{1})=d_{11}^{\prime}d(e_{1})+d_{51}^{\prime}d(e_{5})+d_{61}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]11=(d11′​d11−γ​d51′​d51)−(d11​d11′−γ​d51​d51′)=0[d,d^{\prime}]_{11}=(d_{11}^{\prime}d_{11}-\gamma d_{51}^{\prime}d_{51})-(d_{11}d_{11}^{\prime}-\gamma d_{51}d_{51}^{\prime})=0, [d,d′]51=(d11′​d51+d51′​d11)−(d11​d51′+d51​d11′)=0[d,d^{\prime}]_{51}=(d_{11}^{\prime}d_{51}+d_{51}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{51}^{\prime}+d_{51}d_{11}^{\prime})=0, [d,d′]61=(d11′​d61+d51′​d65+2​d61′​d11)−(d11​d61′+d51​d65′+2​d61​d11′)=(d61′​d11−d61​d11′)+(d51′​d65−d51​d65′)[d,d^{\prime}]_{61}=(d_{11}^{\prime}d_{61}+d_{51}^{\prime}d_{65}+2d_{61}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{61}^{\prime}+d_{51}d_{65}^{\prime}+2d_{61}d_{11}^{\prime})=(d_{61}^{\prime}d_{11}-d_{61}d_{11}^{\prime})+(d_{51}^{\prime}d_{65}-d_{51}d_{65}^{\prime}). On a d∘d′​(e2)=d11′​d​(e2)+d11′​d​(e3)+d62′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{2})=d_{11}^{\prime}d(e_{2})+d_{11}^{\prime}d(e_{3})+d_{62}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]62=(d11′​d62−d11′​d62+2​d62′​d11)−(d11​d62′−d11​d62′+2​d62​d11′)=2​(d62′​d11−d62​d11′)[d,d^{\prime}]_{62}=(d_{11}^{\prime}d_{62}-d_{11}^{\prime}d_{62}+2d_{62}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{62}^{\prime}-d_{11}d_{62}^{\prime}+2d_{62}d_{11}^{\prime})=2(d_{62}^{\prime}d_{11}-d_{62}d_{11}^{\prime}). On a d∘d′​(e4)=d11′​d​(e4)+d64′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{4})=d_{11}^{\prime}d(e_{4})+d_{64}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]64=(d11′​d64+2​d64′​d11)−(d11​d64′+2​d64​d11′)=d64′​d11−d64​d11′[d,d^{\prime}]_{64}=(d_{11}^{\prime}d_{64}+2d_{64}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{64}^{\prime}+2d_{64}d_{11}^{\prime})=d_{64}^{\prime}d_{11}-d_{64}d_{11}^{\prime}. On a d∘d′​(e5)=−γ​d51′​d​(e1)+d11′​d​(e5)+d65′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{5})=-\gamma d_{51}^{\prime}d(e_{1})+d_{11}^{\prime}d(e_{5})+d_{65}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]65=(−γ​d51′​d61+d11′​d65+2​d65′​d11)−(−γ​d51​d61′+d11​d65′+2​d65​d11′)=γ⁡(d51​d61′−d51′​d61)+(d65′​d11−d65​d11′)[d,d^{\prime}]_{65}=(-\gamma d_{51}^{\prime}d_{61}+d_{11}^{\prime}d_{65}+2d_{65}^{\prime}d_{11})-(-\gamma d_{51}d_{61}^{\prime}+d_{11}d_{65}^{\prime}+2d_{65}d_{11}^{\prime})=\gamma(d_{51}d_{61}^{\prime}-d_{51}^{\prime}d_{61})+(d_{65}^{\prime}d_{11}-d_{65}d_{11}^{\prime}). On en déduit que 𝔇​(N6,24​(α,β,γ))′≃K4\mathfrak{D}(N_{6,24}(\alpha,\beta,\gamma))^{\prime}\simeq K^{4}.   □\Box

Proposition 5.1.3.

Soit NN une nil-algèbre d’évolution indécomposable à puissances associatives, de dimension ≤6\leq 6, qui n’est pas associative, telle que dim(a​n​n​(N))=1\dim(ann(N))=1. La Table 99, caractérise les dérivations intérieures de NN.

Table 9: *
Table 9
NN Rc+[Ra,Rb]∈𝔇⁡(N)R_{c}+[R_{a},R_{b}]\in\mathfrak{D}(N) si et seulement si ℑ⁡(N)≃\mathfrak{I}(N)\simeq
N4,6N_{4,6} Rc=c2​(e42−e43)R_{c}=c_{2}(e_{42}-e_{43}), [Ra,Rb]=(a2​b1−a1​b2+a1​b3−a3​b1)​e41[R_{a},R_{b}]=(a_{2}b_{1}-a_{1}b_{2}+a_{1}b_{3}-a_{3}b_{1})e_{41} K2K^{2}
N5,10​(α)N_{5,10}(\alpha) Rc=c2​(e52−e53)+α​c4​e54R_{c}=c_{2}(e_{52}-e_{53})+\alpha c_{4}e_{54}, [Ra,Rb]=(b1​(a2−a3)−a1​(b2−b3))​e51[R_{a},R_{b}]=(b_{1}(a_{2}-a_{3})-a_{1}(b_{2}-b_{3}))e_{51} K3K^{3}
N5,11​(α)N_{5,11}(\alpha) Rc=c2​(e52−e53)R_{c}=c_{2}(e_{52}-e_{53}), [Ra,Rb]=(b1​(a2−a3)−a1​(b2−b3))​e51+α⁡(b4​(a2−a3)−a4​(b2−b3))​e54[R_{a},R_{b}]=(b_{1}(a_{2}-a_{3})-a_{1}(b_{2}-b_{3}))e_{51}+\alpha(b_{4}(a_{2}-a_{3})-a_{4}(b_{2}-b_{3}))e_{54} K3K^{3}
N5,12​(α,β)N_{5,12}(\alpha,\beta) Rc=c2​(e52−e53)R_{c}=c_{2}(e_{52}-e_{53}), [Ra,Rb]=(b1​(a2−a3)−a1​(b2−b3))​e51+α⁡(b4​(a2−a3)−a4​(b2−b3))​e54[R_{a},R_{b}]=(b_{1}(a_{2}-a_{3})-a_{1}(b_{2}-b_{3}))e_{51}+\alpha(b_{4}(a_{2}-a_{3})-a_{4}(b_{2}-b_{3}))e_{54} K3K^{3}
N6,19​(α,β)N_{6,19}(\alpha,\beta) Rc=c2​(e62−e63)+α​c4​e64+β​c5​e65R_{c}=c_{2}(e_{62}-e_{63})+\alpha c_{4}e_{64}+\beta c_{5}e_{65}, [Ra,Rb]=(b1​(a2−a3)−a1​(b2−b3))​e61[R_{a},R_{b}]=(b_{1}(a_{2}-a_{3})-a_{1}(b_{2}-b_{3}))e_{61} K4K^{4}
N6,20​(α,β)N_{6,20}(\alpha,\beta) Rc=c2​(e62−e63)+β​c5​e65R_{c}=c_{2}(e_{62}-e_{63})+\beta c_{5}e_{65}, [Ra,Rb]=(b1​(a2−a3)−a1​(b2−b3))​e61+α⁡(b4​(a2−a3)−a4​(b2−b3))​e64[R_{a},R_{b}]=(b_{1}(a_{2}-a_{3})-a_{1}(b_{2}-b_{3}))e_{61}+\alpha(b_{4}(a_{2}-a_{3})-a_{4}(b_{2}-b_{3}))e_{64} K4K^{4}
N6,21​(α,β,γ)N_{6,21}(\alpha,\beta,\gamma) Rc=c2​(e62−e63)+γ​c5​e65R_{c}=c_{2}(e_{62}-e_{63})+\gamma c_{5}e_{65}, [Ra,Rb]=(b1​(a2−a3)−a1​(b2−b3))​e61+α⁡(b4​(a2−a3)−a4​(b2−b3))​e64[R_{a},R_{b}]=(b_{1}(a_{2}-a_{3})-a_{1}(b_{2}-b_{3}))e_{61}+\alpha(b_{4}(a_{2}-a_{3})-a_{4}(b_{2}-b_{3}))e_{64} K4K^{4}
N6,22​(α,β)N_{6,22}(\alpha,\beta) Rc=c2​(e62−e63)R_{c}=c_{2}(e_{62}-e_{63}), [Ra,Rb]=(b1​(a2−a3)−a1​(b2−b3))​e61+α⁡(b4​(a2−a3)−a4​(b2−b3))​e64+β⁡(b5​(a2−a3)−a5​(b2−b3))​e65[R_{a},R_{b}]=(b_{1}(a_{2}-a_{3})-a_{1}(b_{2}-b_{3}))e_{61}+\alpha(b_{4}(a_{2}-a_{3})-a_{4}(b_{2}-b_{3}))e_{64}+\beta(b_{5}(a_{2}-a_{3})-a_{5}(b_{2}-b_{3}))e_{65} K4K^{4}
N6,23​(α,β,γ,δ)N_{6,23}(\alpha,\beta,\gamma,\delta) Rc=c2​(e62−e63)R_{c}=c_{2}(e_{62}-e_{63}), [Ra,Rb]=(b1​(a2−a3)−a1​(b2−b3))​e61+α⁡(b4​(a2−a3)−a4​(b2−b3))​e64+γ⁡(b5​(a2−a3)−a5​(b2−b3))​e65[R_{a},R_{b}]=(b_{1}(a_{2}-a_{3})-a_{1}(b_{2}-b_{3}))e_{61}+\alpha(b_{4}(a_{2}-a_{3})-a_{4}(b_{2}-b_{3}))e_{64}+\gamma(b_{5}(a_{2}-a_{3})-a_{5}(b_{2}-b_{3}))e_{65} K4K^{4}
N6,24​(α,β,γ)N_{6,24}(\alpha,\beta,\gamma) Rc=c2​(e62−e63)R_{c}=c_{2}(e_{62}-e_{63}), [Ra,Rb]=(b1​(a2−a3)−a1​(b2−b3))​e61+α⁡(b4​(a2−a3)−a4​(b2−b3))​e64+γ⁡(b5​(a2−a3)−a5​(b2−b3))​e65[R_{a},R_{b}]=(b_{1}(a_{2}-a_{3})-a_{1}(b_{2}-b_{3}))e_{61}+\alpha(b_{4}(a_{2}-a_{3})-a_{4}(b_{2}-b_{3}))e_{64}+\gamma(b_{5}(a_{2}-a_{3})-a_{5}(b_{2}-b_{3}))e_{65} K4K^{4}
Preuve.

On considère les algèbres NN suivantes : N4,6N_{4,6} ; N5,10​(α)N_{5,10}(\alpha) à N5,12​(α,β)N_{5,12}(\alpha,\beta) et N6,19N_{6,19} à N6,24​(α,β,γ)N_{6,24}(\alpha,\beta,\gamma). Comme e12=e2+e3e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}, e22=ene_{2}^{2}=e_{n}, e32=−ene_{3}^{2}=-e_{n} et en2=0e_{n}^{2}=0 avec n=dim(N)≥4n=\dim(N)\geq 4, alors pour a,b,c∈Na,b,c\in N, on a Rc​(e1)+[Ra,Rb]​(e1)=c1​e12+(e1​b)​a−(e1​a)​b=c1​(e2+e3)+(b1​(a2−a3)−a1​(b2−b3))​enR_{c}(e_{1})+[R_{a},R_{b}](e_{1})=c_{1}e_{1}^{2}+(e_{1}b)a-(e_{1}a)b=c_{1}(e_{2}+e_{3})+(b_{1}(a_{2}-a_{3})-a_{1}(b_{2}-b_{3}))e_{n}, Rc​(e2)+[Ra,Rb]​(e2)=c2​e22+(e2​b)​a−(e2​a)​b=c2​enR_{c}(e_{2})+[R_{a},R_{b}](e_{2})=c_{2}e_{2}^{2}+(e_{2}b)a-(e_{2}a)b=c_{2}e_{n}, Rc​(e3)+[Ra,Rb]​(e3)=c3​e32+(e3​b)​a−(e3​a)​b=−c3​enR_{c}(e_{3})+[R_{a},R_{b}](e_{3})=c_{3}e_{3}^{2}+(e_{3}b)a-(e_{3}a)b=-c_{3}e_{n} et Rc​(en)+[Ra,Rb]​(en)=0R_{c}(e_{n})+[R_{a},R_{b}](e_{n})=0. On a −c3=[Rc]n​3=−[Rc]n​2=−c2-c_{3}=[R_{c}]_{n3}=-[R_{c}]_{n2}=-c_{2} et c3=c2c_{3}=c_{2}.

∙\bullet N4,6N_{4,6} : on a Rc+[Ra,Rb]∈ℑ⁡(N4,6)R_{c}+[R_{a},R_{b}]\in\mathfrak{I}(N_{4,6}) si et seulement si Rc=c2​(e42−e43)R_{c}=c_{2}(e_{42}-e_{43}) et [Ra,Rb]=(b1​(a2−a3)−a1​(b2−b3))​e41[R_{a},R_{b}]=(b_{1}(a_{2}-a_{3})-a_{1}(b_{2}-b_{3}))e_{41}. Ainsi ℑ⁡(N4,6)≃K2\mathfrak{I}(N_{4,6})\simeq K^{2}.

∙\bullet N5,10​(α)N_{5,10}(\alpha) : on a Rc​(e4)+[Ra,Rb]​(e4)=α​c4​e5R_{c}(e_{4})+[R_{a},R_{b}](e_{4})=\alpha c_{4}e_{5} ; donc Rc+[Ra,Rb]∈ℑ⁡(N5,10​(α))R_{c}+[R_{a},R_{b}]\in\mathfrak{I}(N_{5,10}(\alpha)) si et seulement si Rc=c2​(e52−e53)+α​c4​e54R_{c}=c_{2}(e_{52}-e_{53})+\alpha c_{4}e_{54} et [Ra,Rb]=(b1​(a2−a3)−a1​(b2−b3))​e51[R_{a},R_{b}]=(b_{1}(a_{2}-a_{3})-a_{1}(b_{2}-b_{3}))e_{51}. Ainsi ℑ⁡(N5,10​(α))≃K3\mathfrak{I}(N_{5,10}(\alpha))\simeq K^{3}.

∙\bullet N5,11​(α)N_{5,11}(\alpha) : on a Rc​(e4)+[Ra,Rb]​(e4)=α​c4​(e2+e3)+α⁡(b4​(a2−a3)−a4​(b2−b3))​e5R_{c}(e_{4})+[R_{a},R_{b}](e_{4})=\alpha c_{4}(e_{2}+e_{3})+\alpha(b_{4}(a_{2}-a_{3})-a_{4}(b_{2}-b_{3}))e_{5} ; donc Rc+[Ra,Rb]∈ℑ⁡(N5,11​(α))R_{c}+[R_{a},R_{b}]\in\mathfrak{I}(N_{5,11}(\alpha)) si et seulement si Rc=c2​(e52−e53)R_{c}=c_{2}(e_{52}-e_{53}) et [Ra,Rb]=(b1​(a2−a3)−a1​(b2−b3))​e51+α⁡(b4​(a2−a3)−a4​(b2−b3))​e54[R_{a},R_{b}]=(b_{1}(a_{2}-a_{3})-a_{1}(b_{2}-b_{3}))e_{51}+\alpha(b_{4}(a_{2}-a_{3})-a_{4}(b_{2}-b_{3}))e_{54}. Ainsi ℑ⁡(N5,11​(α))≃K3\mathfrak{I}(N_{5,11}(\alpha))\simeq K^{3}.

∙\bullet N5,12​(α,β)N_{5,12}(\alpha,\beta) : on a Rc​(e4)+[Ra,Rb]​(e4)=c4​α​(e2+e3)+c4​β​e5+α⁡(b4​(a2−a3)−a4​(b2−b3))​e5R_{c}(e_{4})+[R_{a},R_{b}](e_{4})=c_{4}\alpha(e_{2}+e_{3})+c_{4}\beta e_{5}+\alpha(b_{4}(a_{2}-a_{3})-a_{4}(b_{2}-b_{3}))e_{5} ; donc Rc+[Ra,Rb]∈ℑ⁡(N5,12​(α,β))R_{c}+[R_{a},R_{b}]\in\mathfrak{I}(N_{5,12}(\alpha,\beta)) si et seulement si Rc=c2​(e52−e53)R_{c}=c_{2}(e_{52}-e_{53}) et [Ra,Rb]=(b1​(a2−a3)−a1​(b2−b3))​e51+α⁡(b4​(a2−a3)−a4​(b2−b3))​e54[R_{a},R_{b}]=(b_{1}(a_{2}-a_{3})-a_{1}(b_{2}-b_{3}))e_{51}+\alpha(b_{4}(a_{2}-a_{3})-a_{4}(b_{2}-b_{3}))e_{54}. Ainsi ℑ⁡(N5,12​(α,β))≃K3\mathfrak{I}(N_{5,12}(\alpha,\beta))\simeq K^{3}.

∙\bullet N6,19​(α,β)N_{6,19}(\alpha,\beta) : on a Rc​(e4)+[Ra,Rb]​(e4)=α​c4​e6R_{c}(e_{4})+[R_{a},R_{b}](e_{4})=\alpha c_{4}e_{6} ; Rc​(e5)+[Ra,Rb]​(e5)=β​c5​e6R_{c}(e_{5})+[R_{a},R_{b}](e_{5})=\beta c_{5}e_{6} ; donc Rc+[Ra,Rb]∈ℑ⁡(N6,19​(α,β))R_{c}+[R_{a},R_{b}]\in\mathfrak{I}(N_{6,19}(\alpha,\beta)) si et seulement si Rc=c2​(e62−e63)+α​c4​e64+β​c5​e65R_{c}=c_{2}(e_{62}-e_{63})+\alpha c_{4}e_{64}+\beta c_{5}e_{65} et [Ra,Rb]=(b1​(a2−a3)−a1​(b2−b3))​e61[R_{a},R_{b}]=(b_{1}(a_{2}-a_{3})-a_{1}(b_{2}-b_{3}))e_{61}. Ainsi ℑ⁡(N6,19​(α,β))≃K4\mathfrak{I}(N_{6,19}(\alpha,\beta))\simeq K^{4}.

∙\bullet N6,20​(α,β)N_{6,20}(\alpha,\beta) : on a Rc​(e4)+[Ra,Rb]​(e4)=α​c4​(e2+e3)+α⁡(b4​(a2−a3)−a4​(b2−b3))​e6R_{c}(e_{4})+[R_{a},R_{b}](e_{4})=\alpha c_{4}(e_{2}+e_{3})+\alpha(b_{4}(a_{2}-a_{3})-a_{4}(b_{2}-b_{3}))e_{6} ; Rc​(e5)+[Ra,Rb]​(e5)=β​c5​e6R_{c}(e_{5})+[R_{a},R_{b}](e_{5})=\beta c_{5}e_{6} ; donc Rc+[Ra,Rb]∈ℑ⁡(N6,20​(α,β))R_{c}+[R_{a},R_{b}]\in\mathfrak{I}(N_{6,20}(\alpha,\beta)) si et seulement si Rc=c2​(e62−e63)+β​c5​e65R_{c}=c_{2}(e_{62}-e_{63})+\beta c_{5}e_{65} et [Ra,Rb]=(b1​(a2−a3)−a1​(b2−b3))​e61+α⁡(b4​(a2−a3)−a4​(b2−b3))​e64[R_{a},R_{b}]=(b_{1}(a_{2}-a_{3})-a_{1}(b_{2}-b_{3}))e_{61}+\alpha(b_{4}(a_{2}-a_{3})-a_{4}(b_{2}-b_{3}))e_{64}. Ainsi ℑ⁡(N6,20​(α,β))≃K4\mathfrak{I}(N_{6,20}(\alpha,\beta))\simeq K^{4}.

∙\bullet N6,21​(α,β,γ)N_{6,21}(\alpha,\beta,\gamma) : on a Rc​(e4)+[Ra,Rb]​(e4)=α​c4​(e2+e3)+β​c4​e6+α⁡(b4​(a2−a3)−a4​(b2−b3))​e6R_{c}(e_{4})+[R_{a},R_{b}](e_{4})=\alpha c_{4}(e_{2}+e_{3})+\beta c_{4}e_{6}+\alpha(b_{4}(a_{2}-a_{3})-a_{4}(b_{2}-b_{3}))e_{6} ; Rc​(e5)+[Ra,Rb]​(e5)=γ​c5​e6R_{c}(e_{5})+[R_{a},R_{b}](e_{5})=\gamma c_{5}e_{6}; donc Rc+[Ra,Rb]∈ℑ⁡(N6,21​(α,β,γ))R_{c}+[R_{a},R_{b}]\in\mathfrak{I}(N_{6,21}(\alpha,\beta,\gamma)) si et seulement si Rc=c2​(e62−e63)+γ​c5​e65R_{c}=c_{2}(e_{62}-e_{63})+\gamma c_{5}e_{65} et [Ra,Rb]=(b1​(a2−a3)−a1​(b2−b3))​e61+α⁡(b4​(a2−a3)−a4​(b2−b3))​e64[R_{a},R_{b}]=(b_{1}(a_{2}-a_{3})-a_{1}(b_{2}-b_{3}))e_{61}+\alpha(b_{4}(a_{2}-a_{3})-a_{4}(b_{2}-b_{3}))e_{64}. Ainsi ℑ⁡(N6,21​(α,β,γ))≃K4\mathfrak{I}(N_{6,21}(\alpha,\beta,\gamma))\simeq K^{4}.

∙\bullet N6,22​(α,β)N_{6,22}(\alpha,\beta) : on a Rc​(e4)+[Ra,Rb]​(e4)=α​c4​(e2+e3)+α⁡(b4​(a2−a3)−a4​(b2−b3))​e6R_{c}(e_{4})+[R_{a},R_{b}](e_{4})=\alpha c_{4}(e_{2}+e_{3})+\alpha(b_{4}(a_{2}-a_{3})-a_{4}(b_{2}-b_{3}))e_{6} ; Rc​(e5)+[Ra,Rb]​(e5)=β​c5​(e2+e3)+β⁡(b5​(a2−a3)−a5​(b2−b3))​e6R_{c}(e_{5})+[R_{a},R_{b}](e_{5})=\beta c_{5}(e_{2}+e_{3})+\beta(b_{5}(a_{2}-a_{3})-a_{5}(b_{2}-b_{3}))e_{6} ; donc Rc+[Ra,Rb]∈ℑ⁡(N6,22​(α,β))R_{c}+[R_{a},R_{b}]\in\mathfrak{I}(N_{6,22}(\alpha,\beta)) si et seulement si Rc=c2​(e62−e63)R_{c}=c_{2}(e_{62}-e_{63}) et [Ra,Rb]=(b1​(a2−a3)−a1​(b2−b3))​e61+α⁡(b4​(a2−a3)−a4​(b2−b3))​e64+β⁡(b5​(a2−a3)−a5​(b2−b3))​e65[R_{a},R_{b}]=(b_{1}(a_{2}-a_{3})-a_{1}(b_{2}-b_{3}))e_{61}+\alpha(b_{4}(a_{2}-a_{3})-a_{4}(b_{2}-b_{3}))e_{64}+\beta(b_{5}(a_{2}-a_{3})-a_{5}(b_{2}-b_{3}))e_{65}. Ainsi ℑ⁡(N6,22​(α,β))≃K4\mathfrak{I}(N_{6,22}(\alpha,\beta))\simeq K^{4}.

∙\bullet N6,23​(α,β,γ,δ)N_{6,23}(\alpha,\beta,\gamma,\delta) : on a Rc​(e4)+[Ra,Rb]​(e4)=α​c4​(e2+e3)+β​c4​e6+α⁡(b4​(a2−a3)−a4​(b2−b3))​e6R_{c}(e_{4})+[R_{a},R_{b}](e_{4})=\alpha c_{4}(e_{2}+e_{3})+\beta c_{4}e_{6}+\alpha(b_{4}(a_{2}-a_{3})-a_{4}(b_{2}-b_{3}))e_{6} ; Rc​(e5)+[Ra,Rb]​(e5)=γ​c5​(e2+e3)+δ​c5​e6+β⁡(b5​(a2−a3)−a5​(b2−b3))​e6R_{c}(e_{5})+[R_{a},R_{b}](e_{5})=\gamma c_{5}(e_{2}+e_{3})+\delta c_{5}e_{6}+\beta(b_{5}(a_{2}-a_{3})-a_{5}(b_{2}-b_{3}))e_{6} ; donc Rc+[Ra,Rb]∈ℑ⁡(N6,23​(α,β,γ,δ))R_{c}+[R_{a},R_{b}]\in\mathfrak{I}(N_{6,23}(\alpha,\beta,\gamma,\delta)) si et seulement si Rc=c2​(e62−e63)R_{c}=c_{2}(e_{62}-e_{63}) et [Ra,Rb]=(b1​(a2−a3)−a1​(b2−b3))​e61+α⁡(b4​(a2−a3)−a4​(b2−b3))​e64+β⁡(b5​(a2−a3)−a5​(b2−b3))​e65[R_{a},R_{b}]=(b_{1}(a_{2}-a_{3})-a_{1}(b_{2}-b_{3}))e_{61}+\alpha(b_{4}(a_{2}-a_{3})-a_{4}(b_{2}-b_{3}))e_{64}+\beta(b_{5}(a_{2}-a_{3})-a_{5}(b_{2}-b_{3}))e_{65}. Ainsi ℑ⁡(N6,23​(α,β,γ,δ))≃K4\mathfrak{I}(N_{6,23}(\alpha,\beta,\gamma,\delta))\simeq K^{4}.

∙\bullet N6,24​(α,β,γ)N_{6,24}(\alpha,\beta,\gamma) : on a Rc​(e4)+[Ra,Rb]​(e4)=α​c4​(e2+e3)+β​c4​e6+α⁡(b4​(a2−a3)−a4​(b2−b3))​e6R_{c}(e_{4})+[R_{a},R_{b}](e_{4})=\alpha c_{4}(e_{2}+e_{3})+\beta c_{4}e_{6}+\alpha(b_{4}(a_{2}-a_{3})-a_{4}(b_{2}-b_{3}))e_{6} ; Rc​(e5)+[Ra,Rb]​(e5)=γ​c5​(e2+e3)+γ⁡(b5​(a2−a3)−a5​(b2−b3))​e6R_{c}(e_{5})+[R_{a},R_{b}](e_{5})=\gamma c_{5}(e_{2}+e_{3})+\gamma(b_{5}(a_{2}-a_{3})-a_{5}(b_{2}-b_{3}))e_{6} ; donc Rc+[Ra,Rb]∈ℑ⁡(N6,24​(α,β,γ))R_{c}+[R_{a},R_{b}]\in\mathfrak{I}(N_{6,24}(\alpha,\beta,\gamma)) si et seulement si Rc=c2​(e62−e63)R_{c}=c_{2}(e_{62}-e_{63}) et [Ra,Rb]=(b1​(a2−a3)−a1​(b2−b3))​e61+α⁡(b4​(a2−a3)−a4​(b2−b3))​e64+γ⁡(b5​(a2−a3)−a5​(b2−b3))​e65[R_{a},R_{b}]=(b_{1}(a_{2}-a_{3})-a_{1}(b_{2}-b_{3}))e_{61}+\alpha(b_{4}(a_{2}-a_{3})-a_{4}(b_{2}-b_{3}))e_{64}+\gamma(b_{5}(a_{2}-a_{3})-a_{5}(b_{2}-b_{3}))e_{65}. Ainsi ℑ⁡(N6,24​(α,β,γ))≃K4\mathfrak{I}(N_{6,24}(\alpha,\beta,\gamma))\simeq K^{4}.   □\Box

5.2 Dimension de l’annulateur de NN est 22

Théorème 5.2.1.

Soit NN une nil-algèbre d’évolution indécomposable à puissances associatives de dimension ≤6\leq 6, qui n’est pas associative, telle que dim(a​n​n​(N))=2\dim(ann(N))=2. Alors, la Table 1010 caractérise les dérivations dans NN.

Table 10: *
Table 10
NN Définition de la dérivation 𝔇⁡(N)≃\mathfrak{D}(N)\simeq
N6,25​(α)N_{6,25}(\alpha) d⁡(e1)=d11​e1+d51​e5+d61​e6d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{51}e_{5}+d_{61}e_{6}, d⁡(e2)=d22​e2+(2​d11−d22)​e3+d52​e5+d62​e6d(e_{2})=d_{22}e_{2}+(2d_{11}-d_{22})e_{3}+d_{52}e_{5}+d_{62}e_{6}, d⁡(e3)=(2​d11−d22)​e2+d22​e3−d52​e5−d62​e6d(e_{3})=(2d_{11}-d_{22})e_{2}+d_{22}e_{3}-d_{52}e_{5}-d_{62}e_{6}, d⁡(e4)=d11​e4+d54​e5+d64​e6d(e_{4})=d_{11}e_{4}+d_{54}e_{5}+d_{64}e_{6}, d⁡(e5)=2​d22​e5d(e_{5})=2d_{22}e_{5}, d⁡(e6)=2​d11​e6d(e_{6})=2d_{11}e_{6} K5×K3K^{5}\times K^{3}
N6,26N_{6,26} d⁡(e1)=d11​e1+d51​e5+d61​e6d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{51}e_{5}+d_{61}e_{6}, d⁡(e2)=2​d11​e2+d52​e5+d62​e6d(e_{2})=2d_{11}e_{2}+d_{52}e_{5}+d_{62}e_{6}, d⁡(e3)=2​d11​e3+d53​e5+d63​e6d(e_{3})=2d_{11}e_{3}+d_{53}e_{5}+d_{63}e_{6}, d⁡(e4)=2​d11​e4−(d52+d53)​e5−(d62+d63)​e6d(e_{4})=2d_{11}e_{4}-(d_{52}+d_{53})e_{5}-(d_{62}+d_{63})e_{6}, d⁡(e5)=4​d11​e5d(e_{5})=4d_{11}e_{5}, d⁡(e6)=4​d11​e6d(e_{6})=4d_{11}e_{6}, K4×K3K^{4}\times K^{3}
Preuve.

∙\bullet N6,25​(α)N_{6,25}(\alpha) : e12=e2+e3e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}, e22=e5e_{2}^{2}=e_{5}, e32=−e5e_{3}^{2}=-e_{5}, e42=α⁡(e2+e3)+e6e_{4}^{2}=\alpha(e_{2}+e_{3})+e_{6}, e52=e62=0e_{5}^{2}=e_{6}^{2}=0 avec α≠0\alpha\neq 0. (a)(a) entraîne d14=d41d_{14}=d_{41}, d24=d42=0d_{24}=d_{42}=0, d34=d43=0d_{34}=d_{43}=0 et comme e12=e2+e3e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}, e22=e5e_{2}^{2}=e_{5}, e32=−e5e_{3}^{2}=-e_{5}, e52=0e_{5}^{2}=0, alors (5.1) donne d⁡(e1)=d11​e1+d51​e5+d61​e6d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{51}e_{5}+d_{61}e_{6}, d⁡(e2)=d22​e2+(2​d11−d22)​e2+d52​e5+d62​e6d(e_{2})=d_{22}e_{2}+(2d_{11}-d_{22})e_{2}+d_{52}e_{5}+d_{62}e_{6}, d⁡(e3)=(2​d11−d22)​e2+d22​e2−d52​e5−d62​e6d(e_{3})=(2d_{11}-d_{22})e_{2}+d_{22}e_{2}-d_{52}e_{5}-d_{62}e_{6} et d⁡(e5)=2​d22​e5d(e_{5})=2d_{22}e_{5}. En dérivant e42=α​e12+e6e_{4}^{2}=\alpha e_{1}^{2}+e_{6}, on obtient 2​α​d11​e12+d⁡(e6)=2​d44​e42=2​α​d44​(e2+e3)+2​d44​e62\alpha d_{11}e_{1}^{2}+d(e_{6})=2d_{44}e_{4}^{2}=2\alpha d_{44}(e_{2}+e_{3})+2d_{44}e_{6}. Alors d⁡(e6)=2​α​(d44−d11)​(e2+e3)+2​d44​e6d(e_{6})=2\alpha(d_{44}-d_{11})(e_{2}+e_{3})+2d_{44}e_{6}, donc d44=d11d_{44}=d_{11} car d⁡(e6)∈a​n​n​(N)d(e_{6})\in ann(N). Ainsi d⁡(e4)=d11​e4+d54​e5+d64​e6d(e_{4})=d_{11}e_{4}+d_{54}e_{5}+d_{64}e_{6} et d⁡(e6)=2​d11​e6d(e_{6})=2d_{11}e_{6}.

∙\bullet N6,26N_{6,26} : e12=e2+e3+e4e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}+e_{4}, e22=e5e_{2}^{2}=e_{5}, e32=e6e_{3}^{2}=e_{6}, e42=−(e5+e6)e_{4}^{2}=-(e_{5}+e_{6}), e52=e62=0e_{5}^{2}=e_{6}^{2}=0. (a)(a) entraîne d12=d21=0d_{12}=d_{21}=0, d13=d31=0d_{13}=d_{31}=0, d14=d41=0d_{14}=d_{41}=0, d23=d32=0d_{23}=d_{32}=0, d24=d42=0d_{24}=d_{42}=0 et d34=d43=0d_{34}=d_{43}=0. En dérivant e22=e5e_{2}^{2}=e_{5} et e32=e6e_{3}^{2}=e_{6} respectivement, on obtient d⁡(e5)=2​d22​e5d(e_{5})=2d_{22}e_{5} et d⁡(e6)=2​d33​e6d(e_{6})=2d_{33}e_{6}. En dérivant e42=−(e5+e6)e_{4}^{2}=-(e_{5}+e_{6}), on obtient −(d⁡(e5)+d⁡(e6))=2​d44​e42=−2​d44​(e5+e6)-(d(e_{5})+d(e_{6}))=2d_{44}e_{4}^{2}=-2d_{44}(e_{5}+e_{6}), i.e. 2​(d44−d22)​e5+2​(d44−d33)​e6=02(d_{44}-d_{22})e_{5}+2(d_{44}-d_{33})e_{6}=0 ; donc d22=d44=d33d_{22}=d_{44}=d_{33}. En dérivant e12=e2+e3+e4e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}+e_{4}, on obtient d⁡(e2)+d⁡(e3)+d⁡(e4)=2​d11​e12=2​d11​(e2+e3+e4)d(e_{2})+d(e_{3})+d(e_{4})=2d_{11}e_{1}^{2}=2d_{11}(e_{2}+e_{3}+e_{4}), i.e. d22​(e2+e3+e4)+(d52+d53+d54)​e5+(d62+d63+d64)​e6d_{22}(e_{2}+e_{3}+e_{4})+(d_{52}+d_{53}+d_{54})e_{5}+(d_{62}+d_{63}+d_{64})e_{6} ; donc d22=2​d11d_{22}=2d_{11}, d54=−(d52+d53)d_{54}=-(d_{52}+d_{53}) et d64=−(d62+d63)d_{64}=-(d_{62}+d_{63}). Ainsi d⁡(e1)=d11​e1+d51​e5+d61​e6d(e_{1})=d_{11}e_{1}+d_{51}e_{5}+d_{61}e_{6}, d⁡(e2)=2​d11​e2+d52​e5+d62​e6d(e_{2})=2d_{11}e_{2}+d_{52}e_{5}+d_{62}e_{6}, d⁡(e3)=2​d11​e3+d53​e5+d63​e6d(e_{3})=2d_{11}e_{3}+d_{53}e_{5}+d_{63}e_{6}, d⁡(e4)=2​d11​e4−(d52+d53)​e5−(d62+d63)​e6d(e_{4})=2d_{11}e_{4}-(d_{52}+d_{53})e_{5}-(d_{62}+d_{63})e_{6}, d⁡(e5)=4​d11​e5d(e_{5})=4d_{11}e_{5}, d⁡(e6)=4​d11​e6d(e_{6})=4d_{11}e_{6}.   □\Box

Proposition 5.2.2.

Soit NN une nil-algèbre d’évolution indécomposable à puissances associatives de dimension ≤6\leq 6, qui n’est pas associative, telle que dim(a​n​n​(N))=2\dim(ann(N))=2. Alors le crochet des dérivations dd et d′d^{\prime} de NN est donné dans la Table 1111.

Table 11: *
Table 11
NN Définition de la dérivation [d,d′][d,d^{\prime}] 𝔇​(N)′≃\mathfrak{D}(N)^{\prime}\simeq
N6,25​(α,β)N_{6,25}(\alpha,\beta) [d,d′]11=[d,d′]22=0[d,d^{\prime}]_{11}=[d,d^{\prime}]_{22}=0, [d,d′]j​1=dj​1′​d11−dj​1​d11′[d,d^{\prime}]_{j1}=d_{j1}^{\prime}d_{11}-d_{j1}d_{11}^{\prime}, [d,d′]j​2=2​(dj​2′​d11−dj​2​d11′)[d,d^{\prime}]_{j2}=2(d_{j2}^{\prime}d_{11}-d_{j2}d_{11}^{\prime}), [d,d′]54=(d11′​d54−d11​d54′)+2​(d54′​d22−d54​d22′)[d,d^{\prime}]_{54}=(d_{11}^{\prime}d_{54}-d_{11}d_{54}^{\prime})+2(d_{54}^{\prime}d_{22}-d_{54}d_{22}^{\prime}), [d,d′]64=d64′​d11−d64​d11′[d,d^{\prime}]_{64}=d_{64}^{\prime}d_{11}-d_{64}d_{11}^{\prime} avec j=5,6j=5,6 K3×K3K^{3}\times K^{3}
N6,26N_{6,26} [d,d′]11=0[d,d^{\prime}]_{11}=0, [d,d′]j​1=3​(dj​1′​d11−dj​1​d11′)[d,d^{\prime}]_{j1}=3(d_{j1}^{\prime}d_{11}-d_{j1}d_{11}^{\prime}), [d,d′]j​i=2​(dj​i′​d11−dj​i​d11′)[d,d^{\prime}]_{ji}=2(d_{ji}^{\prime}d_{11}-d_{ji}d_{11}^{\prime}) avec j=5,6j=5,6 et i=2,3i=2,3 K3×K3K^{3}\times K^{3}
Preuve.

Soient d,d′∈𝔇⁡(N)d,d^{\prime}\in\mathfrak{D}(N). Calculons [d,d′][d,d^{\prime}].

∙\bullet N6,25​(α)N_{6,25}(\alpha): On a d∘d′​(e1)=d11′​d​(e1)+d51′​d​(e5)+d61′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{1})=d_{11}^{\prime}d(e_{1})+d_{51}^{\prime}d(e_{5})+d_{61}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]11=d11′​d11−d11​d11′=0[d,d^{\prime}]_{11}=d_{11}^{\prime}d_{11}-d_{11}d_{11}^{\prime}=0, [d,d′]51=(d11′​d51+2​d51′​d22)−(d11​d51′+2​d51​d22′)=d51′​d22−d51​d22′[d,d^{\prime}]_{51}=(d_{11}^{\prime}d_{51}+2d_{51}^{\prime}d_{22})-(d_{11}d_{51}^{\prime}+2d_{51}d_{22}^{\prime})=d_{51}^{\prime}d_{22}-d_{51}d_{22}^{\prime}, [d,d′]61=(d11′​d61+2​d61′​d11)−(d11​d61′+2​d61​d11′)=d61′​d11−d61​d11′[d,d^{\prime}]_{61}=(d_{11}^{\prime}d_{61}+2d_{61}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{61}^{\prime}+2d_{61}d_{11}^{\prime})=d_{61}^{\prime}d_{11}-d_{61}d_{11}^{\prime}. On a d∘d′​(e2)=d22′​d​(e2)+(2​d11′−d22′)​d​(e3)+d52′​d​(e5)+d62′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{2})=d_{22}^{\prime}d(e_{2})+(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})d(e_{3})+d_{52}^{\prime}d(e_{5})+d_{62}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]22=(d22′​d22+(2​d11′−d22′)​(2​d11−d22)−(d22​d22′+(2​d11−d22)​(2​d11′−d22′)=0CLOSECLOSE[d,d^{\prime}]_{22}=(d_{22}^{\prime}d_{22}+(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})(2d_{11}-d_{22})-(d_{22}d_{22}^{\prime}+(2d_{11}-d_{22})(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})=0, [d,d′]52=(d22′​d52−(2​d11′−d22′)​d52+2​d52′​d22)−(d22​d52′−(2​d11−d22)​d52′+2​d52​d22′)=2​(d11​d52′−d11′​d52)[d,d^{\prime}]_{52}=(d_{22}^{\prime}d_{52}-(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})d_{52}+2d_{52}^{\prime}d_{22})-(d_{22}d_{52}^{\prime}-(2d_{11}-d_{22})d_{52}^{\prime}+2d_{52}d_{22}^{\prime})=2(d_{11}d_{52}^{\prime}-d_{11}^{\prime}d_{52}), [d,d′]62=(d22′​d62−(2​d11′−d22′)​d62+2​d62′​d11)−(d22​d62′−(2​d11−d22)​d62′+2​d62​d11′)=2​(d62′​d11−d62​d11′)[d,d^{\prime}]_{62}=(d_{22}^{\prime}d_{62}-(2d_{11}^{\prime}-d_{22}^{\prime})d_{62}+2d_{62}^{\prime}d_{11})-(d_{22}d_{62}^{\prime}-(2d_{11}-d_{22})d_{62}^{\prime}+2d_{62}d_{11}^{\prime})=2(d_{62}^{\prime}d_{11}-d_{62}d_{11}^{\prime}). On a d∘d′​(e4)=d11′​d​(e4)+d54′​d​(e5)+d64′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{4})=d_{11}^{\prime}d(e_{4})+d_{54}^{\prime}d(e_{5})+d_{64}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]54=(d11′​d54+2​d54′​d22)−(d11​d54′+2​d54​d22′)=(d11′​d54−d11​d54′)+2​(d54′​d22−d54​d22′)[d,d^{\prime}]_{54}=(d_{11}^{\prime}d_{54}+2d_{54}^{\prime}d_{22})-(d_{11}d_{54}^{\prime}+2d_{54}d_{22}^{\prime})=(d_{11}^{\prime}d_{54}-d_{11}d_{54}^{\prime})+2(d_{54}^{\prime}d_{22}-d_{54}d_{22}^{\prime}), [d,d′]64=(d11′​d64+2​d64′​d11)−(d11​d64′+2​d64​d11′)=d64′​d11−d64​d11′[d,d^{\prime}]_{64}=(d_{11}^{\prime}d_{64}+2d_{64}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{64}^{\prime}+2d_{64}d_{11}^{\prime})=d_{64}^{\prime}d_{11}-d_{64}d_{11}^{\prime}. On en déduit que 𝔇​(N6,25​(α))′≃K6\mathfrak{D}(N_{6,25}(\alpha))^{\prime}\simeq K^{6}.

∙\bullet N6,26N_{6,26}: On a d∘d′​(e1)=d11′​d​(e1)+d51′​d​(e5)+d61′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{1})=d_{11}^{\prime}d(e_{1})+d_{51}^{\prime}d(e_{5})+d_{61}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]11=d11′​d11−d11​d11′=0[d,d^{\prime}]_{11}=d_{11}^{\prime}d_{11}-d_{11}d_{11}^{\prime}=0, [d,d′]51=(d11′​d51+4​d51′​d11)−(d11​d51′+4​d51​d11′)=3​(d51′​d11−d51​d11′)[d,d^{\prime}]_{51}=(d_{11}^{\prime}d_{51}+4d_{51}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{51}^{\prime}+4d_{51}d_{11}^{\prime})=3(d_{51}^{\prime}d_{11}-d_{51}d_{11}^{\prime}), [d,d′]61=(d11′​d61+4​d61′​d11)−(d11​d61′+4​d61​d11′)=3​(d61′​d11−d61​d11′)[d,d^{\prime}]_{61}=(d_{11}^{\prime}d_{61}+4d_{61}^{\prime}d_{11})-(d_{11}d_{61}^{\prime}+4d_{61}d_{11}^{\prime})=3(d_{61}^{\prime}d_{11}-d_{61}d_{11}^{\prime}). On a d∘d′​(e2)=2​d11′​d​(e2)+d52′​d​(e5)+d62′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{2})=2d_{11}^{\prime}d(e_{2})+d_{52}^{\prime}d(e_{5})+d_{62}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]52=(2​d11′​d52+4​d52′​d11)−(2​d11​d52′+4​d52​d11′)=2​(d52′​d11−d52​d11′)[d,d^{\prime}]_{52}=(2d_{11}^{\prime}d_{52}+4d_{52}^{\prime}d_{11})-(2d_{11}d_{52}^{\prime}+4d_{52}d_{11}^{\prime})=2(d_{52}^{\prime}d_{11}-d_{52}d_{11}^{\prime}), [d,d′]62=(2​d11′​d62+4​d62′​d11)−(2​d11​d62′+4​d62​d11′)=2​(d62′​d11−d62​d11′)[d,d^{\prime}]_{62}=(2d_{11}^{\prime}d_{62}+4d_{62}^{\prime}d_{11})-(2d_{11}d_{62}^{\prime}+4d_{62}d_{11}^{\prime})=2(d_{62}^{\prime}d_{11}-d_{62}d_{11}^{\prime}). On a d∘d′​(e3)=2​d11′​d​(e3)+d53′​d​(e5)+d63′​d​(e6)d\circ d^{\prime}(e_{3})=2d_{11}^{\prime}d(e_{3})+d_{53}^{\prime}d(e_{5})+d_{63}^{\prime}d(e_{6}), alors [d,d′]53=(2​d11′​d53+4​d53′​d11)−(2​d11​d53′+4​d53​d11′)=2​(d53′​d11−d53​d11′)[d,d^{\prime}]_{53}=(2d_{11}^{\prime}d_{53}+4d_{53}^{\prime}d_{11})-(2d_{11}d_{53}^{\prime}+4d_{53}d_{11}^{\prime})=2(d_{53}^{\prime}d_{11}-d_{53}d_{11}^{\prime}), [d,d′]63=(2​d11′​d63+4​d63′​d11)−(2​d11​d63′+4​d63​d11′)=2​(d63′​d11−d63​d11′)[d,d^{\prime}]_{63}=(2d_{11}^{\prime}d_{63}+4d_{63}^{\prime}d_{11})-(2d_{11}d_{63}^{\prime}+4d_{63}d_{11}^{\prime})=2(d_{63}^{\prime}d_{11}-d_{63}d_{11}^{\prime}). On en déduit que 𝔇​(N6,26)′≃K6\mathfrak{D}(N_{6,26})^{\prime}\simeq K^{6}.   □\Box

Proposition 5.2.3.

Soit NN une nil-algèbre d’évolution indécomposable à puissances associatives et qui n’est pas associative de dimension ≤6\leq 6 telle que dim(a​n​n​(N))=2\dim(ann(N))=2. La Table 1212 caractérise les dérivations intérieures de NN.

Table 12: *
Table 12
NN Rc+[Ra,Rb]∈𝔇⁡(N)R_{c}+[R_{a},R_{b}]\in\mathfrak{D}(N) si et seulement si ℑ⁡(N)≃\mathfrak{I}(N)\simeq
N6,25​(α)N_{6,25}(\alpha) Rc=c2​(e52−e53)R_{c}=c_{2}(e_{52}-e_{53}), [Ra,Rb]=(b1​(a2−a3)−a1​(b2−b3))​e51+α⁡(b4​(a2−a3)−a4​(b2−b3))​e54[R_{a},R_{b}]=(b_{1}(a_{2}-a_{3})-a_{1}(b_{2}-b_{3}))e_{51}+\alpha(b_{4}(a_{2}-a_{3})-a_{4}(b_{2}-b_{3}))e_{54} K3K^{3}
N6,26N_{6,26} Rc=c2​(e52+e63−e54−e64)R_{c}=c_{2}(e_{52}+e_{63}-e_{54}-e_{64}), [Ra,Rb]=(b1​(a2−a4)−a1​(b2−b4))​e51+α⁡(b1​(a3−a4)−a1​(b3−b4))​e61[R_{a},R_{b}]=(b_{1}(a_{2}-a_{4})-a_{1}(b_{2}-b_{4}))e_{51}+\alpha(b_{1}(a_{3}-a_{4})-a_{1}(b_{3}-b_{4}))e_{61} K3K^{3}
Preuve.

∙\bullet N6,25​(α)N_{6,25}(\alpha) : comme e12=e2+e3e_{1}^{2}=e_{2}+e_{3}, e22=e5e_{2}^{2}=e_{5}, e32=−e5e_{3}^{2}=-e_{5} e52=0e_{5}^{2}=0 alors, pour a,b,c∈Na,b,c\in N, on a Rc​(e1)=c1​(e2+e3)R_{c}(e_{1})=c_{1}(e_{2}+e_{3}), Rc​(e2)=c2​e5R_{c}(e_{2})=c_{2}e_{5}, Rc​(e3)=−c3​e5R_{c}(e_{3})=-c_{3}e_{5}, Rc​(e4)=c4​(α⁡(e2+e3)+e6)R_{c}(e_{4})=c_{4}(\alpha(e_{2}+e_{3})+e_{6}), Rc​(e5)=Rc​(e6)=0R_{c}(e_{5})=R_{c}(e_{6})=0. Comme c2=[Rc]52c_{2}=[R_{c}]_{52}, [Rc]53=−[Rc]52=−c3[R_{c}]_{53}=-[R_{c}]_{52}=-c_{3} alors c3=c2c_{3}=c_{2} et Rc=c2​(e52−e53)R_{c}=c_{2}(e_{52}-e_{53}). Par ailleurs [Ra,Rb]​(e1)=(b1​(a2−a3)−a1​(b2−b3))​e5[R_{a},R_{b}](e_{1})=(b_{1}(a_{2}-a_{3})-a_{1}(b_{2}-b_{3}))e_{5}, [Ra,Rb]​(e2)=[Ra,Rb]​(e3)=0[R_{a},R_{b}](e_{2})=[R_{a},R_{b}](e_{3})=0, [Ra,Rb]​(e4)=α⁡(b4​(a2−a3)−a4​(b2−b3))​e5[R_{a},R_{b}](e_{4})=\alpha(b_{4}(a_{2}-a_{3})-a_{4}(b_{2}-b_{3}))e_{5} et [Ra,Rb]​(e5)=[Ra,Rb]​(e6)=0[R_{a},R_{b}](e_{5})=[R_{a},R_{b}](e_{6})=0 ; donc Rc+[Ra,Rb]∈ℑ⁡(N6,25​(α))R_{c}+[R_{a},R_{b}]\in\mathfrak{I}(N_{6,25}(\alpha)) si et seulement si Rc=c2​(e52−e53)R_{c}=c_{2}(e_{52}-e_{53}) et [Ra,Rb]=(b1​(a2−a3)−a1​(b2−b3))​e51+α⁡(b4​(a2−a3)−a4​(b2−b3))​e54[R_{a},R_{b}]=(b_{1}(a_{2}-a_{3})-a_{1}(b_{2}-b_{3}))e_{51}+\alpha(b_{4}(a_{2}-a_{3})-a_{4}(b_{2}-b_{3}))e_{54}. Ainsi ℑ⁡(N6,25​(α))≃K3\mathfrak{I}(N_{6,25}(\alpha))\simeq K^{3}.

∙\bullet N6,26N_{6,26} : on a Rc​(e1)=c1​e12=c1​(e2+e3+e4)R_{c}(e_{1})=c_{1}e_{1}^{2}=c_{1}(e_{2}+e_{3}+e_{4}), Rc​(e2)=c2​e5R_{c}(e_{2})=c_{2}e_{5}, Rc​(e3)=c3​e6R_{c}(e_{3})=c_{3}e_{6}, Rc​(e4)=−c4​(e5+e6)R_{c}(e_{4})=-c_{4}(e_{5}+e_{6}), Rc​(e5)=Rc​(e6)=0R_{c}(e_{5})=R_{c}(e_{6})=0. On a c1=[Rc]21=0c_{1}=[R_{c}]_{21}=0, c2=[Rc]52c_{2}=[R_{c}]_{52}, c3=[Rc]63c_{3}=[R_{c}]_{63}, −c4=[Rc]54=[Rc]64-c_{4}=[R_{c}]_{54}=[R_{c}]_{64} donne −c4=−([Rc]52+[Rc]53)=−([Rc]62+[Rc]63)=−[Rc]6,3-c_{4}=-([R_{c}]_{52}+[R_{c}]_{53})=-([R_{c}]_{62}+[R_{c}]_{63})=-[R_{c}]_{6,3} et −c4=−c3=−[Rc]52=−c2-c_{4}=-c_{3}=-[R_{c}]_{52}=-c_{2}, par suite Rc=c2​(e52+e63−e54−e64)R_{c}=c_{2}(e_{52}+e_{63}-e_{54}-e_{64}). Par ailleurs [Ra,Rb]​(e1)=(e1​b)​a−(e1​a)​b=(b1​(a2−a4)−a1​(b2−b4))​e5+(b1​(a3−a4)−a1​(b3−b4))​e6[R_{a},R_{b}](e_{1})=(e_{1}b)a-(e_{1}a)b=(b_{1}(a_{2}-a_{4})-a_{1}(b_{2}-b_{4}))e_{5}+(b_{1}(a_{3}-a_{4})-a_{1}(b_{3}-b_{4}))e_{6}, [Ra,Rb]​(ei)=0[R_{a},R_{b}](e_{i})=0 pour i=2,3,4,5,6i=2,3,4,5,6. Donc Rc+[Ra,Rb]R_{c}+[R_{a},R_{b}] est une dérivation de N6,26N_{6,26} si et seulement si [Rc]=c2​(e52+e63−e54−e64)[R_{c}]=c_{2}(e_{52}+e_{63}-e_{54}-e_{64}) et [Ra,Rb]=(b1​(a2−a4)−a1​(b2−b4))​e51+(b1​(a3−a4)−a1​(b3−b4))​e61[R_{a},R_{b}]=(b_{1}(a_{2}-a_{4})-a_{1}(b_{2}-b_{4}))e_{51}+(b_{1}(a_{3}-a_{4})-a_{1}(b_{3}-b_{4}))e_{61}. Ainsi ℑ⁡(N6,26)≃K2\mathfrak{I}(N_{6,26})\simeq K^{2}.

□\Box

References

  • [1] A.A. Albert, A theory of power-associative commutative algebras, Trans. Am. Math. Soc., 69: 503–527, (1950).
  • [2] A. Alsarayreh, I. Qaralleh, M.Z. Ahmad, Derivation of three-dimensional evolution algebra, JP J. Algebra Number Theory Appl. 39: 4 (2017).
  • [3] Y. Cabrera Casado, M. Siles Molina, M.V. Velasco, Evolution algebras of arbitrary dimension and their decompositions, Linear Algebra Appl., 495, 122–16 (2016).
  • [4] Y. Cabrera Casado, M. Siles Molina, M.V. Velasco, Classification of three-dimensional Evolution algebras, Linear Algebra Appl., 524, 68–108 (2017).
  • [5] L. M. Camacho, J. R. Gómez, B. A. Omirov, R. M. Turdibaev Some properties of evolution algebras Bull. Korean Math. Soc. 50, No. 5, 1481–1494 (2013).
  • [6] L.M. Camacho, J.R. Gómez, B.A. Omirov, R.M. Turdibaev, The derivations of some evolution algebras, Linear Multilinear Algebra, 61: 3, 309-322 (2013).
  • [7] J.M. Casas, M. Ladra, B.A. Omirov, U.A. Rozikov, On evolution algebras, Algebra Colloq., 21: 2, 331–342, (2014).
  • [8] A. Elduque, A. Labra, Evolution algebras and graphs, J. Algebra Appl., 14: 7, 10pp (2015).
  • [9] A. Elduque, A. Labra, On nilpotent evolution algebras, Linear Algebra Appl., 505, 11–31 (2016).
  • [10] A.S. Hegazi, Hani Abdelwahab, Nilpotent evolution algebras over arbitrary fields, Linear Algebra Appl., 486, 345–360 (2015).
  • [11] N. Jacobson, Lie algebras., Dover publications., Dover, 1979.
  • [12] A. Labra, M. Ladra, U.A. Rozikov, An evolution algebra in population genetics., Linear Algebra Appl., 457, 348–362, (2014).
  • [13] F. Mukhamedov, I. Qaralleh, On Derivations Of Genetic Algebras, J. Phys.: Conf. Ser. 553 012004, (2014).
  • [14] M. Ouattara, S. Savadogo, Power-associative evolution algebras, soumis.
  • [15] R.D. Schafer, An introduction to nonassociative algebras Academic Press, New York, 1966.
  • [16] J.P. Tian, P. Vojtěchovský, Mathematical concepts of evolution algebras in non-Mendelian genetics, Quasigroups Relat. Syst. 14: 1, 111–122 (2006).
  • [17] J.P. Tian, Evolution algebras and their applications, Lecture Note in Math., vol. 1921, Springer 2008.