跳到论文正文
W Papers独立论文阅读器 arXiv:1512.03080 论文正文 计算阅读时间 · 0%
引用这篇论文根据当前论文元数据生成,正式投稿前建议核对。

    
  
License: arXiv.org perpetual non-exclusive license
arXiv:1512.03080v1 [math.CO] 09 Dec 2015

q{\bf\it q}-polynomial invariant of rooted trees

Józef H. Przytycki
Abstract.

We describe in this note a new invariant of rooted trees. We argue that the invariant is interesting on it own, and that it has connections to knot theory and homological algebra. However, the real reason that we propose this invariant to readers is that we deal here with an elementary, interesting, new mathematics, and after reading this essay readers can take part in developing the topic, inventing new results and connections to other disciplines of mathematics, and likely, statistical mechanics, and combinatorial biology. We also provide a (free) translation of the paper in Polish.

1. Introduction

1.1. Quantum plane

We know well the Newton binomial formula:

(x+y)n=∑i=0n(ni)​xi​yn−i.(x+y)^{n}=\sum_{i=0}^{n}{n\choose i}x^{i}y^{n-i}.

Of course we assume here that the variables commute, that is y​x=x​yyx=xy.

We can also visualize formulas for coefficients of (x+y)n(x+y)^{n} by considering the tree Tb,aT_{b,a} of two long branches of length bb and aa respectively, coming from the root (Figure 1.1). We can ask now how many different ways there are to “pluck” the tree Tb,aT_{b,a} one leaf at a time. Of course we can tear (like in the child’s play “likes not like”) the left or right branch. In total: the left should be torn bb times and the right aa times so the answer about the number of different pluckings is clearly (a+ba){a+b\choose a}. Our notes present a dramatic generalization of this example.


[Uncaptioned image]


Figure 1.1; the tree Tb,aT_{b,a} with branches of length bb and aa



We can ask now what happens with the binomial formula if we weaken commutativity by replacing it with y​x=q​x​yyx=qxy (qq commutes with xx and yy). In applications in physics, qq is often taken to be a complex number but it is better to work generally with the ring Z⁡[q]Z[q] and q-commutative11 1 By qq-commutative we understand exactly y​x=q​x​yyx=qxy. polynomials of variables xx and yy over this ring (we call this ring of polynomials the quantum plane or noncommutative plane). The formula for (x+y)n(x+y)^{n} in the quantum plane was known already in the XIX century, but if we do not know the result it is good to first work out small examples: (x+y)2=y2+x​y+y​x+x2=y2+(1+q)​x​y+x2,(x+y)^{2}=y^{2}+xy+yx+x^{2}=y^{2}+(1+q)xy+x^{2},
(x+y)3=y3+x​y2+y​x​y+y2​x+x2​y+x​y​x+y​x2+x3=(x+y)^{3}=y^{3}+xy^{2}+yxy+y^{2}x+x^{2}y+xyx+yx^{2}+x^{3}=
y3+(1+q+q2)​x​y2+(1+q+q2)​x2​y+y3,y^{3}+(1+q+q^{2})xy^{2}+(1+q+q^{2})x^{2}y+y^{3},
(x+y)4=y4+x​y3+y​x​y2+y2​x​y+y3​x+x2​y2+x​y​x​y+x​y2​x+y​x2​y+y​x​y​x+y2​x2+x3​y+x2​y​x+x​y​x2+y​x3+x4=(x+y)^{4}=y^{4}+xy^{3}+yxy^{2}+y^{2}xy+y^{3}x+x^{2}y^{2}+xyxy+xy^{2}x+yx^{2}y+yxyx+y^{2}x^{2}+x^{3}y+x^{2}yx+xyx^{2}+yx^{3}+x^{4}= y4+(1+q+q2+q3)​x​y3+(1+q+2​q2+q3+q4)​x2​y2+(1+q+q2+q3)​x3​y+x4=y^{4}+(1+q+q^{2}+q^{3})xy^{3}+(1+q+2q^{2}+q^{3}+q^{4})x^{2}y^{2}+(1+q+q^{2}+q^{3})x^{3}y+x^{4}= y4+(1+q+q2+q3)​x​y3+(1+q2)​(1+q+q2)​x2​y2+(1+q+q2+q3)​x3​y+x4y^{4}+(1+q+q^{2}+q^{3})xy^{3}+(1+q^{2})(1+q+q^{2})x^{2}y^{2}+(1+q+q^{2}+q^{3})x^{3}y+x^{4}.
Observe that we can think of 1+q+…+qn−11+q+...+q^{n-1} as a qq-analogue of the number nn. We define formally [n]q=1+q+…+qn−1[n]_{q}=1+q+...+q^{n-1}. In particular, for q=1q=1, [n]q=n[n]_{q}=n. In the same vein we define qq factorial of the qq-number [n]q[n]_{q} as: [n]q!=[n]q[n−1]q⋯[2]q[1]q[n]_{q}!=[n]_{q}[n-1]_{q}\cdots[2]_{q}[1]_{q}, and qq-analogue of the binomial coefficient22 2 Called also the Gaussian polynomial, qq-polynomial of Gauss, Gaussian binomial coefficient, Gaussian coefficient, or qq-binomial coefficient. by (ni)q=[n]q![i]q!​[n−i]q!\binom{n}{i}_{q}=\frac{[n]_{q}!}{[i]_{q}![n-i]_{q}!}. Sometimes to stress symmetry, i↔n−ii\leftrightarrow n-i, of the Gaussian polynomial we write (ni,n−i)q\binom{n}{i,n-i}_{q}. We also observe that the coefficient of x2​y2x^{2}y^{2} in (x+y)4(x+y)^{4} is (1+q2)​(1+q+q2)=1+q+q2+q31+q​(1+q+q2)=[4]q​[3]q[2]q=(42)q(1+q^{2})(1+q+q^{2})=\frac{1+q+q^{2}+q^{3}}{1+q}(1+q+q^{2})=\frac{[4]_{q}[3]_{q}}{[2]_{q}}=\binom{4}{2}_{q}.

In the notation we introduced, our calculations can be concisely written as:

(x+y)2=y2+[2]q​x​y+x2,(x+y)^{2}=y^{2}+[2]_{q}xy+x^{2},
(x+y)3=y3+[3]q​x​y2+[3]q​x2​y+x3,(x+y)^{3}=y^{3}+[3]_{q}xy^{2}+[3]_{q}x^{2}y+x^{3},
(x+y)4=y4+[4]q​x​y3+(42)q​x2​y2+[4]q​x3​y+x4.(x+y)^{4}=y^{4}+[4]_{q}xy^{3}+\binom{4}{2}_{q}x^{2}y^{2}+[4]_{q}x^{3}y+x^{4}.

Now it is not difficult to guess the general formula for (x+y)n(x+y)^{n} in the quantum plane:

Proposition 1.1.

If y​x=q​x​yyx=qxy then

(x+y)n=∑i=0n(ni)q​xi​yn−i.(x+y)^{n}=\sum_{i=0}^{n}{n\choose i}_{q}x^{i}y^{n-i}.
Proof.

The simplest proof is by induction on nn however one can also find proofs without words, interpreting combinatorially left and right sides of the equation.
Inductive proof: We already checked the formula for n≤4n\leq 4, and we should add that we need the convention (as in the classical case).
that [0]q!=1[0]_{q}!=1 and consequently (n0)q=1=(nn)q{n\choose 0}_{q}=1={n\choose n}_{q}. Now we perform the inductive step (from n−1n-1 to nn):

(x+y)n=(x+y)​(x+y)n−1=(x+y)​∑i=0n−1(n−1i,n−i−1)q​xi​yn−i−1=(x+y)^{n}=(x+y)(x+y)^{n-1}=(x+y)\sum_{i=0}^{n-1}{n-1\choose i,n-i-1}_{q}x^{i}y^{n-i-1}=
∑i=0n−1(n−1i,n−i−1)q​xi+1​yn−i−1+∑i=0n−1qi​(n−1i,n−i−1)q​xi​yn−i=\sum_{i=0}^{n-1}{n-1\choose i,n-i-1}_{q}x^{i+1}y^{n-i-1}+\sum_{i=0}^{n-1}q^{i}{n-1\choose i,n-i-1}_{q}x^{i}y^{n-i}=
∑i=0n((n−1i−1,n−i)q+qi​(n−1i,n−i−1)q)​xi​yn−i.\sum_{i=0}^{n}({n-1\choose i-1,n-i}_{q}+q^{i}{n-1\choose i,n-i-1}_{q})x^{i}y^{n-i}.

We use here the convention that (n−1−1,n)q=0{n-1\choose-1,n}_{q}=0.
We are left now to check that

OPEN(n−1i−1,n−i)q+qi​(n−1i,n−i−1)q)=(ni)q.{n-1\choose i-1,n-i}_{q}+q^{i}{n-1\choose i,n-i-1}_{q})={n\choose i}_{q}.

We encourage the reader to check it by themselves before looking at the following calculation.

  1. (i)

    [a+b]q=1+q+…+qa+b−1=(1+q+…+qa−1)+qa​(1+q+…+qb−1)=[a]q+qa​[b]q=[b]q+qb​[a]q[a+b]_{q}=1+q+...+q^{a+b-1}=(1+q+...+q^{a-1})+q^{a}(1+q+...+q^{b-1})=[a]_{q}+q^{a}[b]_{q}=[b]_{q}+q^{b}[a]_{q}.

  2. (ii)
    (a+ba,b)q=[a+b]q![a]q!​[b]q!=[a+b]q​[a+b−1]q![a]q!​[b]q!=\binom{a+b}{a,b}_{q}=\frac{[a+b]_{q}!}{[a]_{q}![b]_{q}!}=[a+b]_{q}\frac{[a+b-1]_{q}!}{[a]_{q}![b]_{q}!}=
    ([a]q+qa​[b]q)​[a+b−1]q![a]q!​[b]q!=[a+b−1]q![a−1]q!​[b]q!+qa​[a+b−1]q![a]q!​[b−1]q!=([a]_{q}+q^{a}[b]_{q})\frac{[a+b-1]_{q}!}{[a]_{q}![b]_{q}!}=\frac{[a+b-1]_{q}!}{[a-1]_{q}![b]_{q}!}+q^{a}\frac{[a+b-1]_{q}!}{[a]_{q}![b-1]_{q}!}=
    (a+b−1a−1,b)q+qa​(a+b−1a,b−1)q=(a+b−1a,b−1)q+qb​(a+b−1a−1,b)q.\binom{a+b-1}{a-1,b}_{q}+q^{a}\binom{a+b-1}{a,b-1}_{q}=\binom{a+b-1}{a,b-1}_{q}+q^{b}\binom{a+b-1}{a-1,b}_{q}.

∎

We can now go back to the tree Tb,aT_{b,a} and play the game in the qq-fashion that is the leaf taken from the right (aa) branch is counted as 11 but the leaf taken from the left is counted with the weight qaq^{a}. Thus we eventually get not the plucking number but the plucking polynomial Q⁡(Tb,a)Q(T_{b,a}) which by definition satisfies the recursive relation Q⁡(Tb,a)=Q⁡(Tb,a−1)+qa​Q​(Tb−1,a)Q(T_{b,a})=Q(T_{b,a-1})+q^{a}Q(T_{b-1,a}). We also notice that Q⁡(T0,a)=Q⁡(Tb,0)=1Q(T_{0,a})=Q(T_{b,0})=1, thus we immediately recognize that the plucking polynomial is Q⁡(Tb,a)=(a+ba,b)qQ(T_{b,a})=\binom{a+b}{a,b}_{q}. This is the starting point to our definition of the polynomial of plane rooted trees mentioned in the title of the note.

We can repeat our considerations with many variables, x1,x2,…,xkx_{1},x_{2},...,x_{k}. If variables commute we get the familiar multinomial formula (e.g. familiar to every student taking multivariable calculus):

(x1+x2+…+xk)n=∑a1,…,ak;∑ai=nn(na1,…,ak)x1a1x2a2⋯xkak,(x_{1}+x_{2}+...+x_{k})^{n}=\sum_{a_{1},...,a_{k};\sum a_{i}=n}^{n}{n\choose a_{1},...,a_{k}}x_{1}^{a_{1}}x_{2}^{a_{2}}\cdots x_{k}^{a_{k}},

where (na1,…,ak)=[n]![a1]!​…​[ak]!{n\choose a_{1},...,a_{k}}=\frac{[n]!}{[a_{1}]!...[a_{k}]!}. As before the pleasant interpretation of (na1,…,ak){n\choose a_{1},...,a_{k}} is the number of pluckings of a tree Tak,…,a2,a1T_{a_{k},...,a_{2},a_{1}} of kk long branches of length ak,…,a2,a1a_{k},...,a_{2},a_{1}, respectively, as illustrated in Figure 1.2.


[Uncaptioned image]


Figure 1.2; the tree Tak,…,a1T_{a_{k},...,a_{1}} with branches of length ak,…,a1a_{k},...,a_{1}



We can now consider a noncommutative space with xj​xi=q​xi​xjx_{j}x_{i}=qx_{i}x_{j}, for i<ji<j. We will get the q-multinomial formula:

(x1+x2+…+xk)n=∑a1,…,ak;∑ai=nn(na1,…,ak)qx1a1x2a2⋯xkak,(x_{1}+x_{2}+...+x_{k})^{n}=\sum_{a_{1},...,a_{k};\sum a_{i}=n}^{n}{n\choose a_{1},...,a_{k}}_{q}x_{1}^{a_{1}}x_{2}^{a_{2}}\cdots x_{k}^{a_{k}},

where (na1,…,ak)q=[n]q![a1]q!​…​[ak]q!{n\choose a_{1},...,a_{k}}_{q}=\frac{[n]_{q}!}{[a_{1}]_{q}!...[a_{k}]_{q}!}. To prove the formula we can again use an induction on nn and again the following two properties are of value:

  1. (i)

    [a1+a2+…+ak]q=[a1]q+qa1​[a2]q+qa1+a2​[a2]q+…+qa1+a2+…+ak−1​[ak]q.[a_{1}+a_{2}+...+a_{k}]_{q}=[a_{1}]_{q}+q^{a_{1}}[a_{2}]_{q}+q^{a_{1}+a_{2}}[a_{2}]_{q}+...+q^{a_{1}+a_{2}+...+a_{k-1}}[a_{k}]_{q}.

  2. (ii)
    (a1+a2+…+aka1,a2,…,ak)q=(a1+a2+…+ak−1a1−1,a2,…,ak)q+{a_{1}+a_{2}+...+a_{k}\choose a_{1},a_{2},...,a_{k}}_{q}={a_{1}+a_{2}+...+a_{k}-1\choose a_{1}-1,a_{2},...,a_{k}}_{q}+
    qa1​(a1+a2+…+ak−1a1,a2−1,…,ak)q+…+qa1+a2+…+ak−1​(a1+a2+…+ak−1a1,a2,…,ak−1)q.q^{a_{1}}{a_{1}+a_{2}+...+a_{k}-1\choose a_{1},a_{2}-1,...,a_{k}}_{q}+...+q^{a_{1}+a_{2}+...+a_{k-1}}{a_{1}+a_{2}+...+a_{k}-1\choose a_{1},a_{2},...,a_{k}-1}_{q}.

As in the qq-binomial case, we can interpret the qq-multinomial coefficients by qq-plucking the tree Tak,…,a2,a1T_{a_{k},...,a_{2},a_{1}}, that is assuming the following plucking formula

Q⁡(Tak,…,a2,a1)=Q⁡(Tak,…,a2,a1−1)+qa1​Q​(Tak,…,a2−1,a1)+Q(T_{a_{k},...,a_{2},a_{1}})=Q(T_{a_{k},...,a_{2},a_{1}-1})+q^{a_{1}}Q(T_{a_{k},...,a_{2}-1,a_{1}})+
qa1+a2​Q​(Tak,…,a3−1,a2,a1)+…+qa1+a2+…+ak−1​Q​(Tak−1,…,a2,a1).q^{a_{1}+a_{2}}Q(T_{a_{k},...,a_{3}-1,a_{2},a_{1}})+...+q^{a_{1}+a_{2}+...+a_{k-1}}Q(T_{a_{k}-1,...,a_{2},a_{1}}).

The recursion is the same as for the qq-multinomial coefficient so we conclude that

Q⁡(Tak,…,a2,a1)=(a1+a2+…+aka1,a2,…,ak)q.Q(T_{a_{k},...,a_{2},a_{1}})={a_{1}+a_{2}+...+a_{k}\choose a_{1},a_{2},...,a_{k}}_{q}.

One can find more properties of qq-binomial coefficients in [K-C].

2. Recursive definition of qq-polynomial of plane rooted tree

Our description of the quantum plane and noncommutative space is already over one hundred years old (e.g. MacMahon (1854-1929)). It may, therefore, look surprising that a simple generalization to rooted trees, which we present here, is totally new. Maybe the explanation lies in the observation that, because there are so many qq-analogues, a new one is studied only if there is an outside reason to do so (like the Jones revolution in knot theory, in my case). Perhaps our qq-polynomial is buried somewhere in a work of MacMahon contemporaries?

We start our definition from the polynomial of a plane (that is embedded in the plane) rooted tree. In Corollary 2.3 (iii) we show that the polynomial does not depend on the plane embedding and is therefore an invariant of rooted trees.

In our work we use the convention that trees are growing up (like in Figure 2.1).

Definition 2.1.

Consider the plane rooted tree TT ( compare Figure 2.1). We associate to TT the polynomial Q⁡(T,q)Q(T,q) (or succinctly Q⁡(T)Q(T)) in the variable qq as follows.

  1. (i)

    If TT is the one vertex tree, then Q⁡(T,q)=1Q(T,q)=1.

  2. (ii)

    If TT has some edges (i.e. |E⁡(T)|>0|E(T)|>0) then

    Q⁡(T,q)=∑v∈ leaves qr⁡(T,v)​Q​(T−v,q),Q(T,q)=\sum_{v\in\mbox{ leaves }}q^{r(T,v)}Q(T-v,q),

    where the sum is taken over all leaves, that is vertices of degree 11 (not a root), of TT and r⁡(T,v)r(T,v) is the number of edges of TT to the right of the unique path connecting vv with the root (an example is given in Figure 2.1).

In Figure 2.2 we give an example of the expansion by our formula and if we complete the calculation we get the polynomial Q⁡(T)Q(T):

1+4​q+9​q2+17​q3+28​q4+41​q5+56​q6+71​q7+83​q8+91​q9+94​q10+1+4q+9q^{2}+17q^{3}+28q^{4}+41q^{5}+56q^{6}+71q^{7}+83q^{8}+91q^{9}+94q^{10}+
91​q11+83​q12+71​q13+56​q14+41​q15+28​q16+17​q17+9​q18+4​q19+q20.91q^{11}+83q^{12}+71q^{13}+56q^{14}+41q^{15}+28q^{16}+17q^{17}+9q^{18}+4q^{19}+q^{20}.


[Uncaptioned image]



Figure 2.1; Plane rooted tree and an example of r⁡(T,v)r(T,v)



[Uncaptioned image]



Figure 2.2; Tree expansion in the q-world

As an example we can check that for T1,1,…,1T_{1,1,...,1} a star with nn rays we get Q⁡(T1,1,,…,1)=[n]q!Q(T_{1,1,,...,1})=[n]_{q}!. In particular, Q⁡(⋁)=(1+q)=[2]qQ(\bigvee)=(1+q)=[2]_{q}. One can look at a proof of the formula by direct induction on nn, but of course it is a very special case of the last formula of Section 1.

The first important result in our theory of Q⁡(T)Q(T) polynomials is the product formula for trees glued along their roots (wedge or pointed product).

Theorem 2.2.

Let T1∨T2T_{1}\vee T_{2} be a wedge product of trees T1T_{1} and T2T_{2} ([Uncaptioned image]). Then:

Q⁡(T1∨T2)=(|E⁡(T1)|+|E⁡(T2)||E⁡(T1)|)q​Q​(T1)​Q​(T2)Q(T_{1}\vee T_{2})=\binom{|E(T_{1})|+|E(T_{2})|}{|E(T_{1})|}_{q}Q(T_{1})Q(T_{2})
Proof.

We proceed by induction on the number of edges of TT, |E⁡(T)||E(T)|, with the obvious initial case of no edges in one of the trees, that is |E⁡(T1)|=0|E(T_{1})|=0 or |E⁡(T2)|=0|E(T_{2})|=0. For simplicity we write EiE_{i} for |E⁡(Ti)||E(T_{i})|.
Let TT be a rooted plane tree with E1​E2≠0E_{1}E_{2}\neq 0, then we have:

Q⁡(T)=∑v∈L⁡(T)qr⁡(T,v)​Q​(T−v)=Q(T)=\sum_{v\in L(T)}q^{r(T,v)}Q(T-v)=
OPEN∑v∈L⁡(T1)qr⁡(T1,v)+E2​Q​(T1−v)∨T2)+∑v∈L⁡(T2)qr⁡(T2,v)​Q​(T1∨(T2−v))=i​n​d​u​c​t​i​v​e​a​s​s​u​m​p​t​i​o​n\sum_{v\in L(T_{1})}q^{r(T_{1},v)+E_{2}}Q(T_{1}-v)\vee T_{2})+\sum_{v\in L(T_{2})}q^{r(T_{2},v)}Q(T_{1}\vee(T_{2}-v))\stackrel{{\scriptstyle inductive\ assumption}}{{=}}
∑v∈L⁡(T1)qr⁡(T1,v)+E2​(E1+E2−1E1−1,E2)q​Q​(T1−v)​Q​(T2)+\sum_{v\in L(T_{1})}q^{r(T_{1},v)+E_{2}}{E_{1}+E_{2}-1\choose E_{1}-1,E_{2}}_{q}Q(T_{1}-v)Q(T_{2})+
∑v∈L⁡(T2)qr⁡(T2,v)​(E1+E2−1E1,E2−1)q​Q​(T1)​Q​(T2−v)=\sum_{v\in L(T_{2})}q^{r(T_{2},v)}{E_{1}+E_{2}-1\choose E_{1},E_{2}-1}_{q}Q(T_{1})Q(T_{2}-v)=
Q⁡(T2)​qE2​(E1+E2−1E1−1,E2)q​∑v∈L⁡(T1)qr⁡(T1,v)​Q​(T1−v)+Q(T_{2})q^{E_{2}}{E_{1}+E_{2}-1\choose E_{1}-1,E_{2}}_{q}\sum_{v\in L(T_{1})}q^{r(T_{1},v)}Q(T_{1}-v)+
Q⁡(T1)​(E1+E2−1E1,E2−1)q​∑v∈L⁡(T2)qr⁡(T2,v)​Q​(T2−v)=d​e​f​i​n​i​t​i​o​nQ(T_{1}){E_{1}+E_{2}-1\choose E_{1},E_{2}-1}_{q}\sum_{v\in L(T_{2})}q^{r(T_{2},v)}Q(T_{2}-v)\stackrel{{\scriptstyle definition}}{{=}}
Q⁡(T1)​Q​(T2)​(qE2​(E1+E2−1E1−1,E2)q+(E1+E2−1E1,E2−1)q)=Q(T_{1})Q(T_{2})(q^{E_{2}}{E_{1}+E_{2}-1\choose E_{1}-1,E_{2}}_{q}+{E_{1}+E_{2}-1\choose E_{1},E_{2}-1}_{q})=
Q⁡(T1)​Q​(T2)​(E1+E2E1,E2)q​ as needed.Q(T_{1})Q(T_{2}){E_{1}+E_{2}\choose E_{1},E_{2}}_{q}\mbox{ as needed}.

∎

Directly from Theorem 2.2 we conclude several properties of the qq-polynomial, Q⁡(T)Q(T), which by the nature of its definition, as pointed up before, we propose to be called the plucking polynomial. We should stress, in particular, part (iii) which establishes the independence of the polynomial of its plane embedding.

Corollary 2.3.
  1. (i)

    Let a plane tree be a wedge product of kk trees ([Uncaptioned image]) that is

    T=Tk∨…∨T2∨T1, then T=T_{k}\vee...\vee T_{2}\vee T_{1},\mbox{ then }
    Q(T)=(Ek+Ek−1+…+E1Ek,Ek−1,…,E1)qQ(Tk)Q(Tk−1)⋯Q(T1),Q(T)=\binom{E_{k}+E_{k-1}+...+E_{1}}{E_{k},E_{k-1},...,E_{1}}_{q}Q(T_{k})Q(T_{k-1})\cdots Q(T_{1}),

    where Ei=|E⁡(Ti)|E_{i}=|E(T_{i})| is the number of edges in TiT_{i}.

  2. (ii)

    (State product formula)

    Q⁡(T)=∏v∈V⁡(T)W⁡(v),Q(T)=\prod_{v\in V(T)}W(v),

    where W⁡(v)W(v) is a weight of a vertex (we can call it a Boltzmann weight) defined by:

    W⁡(v)=(E⁡(Tv)E⁡(Tkvv),…,E⁡(T1v))q,W(v)=\binom{E(T^{v})}{E(T^{v}_{k_{v}}),...,E(T^{v}_{1})}_{q},

    where TvT^{v} is a subtree of TT with root vv (part of TT above vv, in other words TvT^{v} grows from vv) and TvT^{v} may be decomposed into wedge of trees as follows: Tv=Tkvv∨…∨T2v∨T1v.T^{v}=T^{v}_{k_{v}}\vee...\vee T^{v}_{2}\vee T^{v}_{1}.

  3. (iii)

    (Independence from a plane embedding) Plucking polynomial, Q⁡(T)Q(T) does not depend on a plane embedding, it is therefore an invariant of rooted trees.

  4. (iv)

    (Change of root). Let ee be be an edge of a tree TT with the endpoints v1v_{1} and v2v_{2}. Denote by E1E_{1} the number of edges of the tree T1T_{1} with the root v1v_{1} and E2E_{2} the number of edges of the tree T2T_{2} with the root v2v_{2}, where

     T=[Uncaptioned image]. Then ​Q​(T,v1)=[E1+1]q[E2+1]q​Q​(T,v2).\mbox{ $T=$\psfig{figure={Tree-change-base.eps},height=45.52458pt}. Then }Q(T,v_{1})=\frac{[E_{1}+1]_{q}}{[E_{2}+1]_{q}}Q(T,v_{2}).
Proof.

(i) The formula (i) follows by using (k−1)(k-1)-times the product formula of Theorem 2.2 and the fact that the qq-multinomial coefficient is a product of binomial coefficients:

(ak+ak−1+…+a2+a1ak,ak−1,…,a2,a1)q=d​e​f.[ak+ak−1+…+a2+a1]q![ak]q!​[ak−1]q!​…​[a2]q!​[a1]q!=\binom{a_{k}+a_{k-1}+...+a_{2}+a_{1}}{a_{k},a_{k-1},...,a_{2},a_{1}}_{q}\stackrel{{\scriptstyle def.}}{{=}}\frac{[a_{k}+a_{k-1}+...+a_{2}+a_{1}]_{q}!}{[a_{k}]_{q}![a_{k-1}]_{q}!...[a_{2}]_{q}![a_{1}]_{q}!}=
[a2+a1]q![a2]q!​[a1]q!⋅[a3+a2+a1]q![a3]q!​[a2+a1]q!⋅…⋅[ak+ak−1+…+a2+a1]q![ak]q!​[ak−1+…+a2+a1]q!=\frac{[a_{2}+a_{1}]_{q}!}{[a_{2}]_{q}![a_{1}]_{q}!}\cdot\frac{[a_{3}+a_{2}+a_{1}]_{q}!}{[a_{3}]_{q}![a_{2}+a_{1}]_{q}!}\cdot...\cdot\frac{[a_{k}+a_{k-1}+...+a_{2}+a_{1}]_{q}!}{[a_{k}]_{q}![a_{k-1}+...+a_{2}+a_{1}]_{q}!}=
=(a2+a1a2,a1)q​(a3+a2+a1a3,a2+a1)q​(a4+a3+a2+a1a4,a3+a2+a1)q​…​(ak+ak−1+…+a2+a1ak,ak−1+…+a2+a1)q=\binom{a_{2}+a_{1}}{a_{2},a_{1}}_{q}\binom{a_{3}+a_{2}+a_{1}}{a_{3},a_{2}+a_{1}}_{q}\binom{a_{4}+a_{3}+a_{2}+a_{1}}{a_{4},a_{3}+a_{2}+a_{1}}_{q}...\binom{a_{k}+a_{k-1}+...+a_{2}+a_{1}}{a_{k},a_{k-1}+...+a_{2}+a_{1}}_{q}

(ii) The formula (ii) follows by using (i) several times.
(iii) Independence of embedding follows from the fact that the state product formula (ii) does not depend on the embedding.
(iv) We compare product formulas of Theorem 2.2 for v1v_{1} and v2v_{2} and we get:

Q⁡(T,v1)=(E1+E2+1E1,E2+1)q​Q​(T1)​Q​(T2)​ and Q(T,v_{1})={E_{1}+E_{2}+1\choose E_{1},E_{2}+1}_{q}Q(T_{1})Q(T_{2})\mbox{ and }
Q⁡(T,v2)=(E1+E2+1E1+1,E2)q​Q​(T1)​Q​(T2),Q(T,v_{2})={E_{1}+E_{2}+1\choose E_{1}+1,E_{2}}_{q}Q(T_{1})Q(T_{2}),

from which the formula of (iv) follows directly.

∎

There are other nice properties of Q⁡(T)Q(T) (e.g. the observation that it has polynomial time complexity) and I am sure readers will discover more. Here we give a few properties which have some importance in knot theory.

Corollary 2.4.
  1. (1)

    Q⁡(T)Q(T) is of the form c0+c1​q+…+cN​qNc_{0}+c_{1}q+...+c_{N}q^{N} where:
    (i) c0=1=cNc_{0}=1=c_{N}, ci>0c_{i}>0 for every i≤Ni\leq N,
    (ii) ci=cN−ic_{i}=c_{N-i}, that is Q⁡(T)Q(T) is a palindromic polynomial (often, less precisely we say symmetric polynomial),
    (iii) the sequence c0,c1,…,cNc_{0},c_{1},...,c_{N} is unimodal, that is for some jj:

    c0≤c1≤…≤cj≥cj+1≥…≥cNc_{0}\leq c_{1}\leq...\leq c_{j}\geq c_{j+1}\geq\ldots\geq c_{N}

    (in our case j=⌊N2⌋j=\lfloor\frac{N}{2}\rfloor or ⌈N2⌉\lceil\frac{N}{2}\rceil).
    (iv) For a nontrivial tree TT, that is a tree with at least one edge, we have:

    c1=∑v∈V⁡(T)(kv−1),c_{1}=\sum_{v\in V(T)}(k_{v}-1),

    where kv=d​e​gTv​(v)k_{v}=deg_{T^{v}}(v) is the number of edges growing up from vv, that is the degree of vv in the tree TvT^{v} growing from vv (as in Corollary 2.3 (ii)). In particular, if TT is a binary tree, c1​(T)c_{1}(T) is the number of vertices of TT which are not leaves.

  2. (2)
    1. (i)

      Q⁡(T)Q(T) is a product of qq-binomial coefficients (of type (a+ba)q{a+b\choose a}_{q}).

    2. (ii)

      Q⁡(T)Q(T) is a product of cyclotomic polynomials55 5 Recall that nnth cyclotomic polynomial is a minimal polynomial which has as a root e2​π​i/ne^{2\pi i/n}. We can write this polynomial as: Ψn​(q)=∏ωn=1,ωk≠1,k<n(q−ω)\Psi_{n}(q)=\prod_{\omega^{n}=1,\omega^{k}\neq 1,k<n}(q-\omega). For example Ψ4​(q)=1+q2\Psi_{4}(q)=1+q^{2}, Ψ6​(q)=1−q+q2\Psi_{6}(q)=1-q+q^{2}..

  3. (3)

    The degree of the polynomial N=d​e​g​Q​(T)N=degQ(T) can be described by the formula:

    N=d​e​g​Q​(T)=∑v∈V⁡(T)(∑1≤i<j≤kvEiv​Ejv),N=degQ(T)=\sum_{v\in V(T)}(\sum_{1\leq i<j\leq k_{v}}E_{i}^{v}E_{j}^{v}),

    where, as in Corollary 2.3(ii) TvT^{v} is a subtree of TT with the root vv (part of TT above vv, in other words TvT^{v} is growing from vv) and TvT^{v} can be presented as a bouquet of trees: Tv=Tkvv∨…∨T2v∨T1v.T^{v}=T^{v}_{k_{v}}\vee...\vee T^{v}_{2}\vee T^{v}_{1}.

Proof.

1(i) follows easily from the definition of the plucking polynomial. Namely we see that the constant term is obtained in a unique way by always plucking the most rightmost leaf from the tree (repeating this each time in the calculation). Thus c0=1c_{0}=1. Similarly, the highest power of qq is obtained uniquely by always plucking the leftmost leaf of the tree.
The condition that ci>0c_{i}>0 for any i≤Ni\leq N requires a more careful look at the recursive computation of Q⁡(T)Q(T) and the proof is absolutely elementary; we leave it to the reader because in (iii) we provide much a stronger condition (but using a nontrivial fact proven by Sylvester).
(1)(ii) We start from observing the symmetry of qq-binomial coefficients; namely we have:

(a+ba,b)q−1=q−a​b​(a+ba,b)q.{a+b\choose a,b}_{q^{-1}}=q^{-ab}{a+b\choose a,b}_{q}.

Then we use an easy observation that a product of symmetric polynomials is symmetric, and the fact we proved already and formulated in (2) that the polynomial Q⁡(T)Q(T) is always a product of binomial coefficients.
(1)(iii) follows from the nontrivial fact, originally proved by Sylvester that qq-binomial coefficients are unimodal and from a simple observation that a product of symmetric (i.e. palindromic) positive unimodal polynomials is symmetric unimodal. (see [Sta, Win]).
(1)(iv) The formula for c1c_{1} follows from the observation that (a+ba,b)q=1+q+…{a+b\choose a,b}_{q}=1+q+... for a,b>0a,b>0 and more generally, (a1+a2+…+aka1,a2,…,ak)q=1+(k−1)​q+…{a_{1}+a_{2}+...+a_{k}\choose a_{1},a_{2},...,a_{k}}_{q}=1+(k-1)q+... for a1,a2,…,ak>0a_{1},a_{2},...,a_{k}>0.. Then the conclusion follows from the product formula of Corollary 2.3.
(2) and (3): These conditions follow directly from the product formula of Corollary 2.3(ii). ∎

With regard to Corollary 2.4(iii) we can ask: for which trees, is Q⁡(T)Q(T) strictly unimodal, that is

c0<c1<…<cj>cj+1>…>cNc_{0}<c_{1}<...<c_{j}>c_{j+1}>\ldots>c_{N}

for some jj; compare the computation for the tree of Figure 2.1 (see also [Pak-Pan]).

3. Comments and Connections

As I was stressing from the beginning, and by now many readers may agree, the qq-polynomial (plucking polynomial) is interesting on its own. However, I would have never constructed or discovered it if I had not observed its shadow in my knot theory research. Concretely it was my work with M.Dabkowski and his student C.Li concerning skein modules of generalized (lattice) crossings, Figure 3.1, which gave some initial motivation, [DLP]. In that paper we do not use Q⁡(T)Q(T), as it was observed after the paper was completed. We will use it, however, in future research [D-P]. Knot theory also motivates specific generalizations of the plucking polynomial by enhancing it with a delay function, f:L⁡(V)→𝒩={n∈ℤ|n≥1}f:L(V)\to{\mathcal{N}}=\{n\in{\mathbb{Z}}\ |\ n\geq 1\}. This function regulates which leaves are used in the recursive formula (Definition 2.1) and which are “delayed”. In fact we have much flexibility in the definition so we challenge a reader to play with possibilities.

The relation of the plucking polynomial to the Kauffman bracket skein modules is precise but difficult to describe succinctly. To have a concrete idea we can say that it concerns the study of the generalized (lattice) crossing (Figure 3.1), under the assumption that we resolve every crossing using the Kauffman bracket skein relation

[Uncaptioned image]

, and replace every trivial component by the Laurent polynomial −A2−A−2-A^{2}-A^{-2}.

[Uncaptioned image]


Figure 3.1; Tm×nT_{m\times n}: m×nm\times n lattice crossing


One can generalize the plucking polynomial to any graph. If a graph GG has a base-point bb then the invariant Q⁡(G,b)Q(G,b) is a collection (multiset) of plucking polynomials of spanning trees GG with the root bb [Prz]. I challenge the reader to study connections of this invariant with known invariants of graphs.

Our polynomial also has relations to homological algebra:
let 𝒞\mathcal{C} be a chain complex, that is a sequence of abelian groups, CnC_{n}, and homomorphisms ∂n:Cn→Cn−1\partial_{n}:C_{n}\to C_{n-1}, so that ∂n−1∂n=0\partial_{n-1}\partial_{n}=0. On the basis of a chain complex we build homology groups by defining Hn(𝒞)=ker∂n/im(∂n+1)H_{n}(\mathcal{C})=\ker\partial_{n}/im(\partial_{n+1}). Very often in topology and homological algebra the boundary operation ∂n\partial_{n} is an alternating sum of homomorphisms, called face maps: ∂n=∑i=0n(−1)idi\partial_{n}=\sum_{i=0}^{n}(-1)^{i}d_{i}. M. Kapranov asked about what happens if (−1)i(-1)^{i} is replaced by qnq^{n}, that is we define

∂qn=∑i=0nqidi.\partial^{q}_{n}=\sum_{i=0}^{n}q^{i}d_{i}.

He noticed that if qq is a kkth root of unity different from 11 (i.e. qk=1,q≠1q^{k}=1,q\neq 1) then the kkth iteration of ∂q\partial^{q} is the zero map (∂qn−k+1…∂qn−1∂qn=0\partial^{q}_{n-k+1}...\partial^{q}_{n-1}\partial^{q}_{n}=0), [Kapr]. The fact that Kapranov’s idea is related to our qq-polynomial is clear, however deep connections require careful study: possibly you – the reader – could make a breakthrough.

4. Acknowledgements

J. H. Przytycki was partially supported by the GWU REF grant, and Simons Collaboration Grant-316446.

References

  • [DLP] M. K. Dabkowski, C. Li, J. H. Przytycki, Catalan states of lattice crossing, Topology and its Applications, 182, 2015, 1-15;
    e-print: arXiv:1409.4065 [math.GT]
  • [D-P] M. K. Dabkowski, J. H. Przytycki, Catalan states of lattice crossing II, in preparation.
  • [K-C] V. Kac, P. Cheung, Quantum calculus, Universitext, Springer 2002.
  • [Kapr] M. M. Kapranov, On the q-analog of homological algebra, Jour. Knot Ram., to appear; e-print arXiv:q-alg/9611005
  • [Lod] J-L. Loday, Cyclic Homology, Grund. Math. Wissen. Band 301, Springer-Verlag, Berlin, 1992 (second edition, 1998).
  • [Pak-Pan] I. Pak, G. Panova, Strict Unimodality of qq-Binomial Coefficients, C. R. Acad. Sci. Paris, Ser. I, 351 (11-12), June 2013, 415-418. e-print: arXiv:1306.5085 [math.CO]
  • [Prz] J. H. Przytycki, Knots and Graphs: two centuries of interaction, Proceedings of Knots-2013, Mohali, India, to appear in Contemporary Mathematics, 2016.
  • [Sta] R. P. Stanley, Log-concave and unimodal sequences in algebra, combinatorics, and geometry, Ann. New York Sci., 576, New York Acad. Sci., New York, 1989, 500-535.
  • [Win] A. Wintner, Asymptotic Distributions and Infinite Convolutions, Edwards Brothers, Ann Arbor, Michigan, 1938.



Department of Mathematics,
The George Washington University,
Washington, DC 20052
e-mail: przytyck@gwu.edu,
University of Maryland College Park,
and University of Gdańsk

A free translation of the paper in Polish


Płaszczyzna kwantowa i qq-wielomian drzew z korzeniem
Józef H. Przytycki

Streszczenie Prezentujemy tutaj nowy niezmiennik drzew z korzeniem. Sa̧dzimy, że jest on nie tylko ciekawy sam w sobie, ale również poprzez zwia̧zki z teoria̧ wȩzłow i algebra̧ homologiczna̧. Jednak prawdziwym powodem prezentacji tego wielomianu czytelnikom Macierzatora jest to, że mamy tu do czynienia z całkowicie elementarna̧ niemniej zupełnie nowa̧ interesujaca̧ matematyka̧. Po przeczytaniu tego eseju czytelnicy moga̧ brać udział w rozwoju niezmiennika, zastosowaniach i zwia̧zkach z innymi działami matematyki czy też mechaniki statystycznej lub kombinatorycznej biologii.

1. Wstȩp

Nieprzemienna płaszczyzna zwana także płaszczyzna̧ kwantowa̧ rozważana już była ponad sto lat temu przez MacMahona66 6 Percy Alexander MacMahon (1854 – 1929).. Używa siȩ jej w wielu dziedzinach matematyki i fizyki. Tutaj pokażemy jak naturalnie prowadzi ona do wielomianowego niezmiennika drzew i grafów.

1.1. Nieprzemienna płaszczyzna zwana także płaszczyzna̧ kwantowa̧

Wszyscy znamy standardowy wzór na dwumian Newtona:

(x+y)n=∑i=0n(ni)​xi​yn−i(x+y)^{n}=\sum_{i=0}^{n}{n\choose i}x^{i}y^{n-i}

Oczywiście zakładamy tutaj przemienność zmiennych czyli y​x=x​yyx=xy. Możemy wyobrazić sobie dowód bez słów pisza̧c

(x+y)n=(x+y)​(x+y)​(x+y)​…​(x+y)​ n razy(x+y)^{n}=(x+y)(x+y)(x+y)...(x+y)\mbox{ $n$ razy}

i interpretuja̧c współczynnik przy jednomianie xi​yn−ix^{i}y^{n-i} jako liczbȩ wyborów ii nawiasów z posród nn nawiasów, z których wybieramy xx (z pozostaiłych wybieramy OPENy)y). Liczba̧ ta̧ jest (ni){n\choose i}.

Jeśli dowodzimy wzór dwumianowy przez indukcjȩ to wykorzystujemy tożsamość (ni)=(n−1i−1)+(n−1i){n\choose i}={n-1\choose i-1}+{n-1\choose i}, tȩ sama̧ tożsamość z która̧ zwia̧zany jest trójka̧t Pascala.

Można jednak zadać pytanie co siȩ stanie gdy przemienność nieznacznie osłabimy i założymy, że y​x=q​x​yyx=qxy (qq jest przemienne z xx i yy). W zastosowaniach z fizyki qq jest czȩsto wybrana̧ liczba̧ zespolona̧ ale dla nas najlepiej myśleć ogólnie, że qq jest zmienna̧ czyli pracujemy w pierścieniu wielomianów Z⁡[q]Z[q].

Jeśli nie znamy wyniku należy zacza̧c od przykładów:
(x+y)2=y2+x​y+y​x+x2=y2+(1+q)​x​y+x2,(x+y)^{2}=y^{2}+xy+yx+x^{2}=y^{2}+(1+q)xy+x^{2},
(x+y)3=y3+x​y2+y​x​y+y2​x+x2​y+x​y​x+y​x2+x3=(x+y)^{3}=y^{3}+xy^{2}+yxy+y^{2}x+x^{2}y+xyx+yx^{2}+x^{3}=
y3+(1+q+q2)​x​y2+(1+q+q2)​x2​y+y3,y^{3}+(1+q+q^{2})xy^{2}+(1+q+q^{2})x^{2}y+y^{3},

Widzimy, ze 1+q1+q odgrywa rolȩ dwójki w standardowym wzorze dwumianowym. Podobnie 1+q+q21+q+q^{2} odgrywa rolȩ trójki. Sugeruje to, że rolȩ liczby nn odgrywać bȩdzie 1+q+q2+…+qn−11+q+q^{2}+...+q^{n-1}, szczególnie, że dla q=1q=1 otrzymamy nn. Wprowadźmy wiec oznaczenie na ten kwantowy odpowiednik liczby nn: [n]q=1+q+q2+…+qn−1[n]_{q}=1+q+q^{2}+...+q^{n-1}
Liczmy dalej: (x+y)4=y4+x​y3+y​x​y2+y2​x​y+y3​x+x2​y2+x​y​x​y+x​y2​x+y​x2​y+y​x​y​x+y2​x2+x3​y+x2​y​x+x​y​x2+y​x3+x4=(x+y)^{4}=y^{4}+xy^{3}+yxy^{2}+y^{2}xy+y^{3}x+x^{2}y^{2}+xyxy+xy^{2}x+yx^{2}y+yxyx+y^{2}x^{2}+x^{3}y+x^{2}yx+xyx^{2}+yx^{3}+x^{4}= y4+(1+q+q2+q3)​x​y3+(1+q+2​q2+q3+q4)​x2​y2+(1+q+q2+q3)​x3​y+x4=y^{4}+(1+q+q^{2}+q^{3})xy^{3}+(1+q+2q^{2}+q^{3}+q^{4})x^{2}y^{2}+(1+q+q^{2}+q^{3})x^{3}y+x^{4}= y4+(1+q+q2+q3)​x​y3+(1+q2)​(1+q+q2)​x2​y2+(1+q+q2+q3)​x3​y+x4=y^{4}+(1+q+q^{2}+q^{3})xy^{3}+(1+q^{2})(1+q+q^{2})x^{2}y^{2}+(1+q+q^{2}+q^{3})x^{3}y+x^{4}= y4+[4]q​x​y3+(1+q2)​[3]q​x2​y2+[4]q​x3​y+y4y^{4}+[4]_{q}xy^{3}+(1+q^{2})[3]_{q}x^{2}y^{2}+[4]_{q}x^{3}y+y^{4}.
Tutaj naturalna̧, zaczyna być sugestia, że nie tylko 1+q+…​qn−11+q+...q^{n-1} powinno byc qq-odpowiednikiem liczby nn, ale tym samym duchu powinnismy zdefiniować silniȩ qq-liczby [n]q[n]_{q} jako: [n]q!=[n]q[n−1]q⋯[2]q[1]q[n]_{q}!=[n]_{q}[n-1]_{q}\cdots[2]_{q}[1]_{q}, a qq-odpowiednik symbolu Newtona, zwany także qq-wielomianem Gaussa jako (ni)q=[n]q![i]q!​[n−i]q!\binom{n}{i}_{q}=\frac{[n]_{q}!}{[i]_{q}![n-i]_{q}!} (czȩsto by podkreślić symetriȩ qq-wielomianu Gaussa bȩdziemy też używać zapisu (ni,n−i)q\binom{n}{i,n-i}_{q}). Mozemy wtedy zapisać współczynnik przy x2​y2x^{2}y^{2} jako:
(1+q2)​[3]q=[4]q​[3]q[2]q=[4]q![2]q!​[2]q!=(42)q(1+q^{2})[3]_{q}=\frac{[4]_{q}[3]_{q}}{[2]_{q}}=\frac{[4]_{q}!}{[2]_{q}![2]_{q}!}={4\choose 2}_{q}.

W naszej notacji poprzednie rachunki moga̧ być zapisane zwiȩźle jak poniżej:

(x+y)2=y2+[2]q​x​y+x2,(x+y)^{2}=y^{2}+[2]_{q}xy+x^{2},
(x+y)3=y3+[3]q​x​y2+[3]q​x2​y+x3,(x+y)^{3}=y^{3}+[3]_{q}xy^{2}+[3]_{q}x^{2}y+x^{3},
(x+y)4=y4+[4]q​x​y3+[4]q​[3]q[2]q​x2​y2+[4]q​x3​y+x4=(x+y)^{4}=y^{4}+[4]_{q}xy^{3}+\frac{[4]_{q}[3]_{q}}{[2]_{q}}x^{2}y^{2}+[4]_{q}x^{3}y+x^{4}=
y4+[4]q​x​y3+(42)q​x2​y2+[4]q​x3​y+x4.y^{4}+[4]_{q}xy^{3}+\binom{4}{2}_{q}x^{2}y^{2}+[4]_{q}x^{3}y+x^{4}.

Można teraz zgadna̧ć ogólna̧ formułȩ:

Stwierdzenie 1.1.
(x+y)n=∑i=0n(ni)q​xi​yn−i.(x+y)^{n}=\sum_{i=0}^{n}{n\choose i}_{q}x^{i}y^{n-i}.

Dowód. Dowód bez słów zostawiam czytelnikom, mimo że jest podobny do przemiennego przypadku wymaga wiȩkszego skupienia i ja go widzȩ gdy jestem wyspany i po kawie…

Nietrudno zasugerować jednak dowód przez indukcjȩ po nn. Sprawdziliśmy już formułȩ dla n≤4n\leq 4 (by formuła działała potrzebujemy, jak w klasycznym przypadku, konwencji, że [0]q!=1[0]_{q}!=1 i w konsekwencji (n0)q=1=(nn)q{n\choose 0}_{q}=1={n\choose n}_{q}.
Teraz przeprowadzimy krok indukcyjny (od n−1n-1 do nn):

(x+y)n=(x+y)​(x+y)n−1=(x+y)​∑i=0n−1(n−1i,n−i−1)q​xi​yn−i−1=(x+y)^{n}=(x+y)(x+y)^{n-1}=(x+y)\sum_{i=0}^{n-1}{n-1\choose i,n-i-1}_{q}x^{i}y^{n-i-1}=
∑i=0n−1(n−1i,n−i−1)q​xi+1​yn−i−1+∑i=0n−1qi​(n−1i,n−i−1)q​xi​yn−i=\sum_{i=0}^{n-1}{n-1\choose i,n-i-1}_{q}x^{i+1}y^{n-i-1}+\sum_{i=0}^{n-1}q^{i}{n-1\choose i,n-i-1}_{q}x^{i}y^{n-i}=
∑i=0n((n−1i−1,n−i)q+qi​(n−1i,n−i−1)q)​xi​yn−i.\sum_{i=0}^{n}({n-1\choose i-1,n-i}_{q}+q^{i}{n-1\choose i,n-i-1}_{q})x^{i}y^{n-i}.

Używamy konwencji, że (n−1−1,n)q=0{n-1\choose-1,n}_{q}=0.
Pozostaje nam sprawdzić, że

(n−1i−1,n−i)q+qi​(n−1i,n−i−1)q=(ni)q.{n-1\choose i-1,n-i}_{q}+q^{i}{n-1\choose i,n-i-1}_{q}={n\choose i}_{q}.

Zachȩcamy czytelnika do sprawdzenia tego samemu bez patrzenia na nastepuja̧ce obliczenie:

  1. (i)

    [a+b]q=1+q+…+qa+b−1=(1+q+…+qa−1)+qa​(1+q+…+qb−1)=[a]q+qa​[b]q=[b]q+qb​[a]q[a+b]_{q}=1+q+...+q^{a+b-1}=(1+q+...+q^{a-1})+q^{a}(1+q+...+q^{b-1})=[a]_{q}+q^{a}[b]_{q}=[b]_{q}+q^{b}[a]_{q}.

  2. (ii)
    (a+ba,b)q=[a+b]q![a]q!​[b]q!=[a+b]q​[a+b−1]q![a]q!​[b]q!=\binom{a+b}{a,b}_{q}=\frac{[a+b]_{q}!}{[a]_{q}![b]_{q}!}=[a+b]_{q}\frac{[a+b-1]_{q}!}{[a]_{q}![b]_{q}!}=
    ([a]q+qa​[b]q)​[a+b−1]q![a]q!​[b]q!=[a+b−1]q![a−1]q!​[b]q!+qa​[a+b−1]q![a]q!​[b−1]q!=([a]_{q}+q^{a}[b]_{q})\frac{[a+b-1]_{q}!}{[a]_{q}![b]_{q}!}=\frac{[a+b-1]_{q}!}{[a-1]_{q}![b]_{q}!}+q^{a}\frac{[a+b-1]_{q}!}{[a]_{q}![b-1]_{q}!}=
    (a+b−1a−1,b)q+aq​(a+b−1a,b−1)q=(a+b−1a,b−1)q+bq​(a+b−1a−1,b)q.\binom{a+b-1}{a-1,b}_{q}+a^{q}\binom{a+b-1}{a,b-1}_{q}=\binom{a+b-1}{a,b-1}_{q}+b^{q}\binom{a+b-1}{a-1,b}_{q}.



Możemy interpretować klasyczna̧ formułe na współczynniki (x+y)n(x+y)^{n} przez rozważenie drzewa Tb,aT_{b,a} o dwóch długich krawȩdziach (lub raczej gałȩziach) o długości bb i aa odpowiednio, wychodza̧cych z korzenia, tak jak to jest pokazane na rysunku 1.1. Można zadać pytanie na ile sposobów drzewo to da siȩ oskubać jak w dziecinnej zabawie “lubi – nie lubi”, liść po liściu. Za każdym razem musimy tylko zdecydować czy skubiemy lewa̧ czy prawa̧ gała̧ź; lewa ma być skubana bb razy a prawa aa razy. Jasne, że musimy wybrać aa spośród a+ba+b ruchów także odpowiedź to (a+ba){a+b\choose a}. Nasza praca opowiada o dramatycznym uogólnieniu tego przykładu.


[Uncaptioned image]


Rysunek 1.1; drzewo Tb,aT_{b,a} z gałȩziami o długości bb i aa



Wróćmy do naszego drzewa o dwóch gałȩziach, i spróbujmy grać grȩ skubania w qq-stylu: Znaczyć to bȩdzie, że każde skubanie bȩdzie miało wagȩ qq podniesiona̧ do jakiejś potȩgi. Dokładniej, liść z prawej strony bȩdzie miał wagȩ 11 a liść z lewej strony wagȩ qaq^{a} (jako przyczynȩ takiego wyboru podamy to, że ma on aa odcinków (krawȩdzi) po swej prawej stronie). Tak wiec jako wynik otzymamy nie liczbȩ “skubań” ale wielomian skubań, który oznaczymy przez Q⁡(Tb,a)Q(T_{b,a}). Nasza definicja daje nastȩpuja̧ca̧ rekurencyjna̧ relacjȩ: Q⁡(Tb,a)=Q⁡(Tb,a−1)+qa​Q​(Tb−1,a)Q(T_{b,a})=Q(T_{b,a-1})+q^{a}Q(T_{b-1,a}). Zauwaiżamy także, że Q⁡(T0,a)=Q⁡(Tb,0)=1Q(T_{0,a})=Q(T_{b,0})=1. Możemy teraz rozpoznać, że wielomian skubania dany jest formuła̧: Q⁡(Tb,a)=(a+ba,b)qQ(T_{b,a})=\binom{a+b}{a,b}_{q}. To jest punkt wyjściowy do ogólnej definicji qq-wielomianu drzewa z korzeniem o którym mowa w tytule tego eseju.

Możemy powtórzyc nasze rozważania używaja̧c wielu zmiennych, x1,x2,…,xkx_{1},x_{2},...,x_{k}. Jeśli zmienne sa̧ przemienne to otrzymujemy znana̧ nam pewnie wszystkim z rachunku różniczkowego wielu zmiennych wielomianowa̧ formułȩ Newtona:

(x1+x2+…xk)n=∑a1,…,ak;∑ai=nn(na1,…,ak)x1a1x2a2⋯xkak,(x_{1}+x_{2}+...x_{k})^{n}=\sum_{a_{1},...,a_{k};\sum a_{i}=n}^{n}{n\choose a_{1},...,a_{k}}x_{1}^{a_{1}}x_{2}^{a_{2}}\cdots x_{k}^{a_{k}},

gdzie (na1,…,ak)=n!a1!​…​ak!{n\choose a_{1},...,a_{k}}=\frac{n!}{a_{1}!...a_{k}!}. Tak jak przedtem miła̧ interpretacja̧ tego wyrażenia (na1,…,ak){n\choose a_{1},...,a_{k}} jest liczba skubań drzewa Tak,…,a2,a1T_{a_{k},...,a_{2},a_{1}} o kk długich gałȩziach długości ak,…,a2,a1a_{k},...,a_{2},a_{1} tak jak to jest pokazane na rysunku 1.2 poniżej.


[Uncaptioned image]


Rysunek 1.2; drzewo Tak,…,a1T_{a_{k},...,a_{1}} z gałȩziami długości ak,…,a1a_{k},...,a_{1}


Możemy teraz rozpatrzyć nieprzemienna̧ przestrzeń z xj​xi=q​xi​xjx_{j}x_{i}=qx_{i}x_{j} dla i<ji<j. Otrzymamy teraz formułȩ:

(x1+x2+…xk)n=∑a1,…,ak;∑ai=nn(na1,…,ak)qx1a1x2a2⋯xkak,(x_{1}+x_{2}+...x_{k})^{n}=\sum_{a_{1},...,a_{k};\sum a_{i}=n}^{n}{n\choose a_{1},...,a_{k}}_{q}x_{1}^{a_{1}}x_{2}^{a_{2}}\cdots x_{k}^{a_{k}},

gdzie (na1,…,ak)q=[n]q![a1]q!​…​[ak]q!{n\choose a_{1},...,a_{k}}_{q}=\frac{[n]_{q}!}{[a_{1}]_{q}!...[a_{k}]_{q}!}.
Aby wykazać tȩ formułȩ możemy, jak przedtem, użyć indukcji po nn i nastepuja̧ce tożsamości sa̧ kluczowe w dowodzie:

  1. (i)

    [a1+a2+…+ak]q=[a1]q+qa1​[a2]q+qa1+a2​[a2]q+…+qa1+a2+…+ak−1​[ak]q.[a_{1}+a_{2}+...+a_{k}]_{q}=[a_{1}]_{q}+q^{a_{1}}[a_{2}]_{q}+q^{a_{1}+a_{2}}[a_{2}]_{q}+...+q^{a_{1}+a_{2}+...+a_{k-1}}[a_{k}]_{q}.

  2. (ii)
    (a1+a2+…+aka1,a2,…,ak)q=(a1+a2+…+ak−1a1−1,a2,…,ak)q+{a_{1}+a_{2}+...+a_{k}\choose a_{1},a_{2},...,a_{k}}_{q}={a_{1}+a_{2}+...+a_{k}-1\choose a_{1}-1,a_{2},...,a_{k}}_{q}+
    qa1​(a1+a2+…+ak−1a1,a2−1,…,ak)q+…+qa1+a2+…+ak−1​(a1+a2+…+ak−1a1,a2,…,ak−1)q.q^{a_{1}}{a_{1}+a_{2}+...+a_{k}-1\choose a_{1},a_{2}-1,...,a_{k}}_{q}+...+q^{a_{1}+a_{2}+...+a_{k-1}}{a_{1}+a_{2}+...+a_{k}-1\choose a_{1},a_{2},...,a_{k}-1}_{q}.

Ponownie możemy interpretować qq-wielomianowe współczynniki poprzez qq-skubanie drzewa Tak,…,a2,a1T_{a_{k},...,a_{2},a_{1}}, zakładaja̧c przy qq-skubaniu nastȩpuja̧ca̧ formułȩ:

Q⁡(Tak,…,a2,a1)=Q⁡(Tak,…,a2,a1−1)+qa1​Q​(Tak,…,a2−1,a1)+Q(T_{a_{k},...,a_{2},a_{1}})=Q(T_{a_{k},...,a_{2},a_{1}-1})+q^{a_{1}}Q(T_{a_{k},...,a_{2}-1,a_{1}})+
qa1+a2​Q​(Tak,…,a3−1,a2,a1)+…+qa1+a2+…+ak−1​Q​(Tak−1,…,a2,a1).q^{a_{1}+a_{2}}Q(T_{a_{k},...,a_{3}-1,a_{2},a_{1}})+...+q^{a_{1}+a_{2}+...+a_{k-1}}Q(T_{a_{k}-1,...,a_{2},a_{1}}).

Ponieważ rekurencyjny wzór jest taki sam jak dla qq wielomianowych symboli Newtona wiȩc

Q⁡(Tak,…,a2,a1)=(a1+a2+…+aka1,a2,…,ak)q.Q(T_{a_{k},...,a_{2},a_{1}})={a_{1}+a_{2}+...+a_{k}\choose a_{1},a_{2},...,a_{k}}_{q}.

2. Rekurencyjna definicja qq-wielomianu płaskiego drzewa z korzeniem

Pokażemy tutaj jak nasze rozważania o kwantowej płaszczyznie i nieprzemiennej przestrzeni można uogólnić do dowolnego drzewa z korzeniem (tzn. punktem wyróżnionym czy bazowym). Zaczniemy od założenia, że drzewo jest płaskie (to znaczy zanurzone na płaszczyźnie), a pózniej wykażemy, że otrzymany qq-wielomian skubania nie zależy od włożenia. Możemy wȩc powiedzieć, że qq-wielomian jest niezmiennikiem drzewa z korzeniem.



Tak wiȩc zakładamy w tej konstrukcji, że drzewo z korzeniem jest zanurzone na płaszczyznie (płaskie drzewo). W naszej konwencji drzewo rośnie do góry.

Definition 2.1.

Niech TT bȩdzie płaskim drzewem z korzeniem v0v_{0}, wtedy wieloman QT,v0​(q)Q_{T,v_{0}}(q) lub krótko Q⁡(T)∈ℤ⁡[q]Q(T)\in{\mathbb{Z}}[q] jest zdefiniowany przez warunek pocza̧tkowy Q⁡(∙)=1Q(\bullet)=1 i relacjȩ rekurencyjna̧

Q⁡(T)=∑v∈L⁡(T)qr⁡(T,v)​Q​(T−v), gdzie L⁡(T) jest zbiorem liści drzewa T, Q(T)=\sum_{v\in L(T)}q^{r(T,v)}Q(T-v),\mbox{ gdzie $L(T)$ jest zbiorem li\'{s}ci drzewa $T$, }

to znaczy wierzchołków stopnia 11 różnych od korzenia, a r⁡(T,v)r(T,v) jest liczba̧ krawȩdzi TT na prawo od jedynej drogi ła̧cza̧cej vv z korzeniem v0v_{0}; porównaj rysunek 2.1.

[Uncaptioned image]


Rysunek 2.1; płaskie drzewo z korzeniem i przykład liczenia wykładnika r⁡(T,v)r(T,v)



Dla przykładu policzyliśmy już, że Q⁡(⋁)=(1+q)=[2]qQ(\bigvee)=(1+q)=[2]_{q} lub ogólniej Q⁡(Tn)=[n]q!Q(T_{n})=[n]_{q}!, gdzie TnT_{n} jest gwiazda̧ z nn promieniami, [n]q=1+q+…+qn−1[n]_{q}=1+q+...+q^{n-1} a qq-silnia zdefiniowana jest analogicznie jak zwykła silnia: [n]q!=[n]q[n−1]q⋯[2]q[1]q[n]_{q}!=[n]_{q}[n-1]_{q}\cdots[2]_{q}[1]_{q} (czyli notacja jakiej używaliśmy w przypadku kwantowej powierzchni).

Twierdzenie 2.2.

Niech T1∨T2T_{1}\vee T_{2} bȩdzie bukietem (produktem sklejajacym korzenie)) ([Uncaptioned image]). Wtedy:

Q⁡(T1∨T2)=(|E⁡(T1)|+|E⁡(T2)||E⁡(T1)|)q​Q​(T1)​(Q⁡(T2)CLOSEQ(T_{1}\vee T_{2})=\binom{|E(T_{1})|+|E(T_{2})|}{|E(T_{1})|}_{q}Q(T_{1})(Q(T_{2})

Dowód. Dowód przeprowadzamy przez indukcjȩ po ilości krawȩdzi , |E⁡(T)||E(T)|, drzewa T=T1∨T2T=T_{1}\vee T_{2} z naturalnym warunkiem pocza̧tkowym gdy jedno z drzew nie ma krawȩdzi (|E⁡(T1)|​|E⁡(T2)|=0|E(T_{1})||E(T_{2})|=0) a formuła zachodzi w sposób oczywisty. Dla prostoty piszemy EiE_{i} zamiast |E⁡(Ti)||E(T_{i})|.
Niech TT bȩdzie płaskim drzewem z korzeniem i E1​E2>0E_{1}E_{2}>0. Wtedy otrzymujemy:

Q⁡(T)=∑v∈L⁡(T)qr⁡(T,v)​Q​(T−v)=Q(T)=\sum_{v\in L(T)}q^{r(T,v)}Q(T-v)=
∑v∈L⁡(T1)qr⁡(T1,v)+E2​Q​((T1−v)∨T2)+∑v∈L⁡(T2)qr⁡(T2,v)​Q​(T1∨(T2−v))=założenie indukcyjne\sum_{v\in L(T_{1})}q^{r(T_{1},v)+E_{2}}Q((T_{1}-v)\vee T_{2})+\sum_{v\in L(T_{2})}q^{r(T_{2},v)}Q(T_{1}\vee(T_{2}-v))\stackrel{{\scriptstyle\mbox{za{\l}o\.{z}enie\ indukcyjne}}}{{=}}
∑v∈L⁡(T1)qr⁡(T1,v)+E2​(E1+E2−1E1−1,E2)q​Q​(T1−v)​Q​(T2)+\sum_{v\in L(T_{1})}q^{r(T_{1},v)+E_{2}}{E_{1}+E_{2}-1\choose E_{1}-1,E_{2}}_{q}Q(T_{1}-v)Q(T_{2})+
∑v∈L⁡(T2)qr⁡(T2,v)​(E1+E2−1E1,E2−1)q​Q​(T1)​Q​(T2−v)=\sum_{v\in L(T_{2})}q^{r(T_{2},v)}{E_{1}+E_{2}-1\choose E_{1},E_{2}-1}_{q}Q(T_{1})Q(T_{2}-v)=
Q⁡(T2)​qE2​(E1+E2−1E1−1,E2)q​∑v∈L⁡(T1)qr⁡(T1,v)​Q​(T1−v)+Q(T_{2})q^{E_{2}}{E_{1}+E_{2}-1\choose E_{1}-1,E_{2}}_{q}\sum_{v\in L(T_{1})}q^{r(T_{1},v)}Q(T_{1}-v)+
Q⁡(T1)​(E1+E2−1E1,E2−1)q​∑v∈L⁡(T2)qr⁡(T2,v)​Q​(T2−v)=Q(T_{1}){E_{1}+E_{2}-1\choose E_{1},E_{2}-1}_{q}\sum_{v\in L(T_{2})}q^{r(T_{2},v)}Q(T_{2}-v)=
Q⁡(T1)​Q​(T2)​(qE2​(E1+E2−1E1−1,E2)q+(E1+E2−1E1,E2−1)q)=Q(T_{1})Q(T_{2})(q^{E_{2}}{E_{1}+E_{2}-1\choose E_{1}-1,E_{2}}_{q}+{E_{1}+E_{2}-1\choose E_{1},E_{2}-1}_{q})=
Q⁡(T1)​Q​(T2)​(E1+E2E1,E2)q​ jak potrzeba.Q(T_{1})Q(T_{2}){E_{1}+E_{2}\choose E_{1},E_{2}}_{q}\mbox{ jak potrzeba}.
 
Wniosek 2.3.
  1. (i)

    Jeśli płaskie drzewo z korzeniem jest bukietem kk drzew ([Uncaptioned image]) to znaczy

    T=Tk∨…∨T2∨T1, wtedy T=T_{k}\vee...\vee T_{2}\vee T_{1},\mbox{ wtedy }
    Q(T)=(Ek+Ek−1+…+E1Ek,Ek−1,…,E1)qQ(Tk)Q(Tk−1)⋯Q(T1),Q(T)=\binom{E_{k}+E_{k-1}+...+E_{1}}{E_{k},E_{k-1},...,E_{1}}_{q}Q(T_{k})Q(T_{k-1})\cdots Q(T_{1}),

    gdzie Ei=|E⁡(Ti)|E_{i}=|E(T_{i})| jest liczba̧ krawȩdzi TiT_{i}.

  2. (ii)

    (Formuła w postaci produktu po stanach)

    Q⁡(T)=∏v∈V⁡(T)W⁡(v),Q(T)=\prod_{v\in V(T)}W(v),

    gdzie W⁡(v)W(v) jest waga̧ wierzchołka (możemy nazywac to waga̧ Boltzmanna) zdefiniowana̧ przez:

    W⁡(v)=(E⁡(Tv)E⁡(Tkvv),…,E⁡(T1v))q,W(v)=\binom{E(T^{v})}{E(T^{v}_{k_{v}}),...,E(T^{v}_{1})}_{q},

    gdzie TvT^{v} jest poddrzewem TT z korzeniem vv (czesc TT powyżej vv, innymi słowy TvT^{v} wyrasta z vv) i TvT^{v} może byc rozłożone na bukiet drzew: Tv=Tkvv∨…∨T2v∨T1v.T^{v}=T^{v}_{k_{v}}\vee...\vee T^{v}_{2}\vee T^{v}_{1}.

  3. (iii)

    (niezależność od włożenia) Wielomian skubania, Q⁡(T)Q(T) nie zależy od włożenia jest wiȩc niezmiennikiem drzewa z korzeniem.

  4. (iv)

    (zmiana korzenia). Niech ee bedzie krawȩdzia̧ drzewa TT z koncami v1v_{1} i v2v_{2} a E1E_{1} jest liczba krawȩdzi od strony v1v_{1} drzewa, a E2E_{2} jest liczba krawȩdzi TT po stronie v2v_{2} krawȩdzi ee, gdzie

     T=[Uncaptioned image]. Wtedy ​Q​(T,v1)=[E1+1]q[E2+1]q​Q​(T,v2).\mbox{ $T=$\psfig{figure={Tree-change-base.eps},height=45.52458pt}. Wtedy }Q(T,v_{1})=\frac{[E_{1}+1]_{q}}{[E_{2}+1]_{q}}Q(T,v_{2}).

Dowód. (i) Wzór z (i) wynika przez użycie kilka razy formuły:

Q⁡(T2∨T1)=(E⁡(T2)+E⁡(T1)E⁡(T2),E⁡(T1))q​Q​(T2)​Q​(T1),Q(T_{2}\vee T_{1})={E(T_{2})+E(T_{1})\choose E(T_{2}),E(T_{1})}_{q}Q(T_{2})Q(T_{1}),

jako, że mamy:

(ak+ak−1+…+a2+a1ak,ak−1,…,a2,a1)q=(ak−1+…+a2+a1ak−1,…,a2,a1)q​(ak+ak−1+…+a2+a1ak,ak−1+…+a2+a1)q=…\binom{a_{k}+a_{k-1}+...+a_{2}+a_{1}}{a_{k},a_{k-1},...,a_{2},a_{1}}_{q}=\binom{a_{k-1}+...+a_{2}+a_{1}}{a_{k-1},...,a_{2},a_{1}}_{q}\binom{a_{k}+a_{k-1}+...+a_{2}+a_{1}}{a_{k},a_{k-1}+...+a_{2}+a_{1}}_{q}=...
=(a2+a1a2,a1)q​(a3+a2+a1a3,a2+a1)q​(a4+a3+a2+a1a4,a3+a2+a1)q​…​(ak+ak−1+…+a2+a1ak,ak−1+…+a2+a1)q=\binom{a_{2}+a_{1}}{a_{2},a_{1}}_{q}\binom{a_{3}+a_{2}+a_{1}}{a_{3},a_{2}+a_{1}}_{q}\binom{a_{4}+a_{3}+a_{2}+a_{1}}{a_{4},a_{3}+a_{2}+a_{1}}_{q}...\binom{a_{k}+a_{k-1}+...+a_{2}+a_{1}}{a_{k},a_{k-1}+...+a_{2}+a_{1}}_{q}

(ii) Formula (ii) wynika przez użycie (i) wiele razy.
(iii) Niezależność od włożenia wynika z faktu, że formuła produktowa z (ii) nie zależy od włożenia.
(iv) Porównujemy formułe z Twierdzenia 2.2 dla v1v_{1} i v2v_{2} otrzymuja̧c:

Q⁡(T,v1)=(E1+E2+1E1,E2+1)q​Q​(T1)​Q​(T2)​ oraz Q(T,v_{1})={E_{1}+E_{2}+1\choose E_{1},E_{2}+1}_{q}Q(T_{1})Q(T_{2})\mbox{ oraz }
Q⁡(T,v2)=(E1+E2+1E1+1,E2)q​Q​(T1)​Q​(T2);Q(T,v_{2})={E_{1}+E_{2}+1\choose E_{1}+1,E_{2}}_{q}Q(T_{1})Q(T_{2});

teraz formuła zmiany korzenia wynika natychmiast.

 

Podamy teraz kilka wniosków opisuja̧cych proste bazowe własności Q⁡(T)Q(T) i maja̧cych pewne znaczenie w teorii wȩzłów.

Wniosek 2.4.
  1. (1)

    Q⁡(T)Q(T) jest postaci c0+c1​q+…+cN​qNc_{0}+c_{1}q+...+c_{N}q^{N} gdzie:
    (i) c0=1=cNc_{0}=1=c_{N}, ci>0c_{i}>0 dla każdego i≤Ni\leq N oraz
    (ii) Niech kvk_{v} oznacza liczbȩ krawȩdzi wyrastaja̧cych z wierzchołka vv do góry, inaczej mówia̧c jest to stopień wierzchołka vv w drzewie TvT^{v} wyrastaja̧cym z vv. W tej notacji, dla drzewa z korzeniem TT maja̧cym choć jedna̧ krawȩdź, współczynnik c1c_{1} dany jest nastȩpuja̧ca̧ formuła̧:

    c1=∑v∈V⁡(T)(kv−1).c_{1}=\sum_{v\in V(T)}(k_{v}-1).

    W szczególności w przypadku nietrywialnego drzewa binarnego, dla każdego wierzchołka różnego od liścia mamy kv=2k_{v}=2 a wiȩc c1=|V⁡(T)|−|L⁡(T)|c_{1}=|V(T)|-|L(T)|.
    (iii) ci=cN−ic_{i}=c_{N-i} (tzn. Q⁡(T)Q(T) jest wielomianem symetrycznym (palindromicznym)).

  2. (2)
    1. (i)

      Q⁡(T)Q(T) jest iloczynem qq-symboli dwumianowych (typu (a+ba)q{a+b\choose a}_{q}).

    2. (ii)

      Q⁡(T)Q(T) jest iloczynem wielomianow cyklotomicznych88 8 Przypomnijmy, że nn-ty wielomian cyklotomiczny jest minimalnym wielomianem, którego pierwiastkiem jest e2​π​i/ne^{2\pi i/n}. Możemy go zapisać: Ψn​(q)=∏ωn=1,ωk≠1,k<n(q−ω)\Psi_{n}(q)=\prod_{\omega^{n}=1,\omega^{k}\neq 1,k<n}(q-\omega). Dla przykładu Ψ4​(q)=1+q2\Psi_{4}(q)=1+q^{2}, Ψ6​(q)=1−q+q2\Psi_{6}(q)=1-q+q^{2}..

  3. (3)

    Stopień wielomianu N=d​e​g​Q​(T)N=degQ(T) można zapisać formuła̧:

    N=d​e​g​Q​(T)=∑v∈V⁡(T)(∑1≤i<j≤kvEiv​Ejv),N=degQ(T)=\sum_{v\in V(T)}(\sum_{1\leq i<j\leq k_{v}}E_{i}^{v}E_{j}^{v}),

    gdzie, jak we wniosku 2.3(ii), TvT^{v} jest poddrzewem TT z korzeniem vv (cześć TT powyżej vv, innymi słowy TvT^{v} wyrasta z vv) i TvT^{v} może być rozłożone na bukiet drzew: Tv=Tkvv∨…∨T2v∨T1v.T^{v}=T^{v}_{k_{v}}\vee...\vee T^{v}_{2}\vee T^{v}_{1}.

Dowód. 1(i) najłatwiej wykazać z definicji; nietrudno zobaczyć, że wyraz stały otrzymujemy w jednoznaczny sposób biora̧c liść najbardziej z prawej strony drzewa i powtarzaja̧c to w każdym kroku obliczen; stad c0=1c_{0}=1. Podobnie, najwyższa̧ potȩgȩ qq otrzymujemy biora̧c liść polożony najbardziej z lewej strony drzewa w definicji rekurencyjne Q⁡(T)Q(T), i ze wszystkie inne wybory dadza̧ mniejsza̧ potȩgȩ.
Warunek ci>0c_{i}>0 dla każdego i≤ni\leq n wymaga uważniejszego przyjrzenia siȩ liczeniu Q⁡(T)Q(T) ale dowód jest zupełnie elementarny; zostawiamy go czytelnikom jako, że w Twierdzeniu poniżej dowodzimy dużo mocniejszy warunek (ale używaja̧c znanego z literatury nietrywialnego faktu).
(1)(ii) Najprościej użyc tutaj formuły produktowej i zobaczyć kontrybucjȩ każdego wierzchołka do wartości c1c_{1}:
Mamy teraz (a+ba,b)q=1+q+…{a+b\choose a,b}_{q}=1+q+... jeśli a,b>0a,b>0. Z tego wynika, używaja̧c formuly z dowodu wniosku 2.3, że (a1+a2+…+aka1,a2,…​ak)q=1+(k−1)​q+…{a_{1}+a_{2}+...+a_{k}\choose a_{1},a_{2},...a_{k}}_{q}=1+(k-1)q+... dla a1,a2,…,ak>0a_{1},a_{2},...,a_{k}>0. Końcowy wynik dla c1c_{1} wynika z formuły produktowej wniosku 2.3.

(1)(iii) Najprościej zacza̧ć od sprawdzenia symetrii qq-współczynnika Newtona. Mamy:

(a+ba,b)q−1=q−a​b​(a+ba,b)q.{a+b\choose a,b}_{q^{-1}}=q^{-ab}{a+b\choose a,b}_{q}.

Dalej używamy wniosku 2.3 i faktu ze iloczyn wielomianów symetrycznych jest symetryczny.
(2) i (3) Warunki te wynikaja̧ bezpośrednio ze wzoru produktowego we wniosku 2.3(ii).  

Ćwiczenie 2.5.

Znaleźć wzór na c2c_{2} wielomianu Q⁡(T)Q(T) dla każdego drzewa z korzeniem TT.

Trudniejszym do wykazania jest nastȩpuja̧cy interesuja̧cy fakt.

Twierdzenie 2.6.

Ciag c0,c1,…,cNc_{0},c_{1},...,c_{N} jes unimodalny, tzn dla pewnego jj (tutaj ⌊N2⌋\lfloor\frac{N}{2}\rfloor lub ⌈N2)⌉\lceil\frac{N}{2})\rceil) mamy c0≤c1≤…≤cj≥cj+1≥…≥cNc_{0}\leq c_{1}\leq...\leq c_{j}\geq c_{j+1}\geq\ldots\geq c_{N}.

Dowód. Unimodalność wynika z nietrywialnego faktu, pokazanego przez Sylvestra, że qq-symbole dwumianowe sa unimodalne, ponadto używamy prostszej obserwacji, że produkt symetrycznych (palindromicznych) dodatnich unimodalnych wielomianów jest unimodalny (see [Sta-1, Win]).  

Można próbować uogólnić Twierdzenie 2.6(iii) odpowiadaja̧c na nastȩpuja̧ce pytanie: dla jakich drzew ich wielomian Q⁡(T)Q(T) jest ściśle unimodalny, to znaczy

c0<c1<…<c⌊N/2⌋=c⌈N/2⌉>…>cN;c_{0}<c_{1}<...<c_{\lfloor N/2\rfloor}=c_{\lceil N/2\rceil}>\ldots>c_{N};

(porównaj [Pak-Pan].).

3. Komentarze i powia̧zania

Jak podkreślałem we wstȩpie wielomian “skubania” jest ciekawy sam w sobie ale nigdy bym go nie skonstruował czy odkrył gdybym nie spostrzegł jego cienia w moich badaniach w teorii wȩzłów. Dla mnie motywacja̧ była praca z moim byłym studentem Mieczysławem Da̧bkowskim i jego studentem doktoranckim Changsongiem Li dotycza̧ca modułów motkowych uogólnionego (kratowego) skrzyżowania; rysunek 3.1, [DLP]. W pracy tej, nie używamy wielomianu Q⁡(T)Q(T) jako, że był on odkryty po napisaniu pracy. Bȩdziemy go używać w przyszłych badaniach [D-P]. Wȩzły motywuja̧ też pewne uogólnienie wielomianu skubania, przez wyposażenie drzewa w funkcjȩ opóźniaja̧ca̧, f:L⁡(V)→𝒩={n∈ℤ|n≥1}f:L(V)\to{\mathcal{N}}=\{n\in{\mathbb{Z}}\ |\ n\geq 1\}, mowia̧ca̧ kiedy możemy użyc liścia w formule rekurencyjnej (dajemy tu dużo swobody czytelnikom jak zdefiniować taki wielomian “skubania” z funkcja̧ opóźniaja̧ca̧).

Zwia̧zek wielomanu “skubania” z nawiasem Kauffmana splotów jest precyzyjny ale trudny do zwiȩzłego zapisania. Aby mieć pewna̧ ideȩ powiem krótko, że dotyczy on badania uogólnionego (kratowego)
skrzyżowania (rysunek 3.1) przy założeniu, że każde skrzyżowanie można rozwia̧zać relacja̧ motkowa̧ Kauffmana, jak na rysunku 3.2, a każda̧ trywialna̧ zamkniȩta̧ składowa̧ można wyeliminować zastȩpuja̧c ja̧ wielomianem Laurenta −A2−A−2-A^{2}-A^{-2}.

[Uncaptioned image]


Rysunek 3.1; Tm×nT_{m\times n}: m×nm\times n skrzyżowanie kratowe



[Uncaptioned image]


Rysunek 3.2; wygładzenia Kauffmana skrzyżowania i relacja motkowa


Wieloman skubania można uogólnić do dowolnych grafów. Jesli graf GG ma punkt wyróżniony bb to niezmiennik Q⁡(G,b)Q(G,b) jest po prostu rodzina̧ (wielo-zbiorem) wielomianów skubania wszystkich drzew rozpinajacych graf GG z korzeniem bb (krótka̧ wzmiankȩ na temat tego niezmiennika zamieściłem w [Prz-2]). Zwia̧zek naszego niezmiennika ze znanymi niezmiennikami grafów wymaga szczegółowych badań.

Nasz wielomian ma też zwia̧zek z algebra̧ homologiczna̧:
Niech 𝒞\mathcal{C} bedzie kompleksem łańcuchowym to znaczy cia̧giem grup abelowych, CnC_{n} i homomorfizmów ∂n:Cn→Cn−1\partial_{n}:C_{n}\to C_{n-1} tak, że ∂n−1∂n=0\partial_{n-1}\partial_{n}=0. Na bazie kompleksu łancuchowego definiujemy grupy homologii przez Hn(𝒞)=ker∂n/im(∂n+1H_{n}(\mathcal{C})=\ker\partial_{n}/im(\partial_{n+1}. Bardzo czȩsto homomorfizm brzegu, ∂n\partial_{n} jest suma̧ alternujaca̧ homomorfizmów zwanych funkcjami ściany ∂n=∑i=0n(−1)idi\partial_{n}=\sum_{i=0}^{n}(-1)^{i}d_{i}. Michał Kapranov zadał pytanie co siȩ stanie gdy (−1)i(-1)^{i} zostanie zasta̧pione przez qnq^{n}, to znaczy zdefiniujemy

∂qn=∑i=0nqidi.\partial^{q}_{n}=\sum_{i=0}^{n}q^{i}d_{i}.

Zauważył on, że jeśli qq jest kk-tym pierwiastkiem z jedności róznym od 11 (tzn. qk=1,q≠1q^{k}=1,q\neq 1) to kk-ta iteracja ∂q\partial^{q} daje zero (∂qn−k+1…∂qn−1∂qn=0\partial^{q}_{n-k+1}...\partial^{q}_{n-1}\partial^{q}_{n}=0), [Kapr]. To, że idea Kapranova jest w jakiś sposób zwia̧zana z qq-wielomianem drzewa z korzeniem wydaje siȩ jasne, ale precyzyjne zwia̧zki wymagaja̧ badań (może Ty czytelniku tym siȩ zajmiesz?).

References

  • [DLP] M. K. Dabkowski, C. Li, J. H. Przytycki, Catalan states of lattice crossing, Topology and its Applications, 182, March, 2015, 1-15;
    e-print: arXiv:1409.4065 [math.GT]
  • [D-P] M. K. Dabkowski, J. H. Przytycki, Catalan states of lattice crossing II, in preparation.
  • [Kapr] M. M. Kapranov, On the q-analog of homological algebra, Journal Knot Theory Ram. to appear 2016. e-print arXiv:q-alg/9611005
  • [Lod] J-L. Loday, Cyclic Homology, Grund. Math. Wissen. Band 301, Springer-Verlag, Berlin, 1992 (second edition, 1998).
  • [Pak-Pan] I. Pak, G. Panova, Strict Unimodality of qq-Binomial Coefficients, C. R. Acad. Sci. Paris, Ser. I, 351 (11-12), June 2013, 415-418. e-print: arXiv:1306.5085 [math.CO]
  • [Prz-1] J. H. Przytycki, Progress in distributive homology: from q-polynomial of rooted trees to Yang-Baxter homology, in Mathematisches Forschungsinstitut Oberwolfach - Algebraic Structures in Low-Dimensional Topology, Report No. 26/2014, 2014, 47-50; e-print: arXiv:1406.6499 [math.GT]
  • [Prz-2] J. H. Przytycki, Knots and Graphs: two centuries of interaction, Proceedings of Knots-2013, Mohali, India, to appear in Contemporary Mathematics, 2016. ‘
  • [Sta-1] R. P. Stanley, Log-concave and unimodal sequences in algebra, combinatorics, and geometry, Ann. New York Sci., 576, New York Acad. Sci., New York, 1989, 500-535.
  • [Sta-2] R. P. Stanley, Algebraic Combinatorics, Walks, Trees, Tableaux, and more; Undergraduate Texts in Mathematics, Springer, 2013.
  • [Win] A. Wintner, Asymptotic Distributions and Infinite Convolutions, Edvards Brothers, Ann Arbor, Michigan, 1938.



Wydział Matematyki,
George Washington University,
oraz University of Maryland College Park,
a także Uniwersytet Gdański