跳到论文正文
W Papers独立论文阅读器 arXiv:1303.1300 论文正文 计算阅读时间 · 0%
引用这篇论文根据当前论文元数据生成,正式投稿前建议核对。

    
  
License: arXiv.org perpetual non-exclusive license
arXiv:1303.1300v1 [math.CA] 06 Mar 2013

УДК 517.5

A.S. Serdyuk, I.V. Sokolenko
(Institute of Mathematics of The National Academy of Sciences of Ukraine, Kiev)

А. С. Сердюк, I. В. Соколенко
(Iнститут математики Нацiональної академiї наук України, Київ)

Approximation by linear methods of
classes of (ψ,β¯)−(\psi,\bar{\beta})-differentiable functions

Наближення лiнiйними методами
класiв (ψ,β¯)−(\psi,\bar{\beta})-диференцiйовних функцiй

Приближение линейными методами
классов (ψ,β¯)−(\psi,\bar{\beta})-дифференцируемых функций

We calculate the least upper bounds for approximations in the metric of the space L2L_{2} by linear methods of summation of Fourier series on classes of periodic functions Lβ¯,1ψL^{\psi}_{\bar{\beta},1} defined by sequences of multipliers ψ=ψ⁡(k)\psi=\psi(k) and shifts of argument β¯=βk\bar{\beta}=\beta_{k}.

Обчислено точнi верхнi межi наближень в метрицi простору L2L_{2} лiнiйними методами пiдсумовування рядiв Фур’є класiв перiодичних функцiй Lβ¯,1ψL^{\psi}_{\bar{\beta},1}, якi задаються послiдовностями мультиплiкаторiв ψ=ψ⁡(k)\psi=\psi(k) та зсувiв аргументу β¯=βk\bar{\beta}=\beta_{k}.

Вычислены точные верхние грани приближений в метрике пространства L2L_{2} линейными методами суммирования рядов Фурье классов периодических функций Lβ¯,1ψL^{\psi}_{\bar{\beta},1}, задающихся последовательностями мультипликаторов ψ=ψ⁡(k)\psi=\psi(k) и сдвигов аргумента β¯=βk\bar{\beta}=\beta_{k}.

Нехай C\ C\ i Lp, 1≤p≤∞,\ L_{p},\ 1\leq p\leq\infty, — простори 2​π2\pi-перiодичних функцiй зi стандартними нормами ∥⋅∥C\ \|\cdot\|_{C}\ i ∥⋅∥Lp\ \|\cdot\|_{L_{p}}. Одиничну кулю в просторi LpL_{p} позначатимемо через Bp,B_{p}, тобто

Bp={φ∈Lp:‖φ‖Lp≤1}, 1≤p≤∞.B_{p}=\{\varphi\in L_{p}:\ \|\varphi\|_{L_{p}}\leq 1\},\ \ \ 1\leq p\leq\infty.

Нехай, далi, ψ=ψ⁡(k)\psi=\psi(k) i β¯=βk\bar{\beta}=\beta_{k}, k=1,2,…,k=1,2,\ldots, — довiльнi послiдовностi дiйсних чисел такi, що ряд

∑k=1∞ψ⁡(k)​cos⁡(k​t−βk​π2),\sum\limits_{k=1}^{\infty}\psi(k)\cos\left(kt-\frac{\beta_{k}\pi}{2}\right),

є рядом Фур’є деякої функцiї Ψβ¯∈L1.\Psi_{\bar{\beta}}\in L_{1}.\ Тодi через Lβ¯,pψ,1≤p≤∞,L^{\psi}_{\bar{\beta},p},1{\leq}p{\leq}\infty, позначимо множину всiх 2​π2\pi-перiодичних функцiй ff, якi майже скрiзь зображуються за допомогою згортки

f⁡(x)=a02+1π​∫−ππφ⁡(x−t)​Ψβ¯​(t)​𝑑t=a02+(φ∗Ψβ¯)​(x),a0∈ℝ,φ∈Bp0.f(x)=\frac{a_{0}}{2}+\frac{1}{\pi}\int\limits_{-\pi}^{\pi}\varphi(x-t)\Psi_{\bar{\beta}}(t)dt=\frac{a_{0}}{2}+\big(\varphi\ast\Psi_{\bar{\beta}}\big)(x),\ \ \ a_{0}\in\mathbb{R},\ \ \ \varphi\in B_{p}^{0}. (1)

де Bp0={φ∈Bp:φ⟂1}.B_{p}^{0}=\{\varphi\in B_{p}:\ \varphi\perp 1\}. Функцiю φ\varphi в зображеннi (1) називають (ψ,β¯)(\psi,\bar{\beta})-похiдною функцiї ff i позначають fβ¯ψ​(x)f^{\psi}_{\bar{\beta}}(x). Поняття (ψ,β¯)(\psi,\bar{\beta})-похiдної введено О.I. Степанцем (див., наприклад, [1]). Якщо φ∈B10,\varphi\in B_{1}^{0},\ a Ψβ¯∈Lp,\ \Psi_{\bar{\beta}}\in L_{p}, то з нерiвностi Юнга для згорток (див. [1, c. 293]):

‖y∗z‖Lp≤1π​‖y‖Ls​‖z‖Lq,1≤s≤p≤∞,1q=1−1s+1p,y∈Ls,z∈Lq,\|y\ast z\|_{L_{p}}\leq\frac{1}{\pi}\|y\|_{L_{s}}\|z\|_{L_{q}},1\leq s\leq p\leq\infty,\ \frac{1}{q}=1-\frac{1}{s}+\frac{1}{p},y\in L_{s},z\in L_{q},

випливає, що Lβ¯,1ψ⊂Lp,1≤p≤∞.L^{\psi}_{\bar{\beta},1}\subset L_{p},1\leq p\leq\infty. При p=2p=2 включення Ψβ¯∈L2\Psi_{\bar{\beta}}\in L_{2} еквiвалентне виконанню умови

∑k=1∞ψ2​(k)<∞.\sum_{k=1}^{\infty}\psi^{2}(k)<\infty. (2)

Розглянемо послiдовностi функцiй λk​(δ)\lambda_{k}(\delta) i μk​(δ)\mu_{k}(\delta), якi заданi на деякiй множинi E⊂ℝE\subset\mathbb{R} з граничною точкою δ0\delta_{0} i задовольняють умови

λ0​(δ)=1,μ0​(δ)=0∀δ∈E,limδ→δ0λk​(δ)=1,limδ→δ0μk​(δ)=0k=1,2,…\begin{array}[]{lll}\lambda_{0}(\delta)=1,&\mu_{0}(\delta)=0&\forall\delta\in E,\\ \\ \lim\limits_{\delta\rightarrow\delta_{0}}\lambda_{k}(\delta)=1,&\lim\limits_{\delta\rightarrow\delta_{0}}\mu_{k}(\delta)=0&k=1,2,\ldots\end{array} (3)

При довiльному фiксованому δ∈E\delta\in E означимо лiнiйний оператор Uδ=Uδ​(λ,μ)U_{\delta}=U_{\delta}(\lambda;\mu), який кожнiй функцiї f∈Lβ¯,1ψf\in L^{\psi}_{\bar{\beta},1} ставить у вiдповiднiсть функцiю

Uδ​(λ,μ,f,x)=a02+∑k=1∞(λk​(δ)​(ak​cos⁡k​x+bk​sin⁡k​x)+CLOSEU_{\delta}(\lambda;\mu;f;x)=\frac{a_{0}}{2}+\sum\limits_{k=1}^{\infty}(\lambda_{k}(\delta)(a_{k}\cos kx+b_{k}\sin kx)+
OPEN+μk​(δ)​(−bk​cos⁡k​x+ak​sin⁡k​x)),+\mu_{k}(\delta)(-b_{k}\cos kx+a_{k}\sin kx)), (4)

де ak,bka_{k},b_{k} — коефiцiєнти Фур’є функцiї ff.

У данiй роботi розглядається задача про знаходження точних значень величин

ℰδ​(Lβ¯,1ψ,λ,μ)L2=supf∈Lβ¯,1ψ‖f⁡(x)−Uδ​(λ,μ,f,x)‖L2.{\cal E}_{\delta}(L^{\psi}_{\bar{\beta},1};\lambda;\mu)_{L_{2}}=\sup\limits_{f\in L^{\psi}_{\bar{\beta},1}}\|f(x)-U_{\delta}(\lambda;\mu;f;x)\|_{L_{2}}. (5)

Має мiсце наступне твердження.

Теорема 1. Нехай послiдовнiсть ψ=ψ⁡(k)\psi=\psi(k) задовольняє умову (2)(\ref{6}), а послiдовностi функцiй λk​(δ)\lambda_{k}(\delta) i μk​(δ)\mu_{k}(\delta) — умови (3)(\ref{7''}). Тодi для довiльної послiдовностi дiйсних чисел β¯=βk\bar{\beta}=\beta_{k} i довiльного δ∈E⊂ℝ\delta\in E\subset\mathbb{R}

ℰδ​(Lβ¯,1ψ,λ,μ)L2=1π​(∑k=1∞((1−λk​(δ))2+μk2​(δ))​ψ2​(k))1/2.{\cal E}_{\delta}(L^{\psi}_{\bar{\beta},1};\lambda;\mu)_{L_{2}}=\frac{1}{\sqrt{\pi}}\left(\sum\limits_{k=1}^{\infty}\left((1-\lambda_{k}(\delta))^{2}+\mu^{2}_{k}(\delta)\right)\psi^{2}(k)\right)^{1/2}.

Доведення. Оскiльки згiдно з (1) для будь-якої f∈Lβ¯,1ψf\in L^{\psi}_{\bar{\beta},1}

ak​cos⁡k​x+bk​sin⁡k​x=1π​∫−ππψ⁡(k)​cos⁡(k⁡(x−t)−βk​π2)​fβ¯ψ​(t)​𝑑t,a_{k}\cos kx+b_{k}\sin kx=\frac{1}{\pi}\int\limits_{-\pi}^{\pi}\psi(k)\cos\left(k(x-t)-\frac{\beta_{k}\pi}{2}\right)f^{\psi}_{\bar{\beta}}(t)dt,
−bk​cos⁡k​x+ak​sin⁡k​x=1π​∫−ππψ⁡(k)​sin⁡(k⁡(x−t)−βk​π2)​fβ¯ψ​(t)​𝑑t,-b_{k}\cos kx+a_{k}\sin kx=\frac{1}{\pi}\int\limits_{-\pi}^{\pi}\psi(k)\sin\left(k(x-t)-\frac{\beta_{k}\pi}{2}\right)f^{\psi}_{\bar{\beta}}(t)dt,

то майже скрiзь виконується рiвнiсть

Uδ​(λ,μ,f,x)=a02+1π​∫−ππfβ¯ψ​(x−t)​Uδ​(λ,μ,t)​𝑑t,U_{\delta}(\lambda;\mu;f;x)=\frac{a_{0}}{2}+\frac{1}{\pi}\int\limits_{-\pi}^{\pi}f^{\psi}_{\bar{\beta}}(x-t)U_{\delta}(\lambda;\mu;t)dt, (6)

в якiй Uδ​(λ,μ,t)U_{\delta}(\lambda;\mu;t) — функцiя, ряд Фур’є якої можна представити у виглядi

∑k=1∞ψ⁡(k)​(λk​(δ)​cos⁡(k​t−βk​π2)+μk​(δ)​sin⁡(k​t−βk​π2)).\sum\limits_{k=1}^{\infty}\psi(k)\left(\lambda_{k}(\delta)\cos\left(kt{-}\frac{\beta_{k}\pi}{2}\right){+}\mu_{k}(\delta)\sin\left(kt{-}\frac{\beta_{k}\pi}{2}\right)\right).

З рiвностей (1) i (6) одержуємо

ℰδ​(Lβ¯,1ψ,λ,μ)L2=supφ∈B10‖1π​∫−ππφ⁡(x−t)​(Ψβ¯​(t)−Uδ​(λ,μ,t))​𝑑t‖L2.{\cal E}_{\delta}(L^{\psi}_{\bar{\beta},1};\lambda;\mu)_{L_{2}}=\sup\limits_{\varphi\in B_{1}^{0}}\Bigg\|\frac{1}{\pi}\int\limits_{-\pi}^{\pi}\varphi(x-t)\big(\Psi_{\bar{\beta}}(t)-U_{\delta}(\lambda;\mu;t)\big)dt\Bigg\|_{L_{2}}.

Оскiльки функцiя Ψβ¯​(t)−Uδ​(λ,μ,t)\Psi_{\bar{\beta}}(t)-U_{\delta}(\lambda;\mu;t) ортогональна до будь-якої константи, то

ℰδ​(Lβ¯,1ψ,λ,μ)L2=supφ∈B1‖1π​∫−ππφ⁡(x−t)​(Ψβ¯​(t)−Uδ​(λ,μ,t))​𝑑t‖L2.{\cal E}_{\delta}(L^{\psi}_{\bar{\beta},1};\lambda;\mu)_{L_{2}}=\sup\limits_{\varphi\in B_{1}}\Bigg\|\frac{1}{\pi}\int\limits_{-\pi}^{\pi}\varphi(x-t)\big(\Psi_{\bar{\beta}}(t)-U_{\delta}(\lambda;\mu;t)\big)dt\Bigg\|_{L_{2}}.

Як вiдомо (див., наприклад, [2, наслiдок Д1.2., c. 392]), якщо u∈Lp, 1≤p≤∞,u\in L_{p},\ 1\leq p\leq\infty, то

‖u‖Lp=supg∈Bp′∫−ππg⁡(t)​u​(t)​𝑑t,1p+1p′=1.\|u\|_{L_{p}}=\sup_{g\in B_{p^{\prime}}}\int\limits_{-\pi}^{\pi}g(t)u(t)dt,\ \ \ \frac{1}{p}+\frac{1}{p^{\prime}}=1. (7)

Враховуючи спiввiдношення (7), iнварiантнiсть множини B2B_{2} вiдносно зсуву аргументу та рiвнiсть Парсеваля, маємо

ℰδ​(Lβ¯,1ψ,λ,μ)L2=1π​supφ∈B1supg∈B2∫−ππg⁡(x)​∫−ππφ⁡(t)​(Ψβ¯​(x−t)−Uδ​(λ,μ,x−t))​𝑑t​𝑑x={\cal E}_{\delta}(L^{\psi}_{\bar{\beta},1};\lambda;\mu)_{L_{2}}=\frac{1}{\pi}\sup\limits_{\varphi\in B_{1}}\sup_{g\in B_{2}}\int\limits_{-\pi}^{\pi}g(x)\int\limits_{-\pi}^{\pi}\varphi(t)\big(\Psi_{\bar{\beta}}(x-t)-U_{\delta}(\lambda;\mu;x-t)\big)dtdx=
=1π​supg∈B2supφ∈B1∫−ππφ⁡(t)​∫−ππg⁡(x+t)​(Ψβ¯​(x)−Uδ​(λ,μ,x))​𝑑x​𝑑t==\frac{1}{\pi}\sup\limits_{g\in B_{2}}\sup_{\varphi\in B_{1}}\int\limits_{-\pi}^{\pi}\varphi(t)\int\limits_{-\pi}^{\pi}g(x+t)\big(\Psi_{\bar{\beta}}(x)-U_{\delta}(\lambda;\mu;x)\big)dxdt=
=1π​supg∈B2‖∫−ππg⁡(x+t)​(Ψβ¯​(x)−Uδ​(λ,μ,x))​𝑑x‖L∞==\frac{1}{\pi}\sup\limits_{g\in B_{2}}\Bigg\|\int\limits_{-\pi}^{\pi}g(x+t)\big(\Psi_{\bar{\beta}}(x)-U_{\delta}(\lambda;\mu;x)\big)dx\Bigg\|_{L_{\infty}}=
=1π​supg∈B2∫−ππg⁡(x)​(Ψβ¯​(x)−Uδ​(λ,μ,x))​𝑑x=1π​‖Ψβ¯−Uδ​(λ,μ)‖L2==\frac{1}{\pi}\sup\limits_{g\in B_{2}}\int\limits_{-\pi}^{\pi}g(x)\big(\Psi_{\bar{\beta}}(x)-U_{\delta}(\lambda;\mu;x)\big)dx=\frac{1}{\pi}\big\|\Psi_{\bar{\beta}}-U_{\delta}(\lambda;\mu)\big\|_{L_{2}}=
=1π​‖∑k=1∞ψ⁡(k)​((1−λk​(δ))​cos⁡(k​x−βk​π2)+μk​(δ)​sin⁡(k​x−βk​π2))‖L2={=}\frac{1}{\pi}\bigg\|\sum\limits_{k=1}^{\infty}\psi(k)\!\left(\!(1{-}\lambda_{k}(\delta))\cos\left(kx{-}\frac{\beta_{k}\pi}{2}\right){+}\mu_{k}(\delta)\sin\left(kx{-}\frac{\beta_{k}\pi}{2}\right)\!\right)\!\bigg\|_{L_{2}}\!{=}
=1π​(∑k=1∞((1−λk​(δ))2+μk2​(δ))​ψ2​(k))1/2.=\frac{1}{\sqrt{\pi}}\left(\sum\limits_{k=1}^{\infty}\left((1-\lambda_{k}(\delta))^{2}+\mu^{2}_{k}(\delta)\right)\psi^{2}(k)\right)^{1/2}.

Теорему доведено.

Зауваження 1. З теореми 1 даної роботи i теореми 1 з роботи [3] випливає, що

ℰδ​(Lβ¯,1ψ,λ,μ)L2=ℰδ​(Cβ¯,2ψ,λ,μ)C,{\cal E}_{\delta}(L^{\psi}_{\bar{\beta},1};\lambda;\mu)_{L_{2}}={\cal E}_{\delta}(C^{\psi}_{\bar{\beta},2};\lambda;\mu)_{C},

де ℰδ​(Cβ¯,2ψ,λ,μ)C=supf∈Cβ¯,2ψ‖f⁡(x)−Uδ​(λ,μ,f,x)‖C,{\cal E}_{\delta}(C^{\psi}_{\bar{\beta},2};\lambda;\mu)_{C}=\sup\limits_{f\in C^{\psi}_{\bar{\beta},2}}\|f(x)-U_{\delta}(\lambda;\mu;f;x)\|_{C}, а Cβ¯,2ψ=C∩Lβ¯,2ψ.C^{\psi}_{\bar{\beta},2}=C\cap L^{\psi}_{\bar{\beta},2}.

Таким чином, мають мiсце всi твердження по наближенню класiв Lβ¯,1ψL^{\psi}_{\bar{\beta},1} в метрицi простору L2,L_{2}, якi є аналогiчними до тверджень, що стосуються рiвномiрних наближень класiв Cβ¯,2ψC^{\psi}_{\bar{\beta},2}, отриманих у [3]. Наведемо деякi з них.

Розглянемо лiнiйнi полiномiальнi методи наближення функцiй з класiв Lβ¯,1ψL^{\psi}_{\bar{\beta},1}. Нехай Λ=‖λk(n)‖\Lambda=\|\lambda_{k}^{(n)}\|\ i M=‖μk(n)‖,\ {\rm M}=\|\mu_{k}^{(n)}\|, n=0,1,…,n=0,1,\ldots, k=0,1,…,\ k=0,1,\ldots, — нескiнченнi трикутнi матрицi чисел такi, що:

λ0(n)=1,μ0(n)=0,n=0,1,2,…,λk(n)=0,μk(n)=0,k=n+1,n+2,…,limn→∞λk(n)=1,limn→∞μk(n)=0,k=1,2,…,\begin{array}[]{lll}\lambda_{0}^{(n)}=1,&\mu_{0}^{(n)}=0,&n=0,1,2,\ldots,\\ \\ \lambda_{k}^{(n)}=0,&\mu_{k}^{(n)}=0,&k=n+1,n+2,\ldots,\\ \\ \lim\limits_{n\rightarrow\infty}\lambda_{k}^{(n)}=1,&\lim\limits_{n\rightarrow\infty}\mu_{k}^{(n)}=0,&k=1,2,\ldots,\end{array} (8)

i лiнiйний оператор Un=Un​(Λ,M)U_{n}=U_{n}(\Lambda;{\rm M}) кожнiй функцiї f∈L1f\in L_{1} ставить у вiдповiднiсть тригонометричний полiном

Un​(Λ,M,f,x)=a02+∑k=1n(λk(n)​(ak​cos⁡k​x+bk​sin⁡k​x)+CLOSEU_{n}(\Lambda;{\rm M};f;x)=\frac{a_{0}}{2}+\sum\limits_{k=1}^{n}(\lambda_{k}^{(n)}(a_{k}\cos kx+b_{k}\sin kx)+
OPEN+μk(n)​(−bk​cos⁡k​x+ak​sin⁡k​x)),+\mu_{k}^{(n)}(-b_{k}\cos kx+a_{k}\sin kx)), (9)

де ak​i​bka_{k}\ i\ b_{k} — коефiцiєнти Фур’є функцiї f.f.

Для методiв UnU_{n} теорема 1 формулюється таким чином.

Теорема 𝟏′1^{\prime}. Нехай послiдовнiсть ψ⁡(k)\psi(k) задовольняє умову (2)(\ref{6}), а Λ=‖λk(n)‖\Lambda=\|\lambda_{k}^{(n)}\|\ i M=‖μk(n)‖\ {\rm M}=\|\mu_{k}^{(n)}\| — умови (8)(\ref{a1}). Тодi для довiльної послiдовностi дiйсних чисел β¯=βk\bar{\beta}=\beta_{k} i довiльного n∈ℕn\in\mathbb{N}

ℰn​(Lβ¯,1ψ,Λ,M)L2=supf∈Lβ¯,1ψ‖f⁡(x)−Un​(Λ,M,f,x)‖L2={\cal E}_{n}(L^{\psi}_{\bar{\beta},1};\Lambda;{\rm M})_{L_{2}}=\sup\limits_{f\in L^{\psi}_{\bar{\beta},1}}\|f(x)-U_{n}(\Lambda;{\rm M};f;x)\|_{L_{2}}=
=1π​(∑k=1n((1−λk(n))2+(μk(n))2)​ψ2​(k)+∑k=n+1∞ψ2​(k))1/2.=\frac{1}{\sqrt{\pi}}\left(\sum\limits_{k=1}^{n}\left((1-\lambda_{k}^{(n)})^{2}+(\mu_{k}^{(n)})^{2}\right)\psi^{2}(k)+\sum\limits_{k=n+1}^{\infty}\psi^{2}(k)\right)^{1/2}. (10)

З теореми 1′1^{\prime} для деяких класичних лiнiйних методiв наближення випливають такi наслiдки.

Якщо

λk(n)={1,0≤k≤n,0,k>n,iμk(n)≡0,\begin{array}[]{ccc}\lambda_{k}^{(n)}=\left\{\begin{array}[]{ll}1,&0\leq k\leq n,\\ 0,&k>n,\end{array}\right.&i&\mu_{k}^{(n)}\equiv 0,\end{array}

то тригонометричний полiном Un​(Λ,M,f,x)U_{n}(\Lambda;{\rm M};f;x) є частинною сумою Фур’є Sn​(f,x)S_{n}(f;x) функцiї ff порядку nn. В цьому випадку

ℰn​(Lβ¯,1ψ,Λ,M)L2=ℰ​(Lβ¯,1ψ,Sn)L2=1π​(∑k=n+1∞ψ2​(k))1/2.{\cal E}_{n}(L^{\psi}_{\bar{\beta},1};\Lambda;{\rm M})_{L_{2}}={\cal E}(L^{\psi}_{\bar{\beta},1};S_{n})_{L_{2}}=\frac{1}{\sqrt{\pi}}\left(\sum\limits_{k=n+1}^{\infty}\psi^{2}(k)\right)^{1/2}. (11)

Для класiв Lβ¯,1ψL^{\psi}_{\bar{\beta},1} при ψ⁡(k)=qk,\psi(k)=q^{k}, 0<q<1,0<q<1, з (11) одержуємо

ℰ​(Lβ¯,1ψ,Sn)L2=qn+1π⁡(1−q2).{\cal E}(L^{\psi}_{\bar{\beta},1};S_{n})_{L_{2}}=\frac{q^{n+1}}{\sqrt{\pi(1-q^{2})}}. (12)

При βk≡β,β∈ℝ,\beta_{k}\equiv\beta,\ \beta\in\mathbb{R}, рiвнiсть (12) уточнює асимптотичну рiвнiсть (12) з [4] у тому сенсi, що зазначена рiвнiсть (12) з [4] при p=2p=2 залишиться вiрною, якщо в нiй вилучити залишковий член.

З (S0.Ex19) i (11) випливає, що найкращим лiнiйним методом наближення вигляду (S0.Ex18) класiв Lβ¯,1ψL^{\psi}_{\bar{\beta},1} у метрицi простору L2L_{2} є метод Фур’є. Цей факт можна отримати з iнших мiркувань. Нехай f∈Lp,f\in L_{p}, 1≤p≤∞,1\leq p\leq\infty, i

En​(f)Lp=infTn‖f−Tn‖LpE_{n}(f)_{L_{p}}=\inf\limits_{T_{n}}\|f-T_{n}\|_{L_{p}}

— найкраще наближення функцiї ff в метрицi простору LpL_{p} тригонометричними полiномами, порядку не вищого нiж nn.

Нехай, далi, 𝔑⊂Lp\mathfrak{N}\subset L_{p} i UnU_{n} — лiнiйний оператор вигляду (S0.Ex18). Тодi величину

ℰn​(𝔑)Lp=infUnsupf∈𝔑‖f−Un​(f)‖Lp{\cal E}_{n}(\mathfrak{N})_{L_{p}}=\inf\limits_{U_{n}}\sup\limits_{f\in\mathfrak{N}}\|f-U_{n}(f)\|_{L_{p}} (13)

називають найкращим лiнiйним наближенням класу 𝔑\mathfrak{N} за допомогою лiнiйних операторiв вигляду (S0.Ex18) у метрицi простору Lp,L_{p}, а оператор Un∗U_{n}^{\ast}, який реалiзує inf\inf у правiй частинi (13), називається найкращим лiнiйним оператором наближення класу 𝔑.\mathfrak{N}.

Виконується наступне твердження.

Теорема 2. Нехай 1≤p≤∞1\leq p\leq\infty, а послiдовностi ψ=ψ⁡(k)​i​β¯=βk\psi=\psi(k)\ i\ \bar{\beta}=\beta_{k} такi, що ψ⁡(k)≠0​∀k∈ℕ\psi(k)\neq 0\ \forall k\in\mathbb{N}\ i Ψβ¯∈Lp\ \Psi_{\bar{\beta}}\in L_{p}. Тодi для довiльного n∈ℕn\in\mathbb{N}

ℰn​(Lβ¯,1ψ)Lp=1π​En​(Ψβ¯)Lp.{\cal E}_{n}(L^{\psi}_{\bar{\beta},1})_{L_{p}}=\frac{1}{\pi}E_{n}(\Psi_{\bar{\beta}})_{L_{p}}. (14)

Доведення. Неважко переконатися, що якщо ψ⁡(k)≠0​∀k∈ℕ\psi(k){\neq}0\ \forall k{\in}\mathbb{N}, то для будь-якої f∈Lβ¯,1ψf\in L^{\psi}_{\bar{\beta},1} i довiльного тригонометричного полiнома з нульовим середнiм значенням Tn0​(t)=∑k=1n(αk​cos⁡k​t+γk​sin⁡k​t),T_{n}^{0}(t)=\sum\limits_{k=1}^{n}(\alpha_{k}\cos kt+\gamma_{k}\sin kt), αk,γk∈ℝ,\alpha_{k},\ \gamma_{k}\in\mathbb{R}, згортка

a02+∫−ππfβ¯ψ​(x−t)​Tn0​(t)​𝑑t\frac{a_{0}}{2}+\int\limits_{-\pi}^{\pi}f^{\psi}_{\bar{\beta}}(x-t)T_{n}^{0}(t)dt (15)

зображується у виглядi полiнома Un​(Λ,M,f,x)U_{n}(\Lambda;{\rm M};f;x), означеного в (S0.Ex18), при

λk(n)=αkψ⁡(k)​cos⁡βk​π2+γkψ⁡(k)​sin⁡βk​π2,\lambda_{k}^{(n)}=\frac{\alpha_{k}}{\psi(k)}\cos\frac{\beta_{k}\pi}{2}+\frac{\gamma_{k}}{\psi(k)}\sin\frac{\beta_{k}\pi}{2},
μk(n)=γkψ⁡(k)​cos⁡βk​π2−αkψ⁡(k)​sin⁡βk​π2;\mu_{k}^{(n)}=\frac{\gamma_{k}}{\psi(k)}\cos\frac{\beta_{k}\pi}{2}-\frac{\alpha_{k}}{\psi(k)}\sin\frac{\beta_{k}\pi}{2};

i навпаки, довiльний тригонометричний полiном Un​(Λ,M,f,x)U_{n}(\Lambda;{\rm M};f;x) вигляду (S0.Ex18) зображується у виглядi згортки (15) з полiномом Tn0​(t),T_{n}^{0}(t), коефiцiєнти якого мають вигляд

αk=ψ⁡(k)​(λk(n)​cos⁡βk​π2−μk(n)​sin⁡βk​π2),\alpha_{k}={\psi(k)}\left(\lambda_{k}^{(n)}\cos\frac{\beta_{k}\pi}{2}-\mu_{k}^{(n)}\sin\frac{\beta_{k}\pi}{2}\right),
γk=ψ⁡(k)​(λk(n)​sin⁡βk​π2+μk(n)​cos⁡βk​π2).\gamma_{k}={\psi(k)}\left(\lambda_{k}^{(n)}\sin\frac{\beta_{k}\pi}{2}+\mu_{k}^{(n)}\cos\frac{\beta_{k}\pi}{2}\right).

Тому, з урахуванням (1), (S0.Ex18) i (13), маємо

ℰn​(Lβ¯,1ψ)Lp=infUnsupf∈Lβ¯,1ψ‖f−Un​(f)‖Lp={\cal E}_{n}(L^{\psi}_{\bar{\beta},1})_{L_{p}}=\inf\limits_{U_{n}}\sup\limits_{f\in L^{\psi}_{\bar{\beta},1}}\|f-U_{n}(f)\|_{L_{p}}=
=infTn0supf∈Lβ¯,1ψ‖1π​∫−ππfβ¯ψ​(x−t)​(Ψβ¯​(t)−Tn0​(t))​𝑑t‖Lp==\inf\limits_{T_{n}^{0}}\sup\limits_{f\in L^{\psi}_{\bar{\beta},1}}\left\|\frac{1}{\pi}\int\limits_{-\pi}^{\pi}f^{\psi}_{\bar{\beta}}(x-t)\left(\Psi_{\bar{\beta}}(t)-T_{n}^{0}(t)\right)dt\right\|_{L_{p}}=
=infTn0supφ∈B10‖1π​∫−ππφ⁡(x−t)​(Ψβ¯​(t)−Tn0​(t))​𝑑t‖Lp.=\inf\limits_{T_{n}^{0}}\sup\limits_{\varphi\in B_{1}^{0}}\left\|\frac{1}{\pi}\int\limits_{-\pi}^{\pi}\varphi(x-t)\left(\Psi_{\bar{\beta}}(t)-T_{n}^{0}(t)\right)dt\right\|_{L_{p}}.

Враховуючи, що (Ψβ¯−Tn0)⟂1(\Psi_{\bar{\beta}}-T_{n}^{0})\perp 1, спiввiдношення (7) та iнварiантнiсть Bp′B_{p^{\prime}} вiдносно зсуву аргумента, одержуємо

ℰn​(Lβ¯,1ψ)Lp=1π​infTn0supφ∈B1supg∈Bp′∫−ππg⁡(x)​∫−ππφ⁡(t)​(Ψβ¯​(x−t)−Tn0​(x−t))​𝑑t​𝑑x={\cal E}_{n}(L^{\psi}_{\bar{\beta},1})_{L_{p}}=\frac{1}{\pi}\inf\limits_{T_{n}^{0}}\sup\limits_{\varphi\in B_{1}}\sup\limits_{g\in B_{p^{\prime}}}\int\limits_{-\pi}^{\pi}g(x)\int\limits_{-\pi}^{\pi}\varphi(t)\left(\Psi_{\bar{\beta}}(x-t)-T_{n}^{0}(x-t)\right)dtdx=
=1π​infTn0supg∈Bp′supφ∈B1∫−ππφ⁡(t)​∫−ππg⁡(x)​(Ψβ¯​(x−t)−Tn0​(x−t))​𝑑x​𝑑t==\frac{1}{\pi}\inf\limits_{T_{n}^{0}}\sup\limits_{g\in B_{p^{\prime}}}\sup\limits_{\varphi\in B_{1}}\int\limits_{-\pi}^{\pi}\varphi(t)\int\limits_{-\pi}^{\pi}g(x)\left(\Psi_{\bar{\beta}}(x-t)-T_{n}^{0}(x-t)\right)dxdt=
=1π​infTn0supg∈Bp′‖∫−ππg⁡(x+t)​(Ψβ¯​(x)−Tn0​(x))​𝑑x‖L∞==\frac{1}{\pi}\inf\limits_{T_{n}^{0}}\sup\limits_{g\in B_{p^{\prime}}}\bigg\|\int\limits_{-\pi}^{\pi}g(x+t)\left(\Psi_{\bar{\beta}}(x)-T_{n}^{0}(x)\right)dx\bigg\|_{L_{\infty}}=
=1π​infTn0supg∈Bp′∫−ππg⁡(x)​(Ψβ¯​(x)−Tn0​(x))​𝑑x.=\frac{1}{\pi}\inf\limits_{T_{n}^{0}}\sup\limits_{g\in B_{p^{\prime}}}\int\limits_{-\pi}^{\pi}g(x)\left(\Psi_{\bar{\beta}}(x)-T_{n}^{0}(x)\right)dx.

Як вiдомо з [2, c. 27], для довiльної функцiї u∈Lp,1≤p≤∞,\ u\in L_{p},1\leq p\leq\infty, має мiсце спiввiдношення двоїстостi:

infα∈ℝ‖u−α‖Lp=supg∈Bp′0∫−ππg⁡(t)​u​(t)​𝑑t,1p+1p′=1.\inf_{\alpha\in\mathbb{R}}\|u-\alpha\|_{L_{p}}=\sup_{g\in B_{p^{\prime}}^{0}}\int\limits_{-\pi}^{\pi}g(t)u(t)dt,\ \ \ \frac{1}{p}+\frac{1}{p^{\prime}}=1. (16)

Оскiльки (Ψβ¯−Tn0)⟂1(\Psi_{\bar{\beta}}-T_{n}^{0})\perp 1, то в силу (16)

ℰn​(Lβ¯,1ψ)Lp=1π​infTn0supg∈Bp′0∫−ππg⁡(x)​(Ψβ¯​(x)−Tn0​(x))​𝑑x={\cal E}_{n}(L^{\psi}_{\bar{\beta},1})_{L_{p}}=\frac{1}{\pi}\inf\limits_{T_{n}^{0}}\sup\limits_{g\in B_{p^{\prime}}^{0}}\int\limits_{-\pi}^{\pi}g(x)\left(\Psi_{\bar{\beta}}(x)-T_{n}^{0}(x)\right)dx=
=1π​infTn0infα∈ℝ‖Ψβ¯​(t)−Tn0​(t)−α‖Lp=1π​En​(Ψβ¯)Lp.=\frac{1}{\pi}\inf\limits_{T_{n}^{0}}\inf\limits_{\alpha\in\mathbb{R}}\|\Psi_{\bar{\beta}}(t)-T_{n}^{0}(t)-\alpha\|_{L_{p}}=\frac{1}{\pi}E_{n}(\Psi_{\bar{\beta}})_{L_{p}}.

Теорему 2 доведено.

З мiркувань, використаних при доведеннi теореми 2, випливає також, що при ψ⁡(k)≠0\psi(k)\neq 0 ∀k∈ℕ\ \forall k\in\mathbb{N}, для класу Lβ¯,1ψL^{\psi}_{\bar{\beta},1} серед усiх лiнiйних методiв наближення UnU_{n} вигляду (S0.Ex18) у метрицi простору LpL_{p} найкращим є метод Un∗​(Λ,M,f,x)U_{n}^{\ast}(\Lambda;{\rm M};f;x), що породжений системою чисел

λk(n)=αk∗ψ⁡(k)​cos⁡βk​π2+γk∗ψ⁡(k)​sin⁡βk​π2,\lambda_{k}^{(n)}=\frac{\alpha_{k}^{\ast}}{\psi(k)}\cos\frac{\beta_{k}\pi}{2}+\frac{\gamma_{k}^{\ast}}{\psi(k)}\sin\frac{\beta_{k}\pi}{2},
μk(n)=γk∗ψ⁡(k)​cos⁡βk​π2−αk∗ψ⁡(k)​sin⁡βk​π2,\mu_{k}^{(n)}=\frac{\gamma_{k}^{\ast}}{\psi(k)}\cos\frac{\beta_{k}\pi}{2}-\frac{\alpha_{k}^{\ast}}{\psi(k)}\sin\frac{\beta_{k}\pi}{2},

де αk∗\alpha_{k}^{\ast} i γk∗\gamma_{k}^{\ast} — коефiцiєнти полiнома найкращого наближення твiрного ядра Ψβ¯\Psi_{\bar{\beta}} у метрицi простору Lp.L_{p}. Оскiльки En​(Ψβ¯)2=‖Ψβ¯−Sn​(Ψβ¯)‖2,E_{n}(\Psi_{\bar{\beta}})_{2}=\|\Psi_{\bar{\beta}}-S_{n}(\Psi_{\bar{\beta}})\|_{2}, то найкращим лiнiйним методом наближення Un∗U_{n}^{\ast} класiв Lβ¯,1ψL^{\psi}_{\bar{\beta},1} у метрицi простору L2L_{2} є метод Фур’є.

Наведемо наслiдок з теореми 1′1^{\prime} для методу Валле Пуссена. Нехай n=0,1,2,…,n=0,1,2,\ldots, 0≤m≤n,m∈ℕ0\leq m\leq n,\ m\in\mathbb{N} i

λk(n)={1,0≤k≤n−m,1−k−n+mm+1,n−m<k≤n,0,k>n,μk(n)≡0.\begin{array}[]{cc}\lambda_{k}^{(n)}=\left\{\begin{array}[]{ll}1,&0\leq k\leq n-m,\\ 1-\frac{k-n+m}{m+1},&n-m<k\leq n,\\ 0,&k>n,\end{array}\right.&\mu_{k}^{(n)}\equiv 0.\end{array}

Тодi полiном Un​(Λ,M,f,x)U_{n}(\Lambda;{\rm M};f;x) вигляду (S0.Ex18) є сумою Валле Пуссена Vn,m​(f,x)V_{n,m}(f;x) функцiї ff i згiдно з (S0.Ex19)

ℰ​(Lβ¯,1ψ,Λ,M)L2=ℰ​(Lβ¯,1ψ,Vn,m)L2={\cal E}(L^{\psi}_{\bar{\beta},1};\Lambda;{\rm M})_{L_{2}}={\cal E}(L^{\psi}_{\bar{\beta},1};V_{n,m})_{L_{2}}=
=1π​(1(m+1)2​∑k=n−m+1n(k−n+m)2​ψ2​(k)+∑k=n+1∞ψ2​(k))1/2,=\frac{1}{\sqrt{\pi}}\left(\frac{1}{(m{+}1)^{2}}\sum\limits_{k{=}n{-}m{+}1}^{n}(k{-}n{+}m)^{2}\psi^{2}(k)+\sum\limits_{k=n+1}^{\infty}\psi^{2}(k)\right)^{1/2}, (17)

В [5, с. 1680] доведено, що при 0<q<1\ 0<q<1

1(m+1)2​∑k=n−m+1n(k−n+m)2​q2​k+∑k=n+1∞q2​k=\frac{1}{(m+1)^{2}}\sum\limits_{k{=}n{-}m{+}1}^{n}(k{-}n{+}m)^{2}q^{2k}+\sum\limits_{k=n+1}^{\infty}q^{2k}=
=q2​(n−m+1)​(1+q2−q2​(m+1)​(2​m+3−q2​(2​m+1)))(m+1)2​(1−q2)3.=\frac{q^{2(n-m+1)}(1+q^{2}-q^{2(m+1)}(2m+3-q^{2}(2m+1)))}{(m+1)^{2}(1-q^{2})^{3}}. (18)

З (S0.Ex38) i (S0.Ex39) для класiв Lβ¯,1qL^{q}_{\bar{\beta},1} отримуємо рiвнiсть

ℰ​(Lβ¯,1q,Vn,m)L2=qn−m+1π​(m+1)​1+q2−q2​(m+1)​(2​m+3−q2​(2​m+1))(1−q2)3.{\cal E}(L^{q}_{\bar{\beta},1};V_{n,m})_{L_{2}}=\frac{q^{n-m+1}}{\sqrt{\pi}(m+1)}\sqrt{\frac{1+q^{2}-q^{2(m+1)}(2m+3-q^{2}(2m+1))}{(1-q^{2})^{3}}}. (19)

При βk≡β,β∈ℝ,\beta_{k}\equiv\beta,\ \beta\in\mathbb{R}, рiвнiсть (19) уточнює асимптотичну рiвнiсть (71), отриману в [5]. А саме зазначена рiвнiсть (71) з [5] залишається вiрною, якщо в нiй вилучити залишковий член.

  1. 1.

    Степанец А.И. Методы теории приближений: В 2 ч. — Киев: Ин-т математики НАН Украины, 2002. — Ч. 1. — 427 c.

  2. 2.

    Корнейчук Н.П. Точные константы в теории приближения. — М.: Наука, 1987. — 423 с.

  3. 3.

    Сердюк А.С., Соколенко I.В. Рiвномiрнi наближення класiв (ψ,β¯)(\psi,\bar{\beta})-диференцiйовних функцiй лiнiйними методами // Проблеми теорiї наближення функцiй та сумiжнi питання: Зб. праць Iнституту математики НАН України. — 2011. — Т. 8, №1.— С. 181-189.

  4. 4.

    Сердюк А.С. Наближення класiв аналiтичних функцiй сумами Фур’є в метрицi простору LpL_{p}. // Укр. мат. журн. — 2005. — 57, № 10. — C.1395–1408.

  5. 5.

    Сердюк А.С. Приближение интегралов Пуассона суммами Валле Пуссена в равномерной и интегральной метриках // Укр. мат. журн. — 2010. — 62, № 12. — C. 1672–1686.

Contact information:

Department of the Theory of Functions, Institute of Mathematics of The National Academy of Sciences of Ukraine, 3, Tereshenkivska st., 01601, Kyiv, Ukraine.

E-mail: sokol@imath.kiev.ua, serdyuk@imath.kiev.ua