Niech $B(X)$ oznacza przestrzeń wszystkich funkcji $f:X\to R$ mierzalnych i ograniczonych, z normą supremum $\|f\|_{\infty}=\sup_{x\in X}|f(x)|$. Podprzestrzeń $B(X)$ składającą się z funkcji ciągłych określmy symbolem $C(X)$. W pracy będziemy również wyróżniać przestrzeń $\tilde{B}(X)$ funkcji $f:X\to R$ mierzalnych i ograniczonych z dołu.

Przez $M(X)$ oznaczmy rodzinę wszystkich miar borelowskich na $B_{X}$. Rozważmy jej następujące podrodziny:

		$\displaystyle M_{{fin}}(X)=\left\{\mu\in M(X):\;\mu(X)<\infty\right\},$
		$\displaystyle M_{1}(X)=\left\{\mu\in M(X):\;\mu(X)=1\right\}.$

Elementy $M_{{fin}}(X)$ oraz $M_{1}(X)$ nazywa się odpowiednio miarami skończonymi i probabilistycznymi. Mówimy, że miara $\mu$ jest sub-probabilistyczna, jeśli $\mu(X)\leq 1$. Nośnik miary $\mu\in M_{{fin}}(X)$ zdefiniujmy jako zbiór

$\displaystyle\textrm{supp }\mu=\left\{x\in X:\;\mu(B(x,r))>0\;\textrm{ dla }r>0\right\}.$

Ustalmy punkt $\bar{x}\in X$. Niech $M_{1}^{1}(X)$ będzie rodziną miar probabilistycznych z pierwszym momentem skończonym, a więc zbiorem postaci

$\displaystyle M_{1}^{1}(X)=\left\{\mu\in M_{1}(X):\>\int_{X}\varrho(x,\bar{x})\mu(dx)<\infty\right\}.$

Zauważmy, że definicja rodziny $M_{1}^{1}(X)$ nie zależy od wyboru $\bar{x}\in X$. W analogiczny sposób możemy definiować przestrzenie miar z $r$-tym momentem skończonym

$\displaystyle M_{1}^{r}(X)=\left\{\mu\in M_{1}(X):\>\int_{X}\varrho^{r}(x,\bar{x})\mu(dx)<\infty\right\}\quad\text{dla }r>0.$

Symbolem $M_{{sig}}(X)$ określmy przestrzeń miar znakozmiennych, czyli zbiór postaci

$\displaystyle M_{{sig}}(X)=\left\{\mu_{1}-\mu_{2}:\>\mu_{1},\mu_{2}\in M_{{fin}}(X)\right\}.$

W przestrzeni $M_{{sig}}(X)$ rozważmy normę $\|\cdot\|$ zadaną wzorem

$\displaystyle\|\mu\|=\mu^{+}(X)+\mu^{-}(X)\quad\text{dla }\mu\in M_{sig}(X),$

gdzie $\mu^{+}$ oraz $\mu^{-}$ są odpowiednio wahaniem: górnym oraz dolnym. Istnienie miar $\mu^{+}$, $\mu^{-}$ wynika z twierdzeń Hahna i Jordana o rozkładzie (zob. §29, [10]). W szczególności, jeśli miara $\mu$ jest nieujemna, to $\|\mu\|=\mu(X)$.

Dla wygody będziemy korzystać z notacji iloczynu skalarnego

$\displaystyle\left\langle f,\mu\right\rangle=\int_{X}f(x)\mu(dx)\quad\textrm{dla $f\in\tilde{B}(X)$ oraz $\mu\in M_{sig}(X)$.}$

W przestrzeni $M_{{sig}}(X)$ możemy określić normę Fourtet-Mouriera

$\displaystyle\begin{aligned} \|\mu\|_{\mathcal{L}}=\sup_{f\in\mathcal{L}}|\left\langle f,\mu\right\rangle|,\end{aligned}$

(1)

gdzie

$\displaystyle\begin{aligned} \mathcal{L}=\left\{f\in C(X):\;|f(x)-f(y)|\leq\varrho(x,y),\;|f(x)|\leq 1\;\textrm{dla }x,y\in X\right\}\end{aligned}$

(2)

(por. [18], [25] lub [31]).

Mówimy, że ciąg miar borelowskich $(\mu_{n})_{n\in N_{0}}\subset M_{fin}(X)$ jest słabo zbieżny do $\mu\in M_{fin}(X)$ (por. np. [1] lub [7]) i piszemy $\mu_{n}\xrightarrow{w}\mu$, gdy $n\to\infty$, jeśli

$\displaystyle\lim_{n\to\infty}\left\langle f,\mu_{n}\right\rangle=\left\langle f,\mu\right\rangle\quad\textrm{dla wszystkich }f\in C(X).$

Granica słabo zbieżnego ciągu miar jest określona w sposób jednoznaczny (wniosek 1.39, [18]).

Mówimy, że operator $P:M_{{fin}}(X)\to M_{{fin}}(X)$ jest operatorem Markowa, jeśli spełnione są następujące warunki:

• •

  $P(\lambda_{1}\mu_{1}+\lambda_{2}\mu_{2})=\lambda_{1}P(\mu_{1})+\lambda_{2}P(\mu_{2})\quad\textrm{dla }\lambda_{1},\lambda_{2}\geq 0,\>\mu_{1},\mu_{2}\in M_{{fin}}(X)$;

• •

  $P\mu(X)=\mu(X)\quad\textrm{dla }\mu\in M_{{fin}}(X)$.

Operator Markowa $P$, dla którego istnieje liniowy operator $U:B(X)\to B(X)$ o własności

$\displaystyle\left\langle Uf,\mu\right\rangle=\left\langle f,P\mu\right\rangle\quad\textrm{dla }f\in B(X),\>\mu\in M_{{fin}}(X),$

(3)

nazywamy operatorem regularnym. O operatorze $U$ spełniającym warunek (3) mówimy, że jest dualny do operatora $P$.

Niech dana będzie funkcja $\Pi:X\times B_{X}\to R$ o własnościach:

• (a)

  przy ustalonym $x\in X$, funkcja $\Pi(x,\cdot):B_{X}\to R$ jest miarą probabilistyczną,

• (b)

  przy ustalonym $A\in B_{X}$, funkcja $\Pi(\cdot,A):X\to R$ jest borelowsko mierzalna.

Funkcję $\Pi$ spełniającą powyższe warunki nazywamy funkcją przejścia.

Każdy operator Markowa $P$ zdefiniowany na $M_{{fin}}(X)$ możemy jednoznacznie rozszerzyć na przestrzeń miar znakozmiennych $M_{{sig}}(X)$. Wystarczy przyjąć, że

$\displaystyle P\mu=P\mu_{1}-P\mu_{2}\quad\text{dla }\mu=\mu_{1}-\mu_{2},\>\mu_{1},\mu_{2}\in M_{{fin}}(X).$

Mówimy, że regularny operator Markowa jest operatorem Fellera lub fellerowskim, jeśli

$\displaystyle U(C(X))\subset C(X).$

Odwzorowanie $\kappa:X\to M_{fin}(X)$ nazywamy słabo ciągłym, jeśli $\kappa(x_{n})\xrightarrow{w}\kappa(x)$ dla wszystkich $x\in X$ oraz $(x_{n})_{n\in N_{0}}\subset X$ takich, że $\lim_{n\to\infty}x_{n}=x$.

Niech $(X,B_{X},\mu)$ będzie przestrzenią z nieujemną miarą $\mu\in M_{fin}(X)$. O zbiorach postaci $A_{1}\times A_{2}$ dla $A_{1},A_{2}\in B_{X}$ mówimy, że są prostokątami. Oznaczmy przez $B_{X}\otimes B_{X}$ $\sigma$-ciało generowane przez wszystkie prostokąty. Zdefiniujmy miarę $\mu\times\mu$ na $B_{X}\otimes B_{X}$ jako jedyną miarę o własności

$$(\mu\times\mu)(A_{1}\times A_{2})=\mu(A_{1})\mu(A_{2})\quad\text{dla }A_{1},A_{2}\in B_{X}.$$

Istnienie takiej miary wynika np. z twierdzenia 3.3.1, [2].

Zauważmy, że indukcyjnie możemy rozszerzyć definicję miar produktowych na dowolną skończenie wymiarową przestrzeń $X^{n}=X\times\ldots\times X$ (por. §37, [10]). Niech $\otimes_{i=1}^{n}B_{X}$ będzie $\sigma$-ciałem generowanym przez wszystkie prostokąty postaci $A_{1}\times\ldots\times A_{n}$ dla $A_{1},\ldots,A_{n}\in B_{X}$. Miara produktowa $\mu\times\ldots\times\mu$ określona na $\otimes_{i=1}^{n}B_{X}$ jest jedyną miarą taką, że

$\displaystyle\left(\mu\times\ldots\times\mu\right)\left(A_{1}\times\ldots\times A_{n}\right)=\Pi_{i=1}^{n}\mu\left(A_{i}\right)\quad\text{dla }A_{1},\ldots,A_{n}\in B_{X}.$

Weźmy przestrzeń nieskończenie wymiarową $X^{\infty}=X\times X\times\ldots$. Niech $(X,B_{X},\mu)$ będzie przestrzenią mierzalną oraz $\mu(X)=1$. Zdefiniujmy zbiór $\otimes_{i=1}^{\infty}B_{X}$ jako $\sigma$-ciało generowane przez cylindry, czyli zbiory postaci $A_{1}\times\ldots\times A_{n}\times X\times X\times\ldots$ dla $A_{1}\times\ldots\times A_{n}\in\otimes_{i=1}^{n}B_{X}$ oraz $n\in N$. Istnieje jedyna miara produktowa $\bar{\mu}$ określona na $\otimes_{i=1}^{\infty}B_{X}$ o własności

$$\bar{\mu}(E)=\left(\mu\times\ldots\times\mu\right)\left(A_{1}\times\ldots\times A_{n}\right)=\Pi_{i=1}^{n}\mu\left(A_{i}\right)\quad\text{dla }E=A_{1}\times\ldots\times A_{n}\times X\times X\times\ldots$$

(twierdzenie B z §38, [10]). Pełna konstrukcja miar produktowych na przestrzeniach nieskończenie wymiarowych została opisana w rozdziale VII, [10], a także w rozdziale III, [2].

Symbolem $E_{\mu}$ określmy wartość oczekiwaną względem miary $\mathbb{P}_{\mu}$. Jeśli $\mu=\delta_{x}$, to użyjemy oznaczeń $\mathbb{P}_{x}$ oraz ${E}_{x}$.

Niech $(X^{\infty},\otimes_{i=1}^{\infty}B_{X},\mathbb{P}_{\mu})$ będzie przestrzenią probabilistyczną zadaną w tezie stwierdzenia 1.5. Zdefiniujmy $\sigma$-ciała $\mathcal{F}_{n}=\sigma(x_{0},\ldots,x_{n})$ dla $n\in N_{0}$. Ciąg $(\mathcal{F}_{n})_{n\in N_{0}}$ nazywamy filtracją naturalną procesu $(x_{n})_{n\in N_{0}}$.

Niech $\upsilon:X^{\infty}\to R$ będzie funkcją ograniczoną i mierzalną. Rozważmy zmienną losową $\upsilon(x_{0},x_{1},\ldots)$, gdzie $(x_{n})_{n\in N_{0}}$ jest pewnym procesem startującym z miary $\mu\in M_{fin}(X)$, czyli takim procesem, że rozkład zmiennej $x_{0}$ jest zadany miarą $\mu$. Wprowadźmy operator przesunięcia $\Gamma$ taki, że

$\displaystyle\Gamma\left((h_{0},\ldots,h_{n},\ldots)\right)=(h_{1},\ldots,h_{n+1},\ldots)\quad\text{dla dowolnego ciągu stałych }(h_{n})_{n\in N_{0}}\subset X.$

Niech $\Gamma_{k}$ oznacza $k$-tą iterację odwzorowania $\Gamma$, a więc

$\displaystyle\Gamma_{k}((h_{0},\ldots,h_{n},\ldots))=(h_{k},\ldots,h_{n+k},\ldots)\quad\text{dla }k\in N.$

Zauważmy, że

$\displaystyle\begin{aligned} \left(\upsilon\circ\Gamma_{n}\right)(x_{0},x_{1},\ldots)=\upsilon(x_{n},x_{n+1},\ldots)\quad\textrm{ dla }n\in N.\end{aligned}$

Mówimy, że $(x_{n})_{n\in N_{0}}$ jest procesem Markowa (por. [6]), gdy

$\displaystyle E_{\mu}\left(\upsilon\circ\Gamma_{n}|x_{0},x_{1},\ldots,x_{n};x_{n}=x\right)=E_{x}(\upsilon)\quad\text{dla }x\in X.$

Własnością Markowa nazywamy następujący warunek

$\displaystyle\begin{aligned} {E}_{\mu}\left(\upsilon\circ\Gamma_{n}|\mathcal{F}_{n}\right)(\omega)={E}_{x_{n}(\omega)}(\upsilon)\quad\text{dla }\omega\in\Omega\end{aligned}$

(4)

(por. rozdz. 3, [24]).

Załóżmy, że $D:\Omega\to N_{0}$ jest momentem stopu względem filtracji $(\mathcal{F}_{n})_{n\in N_{0}}$, tzn. zmienną losową taką, że $\left\{D=n\right\}\in\mathcal{F}_{n}$ dla $n\in N_{0}$. Ponadto $\sigma$-ciało $\mathcal{F}_{D}$ jest dane wzorem

$\displaystyle\mathcal{F}_{D}=\left\{F\in\otimes_{i=1}^{\infty}B_{X}:\;\left\{D=n\right\}\cap F\in\mathcal{F}_{n}\right\}.$

Możemy rozważać zmienną losową $x_{D}$, która na zbiorze $\left\{D=n\right\}$ jest postaci $x_{D}=x_{n}$. Jeśli ciąg $(x_{n})_{n\in N_{0}}$ spełnia na zbiorze $\left\{D<\infty\right\}$ warunek

$\displaystyle\begin{aligned} {E}_{\mu}\left(\upsilon\circ\Gamma_{D}|\mathcal{F}_{D}\right)(\omega)={E}_{x_{D}(\omega)}(\upsilon)\quad\text{dla }\omega\in\Omega,\end{aligned}$

(5)

to mówimy, że spełnia on mocną własność Markowa (por. [24]).

Operator Markowa $P$ nazywamy mieszającym, jeśli

$\displaystyle\lim_{n\to\infty}\|P^{n}\mu_{1}-P^{n}\mu_{2}\|_{\mathcal{L}}=0\quad\textrm{dla }\mu_{1},\mu_{2}\in M_{1}(X).$

(6)

O mierze $\mu_{*}\in M(X)$ mówimy, że jest niezmiennicza względem operatora $P$, jeśli $P\mu_{*}=\mu_{*}$. Operator Markowa $P$ nazywamy asymptotycznie stabilnym, jeśli istnieje miara niezmiennicza $\mu_{*}\in M_{1}(X)$ taka, że

$\displaystyle\lim_{n\to\infty}\|P^{n}\mu-\mu_{*}\|_{\mathcal{L}}=0\quad\textrm{dla dowolnej }\mu\in M_{1}(X).$

(7)

Poniżej przedstawimy krótko model cyklu komórkowego opisany prostym stochastycznym układem dynamicznym (por. [19]).

Ustalmy $T\in(0,\infty)$. Załóżmy, że każda komórka w rozważanej populacji składa się z $j$ różnych substancji, których masy są opisane wektorem $y(t)=\left(y^{1}(t),\ldots,y^{j}(t)\right)$, gdzie $t\in[0,T]$ oznacza wiek komórki. Niech wektor $y(t)$ będzie dany wzorem $y(t)=\pi(x,t)$, gdzie $\pi:X\times[0,T]\to X$ jest pewną ustaloną funkcją oraz $\pi(x,0)=x$. Przykładem może być wektor $y(t)$ spełniający układ równań różniczkowych zwyczajnych $dy/dt=g(y(t))$ z warunkiem początkowym $y(0)=x$ i rozwiązaniem postaci $y(t)=\pi(x,t)$.

Niech $x_{n}$ oznacza wartość początkową substancji $x=y(0)$ w $n$-tym pokoleniu, a $t_{n}$ – moment podziału komórki w $n$-tym pokoleniu. Ponadto niech

$\displaystyle\mathbb{P}\left(t_{n}<t|x_{n}=x\right)=\int_{0}^{t}p(x,s)ds\quad\text{ dla }t\in[0,T],\;n\in N_{0},$

(8)

gdzie $\mathbb{P}$ jest miarą określoną na pewnej przestrzeni mierzalnej $(\Omega,\mathcal{F})$. Wektor $y(t_{n})=\pi(x_{n},t_{n})$ opisuje ilość wewnątrzkomórkowych substancji tuż przed mitozą w $n$-tym pokoleniu. Przyjmujemy, że komórka potomna składa się dokładnie z połowy składników komórki macierzystej, a zatem

$\displaystyle x_{n+1}=\frac{1}{2}\pi(x_{n},t_{n})\quad\text{ dla }n\in N_{0}.$

(9)

Przejdźmy do matematycznego opisu biologicznych intuicji. Rozważmy przestrzeń polską $(X,\varrho)$ oraz przestrzeń probabilistyczną $(\Omega,\mathcal{F},\mathbb{P})$. Ustalmy $T\in(0,\infty)$. Niech $(t_{n})_{n\in N_{0}}$ będzie ciągiem niezależnych zmiennych losowych o wartościach w $[0,T]$ oraz niech rozkład $t_{n+1}$ pod warunkiem $x_{n}=x$ będzie dany wzorem (8). Załóżmy, że funkcja $p:X\times[0,T]\to[0,\infty)$ jest półciągła z dołu, nieujemna i unormowana, tzn. $\int_{0}^{T}p(x,u)du=1$ dla $x\in X$. Ponadto przyjmijmy, że funkcja $S:X\times[0,T]\to X$ jest ciągła. Niech

$\displaystyle x_{n+1}=S(x_{n},t_{n})\quad\textrm{dla }n\in N_{0}.$

Wówczas operator Markowa $P:M_{fin}(X)\to M_{fin}(X)$ jest postaci

$$P\delta_{x}(A)=\int_{0}^{T}1_{A}(S(x,t))p(x,t)dt\quad\text{dla }x\in X,\;A\in B_{X}.$$

Powyższe założenia są spełnione m.in. przez modele z prac J.J. Tysona i K.B. Hannsgena [30] oraz A. Murraya i T. Hunta [23].

Niech $H$ będzie ośrodkową przestrzenią Banacha. O domkniętym podzbiorze $X$ przestrzeni $H$ możemy myśleć jak o przestrzeni polskiej $(X,\varrho)$, gdzie metryka $\varrho$ jest indukowana przez normę w przestrzeni $H$. Rozważmy dodatkowo przestrzeń probabilistyczną $(\Omega,\mathcal{F},\mathbb{P})$.

Ustalmy $\varepsilon_{*}<\infty$. Weźmy $\varepsilon\in[0,\varepsilon_{*}]$ oraz $T\in(0,\infty)$. Rozważmy stochastycznie zaburzony układ dynamiczny postaci

$\displaystyle x_{n+1}=S(x_{n},t_{n+1})+H_{n+1}\quad\text{dla }n\in N_{0},$

gdzie $(H_{n})_{n\in N}$ jest ciągiem niezależnych wektorów losowych o wartościach w $H$, z których wszystkie mają ten sam rozkład $\nu^{\varepsilon}$ spełniający warunek $\text{supp}\,\nu^{\varepsilon}\subset\bar{B}(0,\varepsilon)$. Ponadto ustalmy, że wektor $x_{0}$ nie zależy od $(H_{n})_{n\in N}$.

Przyjmijmy następujące założenia definiujące model.

• (I)

  Niech $(t_{n})_{n\in N_{0}}$ będzie ciągiem niezależnych zmiennych losowych na $(\Omega,\mathcal{F},\mathbb{P})$ o wartościach w $[0,T]$. Rozkład $t_{n+1}$ pod warunkiem $x_{n}=x$ określmy wzorem

  $\displaystyle\mathbb{P}\left(t_{n+1}<t|x_{n}=x\right)=\int_{0}^{t}p(x,u)du\quad\text{dla }t\in[0,T],$

  gdzie $p:X\times[0,T]\to[0,\infty)$ jest funkcją mierzalną, nieujemną i unormowaną, tzn. $\int_{0}^{T}p(x,u)du=1$ dla wszystkich $x\in X$.

• (II)

  Niech $S:X\times[0,T]\to X$ będzie funkcją ciągłą, spełniającą poniższy lokalny warunek Lipschitza

  $\displaystyle\varrho(S(x,t),S(y,t))\leq\lambda(x,t)\varrho(x,y)\quad\textrm{dla }x,y\in X,\>t\in[0,T],$

  (10)

  gdzie $\lambda:X\times[0,T]\to[0,\infty)$ jest funkcją borelowską o własności

  $\displaystyle\Lambda_{1}:=\sup_{x\in X}\int_{0}^{T}\lambda(x,t)p(x,t)dt<1.$

  (11)

• (III)

  Niech $\sup_{t\in[0,T]}\varrho(S(\bar{x},t),\bar{x})<\infty$ dla pewnego punktu $\bar{x}\in X$ oraz niech

  $\displaystyle c=\sup_{t\in[0,T]}\varrho(S(\bar{x},t),\bar{x})+\varepsilon_{*}.$

  (12)

• (IV)

  Niech $p$ spełnia warunek Diniego, tj.

  $\displaystyle\int_{0}^{T}|p(x,t)-p(y,t)|dt\leq\omega(\varrho(x,y))\quad\textrm{dla }x,y\in X,$

  gdzie $\omega:[0,\infty)\to[0,\infty)$ jest funkcją niemalejącą, wklęsłą i taką, że $\omega(0)=0$ oraz

  $\displaystyle\int_{0}^{\sigma}\frac{\omega(t)}{t}dt<\infty\quad\textrm{dla pewnego }\sigma>0.$

  (13)

• (V)

  Przyjmijmy, że funkcja $p$ jest ograniczona i zdefiniujmy stałe

  	$\displaystyle M_{1}=\inf_{x\in X,\>t\in[0,T]}p(x,t),$		(14)
  	$\displaystyle M_{2}=\sup_{x\in X,\>t\in[0,T]}p(x,t).$		(15)

  Będziemy zakładać, że $M_{1}>0$.

• (VI)

  Niech $\nu^{\varepsilon}$ będzie miarą borelowską na przestrzeni $H$ o własności $\textrm{supp }\nu^{\varepsilon}\subset\bar{B}(0,\varepsilon)$. Połóżmy $\nu_{x}^{\varepsilon}(\cdot)=\nu^{\varepsilon}(\cdot-x)$ dla $x\in X$. Załóżmy, że

  $\displaystyle S(x,t)+h\in X\quad\text{dla wszystkich}\;x\in X,\>t\in[0,T]\text{ oraz }h\in\textrm{supp }\nu^{\varepsilon}.$

Określmy funkcję $\Pi_{\varepsilon}:X\times B_{X}\to[0,1]$ wzorem

$\displaystyle\Pi_{\varepsilon}(x,A)=\int_{0}^{T}p(x,t)\nu^{\varepsilon}_{S(x,t)}(A)\,dt\quad\textrm{dla }x\in X\textrm{ oraz }A\in B_{X}.$

(19)

Zauważamy, że odwzorowanie $\Pi_{\varepsilon}(x,\cdot):B_{X}\to R$ jest miarą probabilistyczną dla ustalonego $x\in X$ oraz funkcja $\Pi_{\varepsilon}(\cdot,A):X\to R$ jest mierzalna dla ustalonego $A\in B_{X}$. Ze stwierdzenia 1.3 wynika więc, że operator $P_{\varepsilon}:M_{fin}(X)\to M_{fin}(X)$ postaci

$\displaystyle P_{\varepsilon}\mu(A)=\int_{X}\Pi_{\varepsilon}(x,A)\mu(dx)$

(20)

jest regularnym operatorem Markowa, a operator do niego dualny $U_{\varepsilon}:B(X)\to B(X)$ wyraża się wzorem

$\displaystyle U_{\varepsilon}f(x)=\int_{X}f(y)\Pi_{\varepsilon}(x,dy).$

(21)

Jak zauważyliśmy w uwadze 1.1, operator dualny $U_{\varepsilon}$ można rozszerzyć do przestrzeni $\tilde{B}(X)$.

Aby udowodnić CTG i PIL, będziemy odpowiednio przyjmować dodatkowe założenia:

• (II^′)

  funkcja $S:X\times[0,T]\to X$ jest ciągła i spełnia lokalny warunek Lipschitza (10), gdzie $\lambda:X\times[0,T]\to[0,\infty)$ jest funkcją borelowską o własności

  $\displaystyle\Lambda_{2}:=\sup_{x\in X}\int_{0}^{T}\lambda^{2}(x,t)p(x,t)dt<1;$

  (22)

• (II^′′)

  funkcja $S:X\times[0,T]\to X$ jest ciągła i spełnia lokalny warunek Lipschitza (10), gdzie $\lambda:X\times[0,T]\to[0,\infty)$ jest funkcją borelowską o własności

  $\displaystyle\Lambda_{2+\delta}:=\sup_{x\in X}\int_{0}^{T}\lambda^{2+\delta}(x,t)p(x,t)dt<1.$

  (23)

Korzystając z nierówności Höldera, łatwo pokazać, że warunek (II^′′) implikuje (II^′) oraz (II). Implikacje w drugą stronę nie są prawdziwe.

Niech funkcje $T_{h}:X\times[0,T]\to X$, $h\in\bar{B}(0,\varepsilon)$, będą postaci

$\displaystyle T_{h}(x,t)=S(x,t)+h\quad\text{dla }x\in X,\>t\in[0,T].$

Ustalmy ciąg stałych $(h_{n})_{n\in N}\subset H$ takich, że $h_{n}\in\bar{B}(0,\varepsilon)$ dla $n\in N$ oraz ciąg niezależnych zmiennych losowych $(t_{n})_{n\in N_{0}}$ o wartościach w $[0,T]$. Rozważmy stochastycznie zaburzony układ dynamiczny

$\displaystyle\tilde{x}_{n+1}=T_{h_{n+1}}(\tilde{x}_{n},t_{n+1})=S(\tilde{x}_{n},t_{n+1})+h_{n+1}\quad\textrm{dla }n\in N_{0}.$

Dla uproszczenia notacji będziemy pisać

$\displaystyle\tilde{x}_{n+1}^{x_{0}}=T_{h_{n+1}}\left(T_{h_{n}}\left(\ldots T_{h_{2}}\left(T_{h_{1}}(x_{0},t_{1}),t_{2}\right)\ldots\right),t_{n+1}\right)\quad\text{dla }x_{0}\in X.$

(24)

Przyjmijmy, że funkcje $S$ i $p$ spełniają założenia (I)-(VI). Niech $h\in\bar{B}(0,\varepsilon)$. Zauważmy, że odwzorowanie $T_{h}:X\times[0,T]\to X$ jest ciągłe i spełnia lokalny warunek Lipschitza sformułowany w poprzednim rozdziale (zob. (10)). Zdefiniujmy funkcję $\Pi_{h}:X\times B_{X}\to[0,1]$ wzorem

$\displaystyle\Pi_{h}(x,A)=\int_{0}^{T}1_{A}\left(T_{h}(x,t)\right)p(x,t)dt\quad\text{dla }x\in X,\>A\in B_{X}.$

(25)

Zauważamy, że $\Pi_{h}(x,\cdot)$ jest miarą probabilistyczną dla ustalonego $x\in X$ oraz $\Pi_{h}(\cdot,A)$ jest funkcją mierzalną dla $A\in B_{X}$. Na mocy stwierdzenia 1.3 operator $P_{h}$ postaci

$\displaystyle(P_{h}\mu)(A)=\int_{X}\Pi_{h}(x,A)\mu(dx)\quad\textrm{dla }A\in B_{X},\>\mu\in M_{fin}(X)$

(26)

jest regularnym operatorem Markowa, a operator do niego dualny $U_{h}$ możemy opisać wzorem

$\displaystyle(U_{h}f)(x)=\int_{X}f(y)\Pi_{h}(x,dy)\quad\textrm{dla }x\in X,\>f\in B(X).$

(27)

Zgodnie z uwagą 1.1 operator dualny $U_{h}$ można rozszerzyć do przestrzeni $\tilde{B}(X)$.