Samtempaj geodezioj ĉe Ŝvarcŝild
Geodesics of simultaneity in Schwarzschild

F.M. Paiva Affiliation: Departamento de Física, Unidade Humaitá II, Colégio Pedro II Affiliation: Rua Humaitá 80, 22261-040 Rio de Janeiro-RJ, Brasil; fmpaiva@cbpf.br Affiliation: A.F.F. Teixeira Affiliation: Centro Brasileiro de Pesquisas Físicas Affiliation: 22290-180 Rio de Janeiro-RJ, Brasil; teixeira@cbpf.br

Resumo

Samtempa geodezio estas geodezio de spaca tipo kies paroj de najbaraj eventoj estas samtempaj ( $g_{0\mu}\mathrm{d}x^{\mu}=0$ ). Tiuj geodezioj estas studataj en ekstera regiono de metriko de Ŝvarcŝild.

Geodesic of simultaneity is a spacelike geodesic in which every pair of neighbour events are simultaneous ( $g_{0\mu}\mathrm{d}x^{\mu}=0$ ). These geodesics are studied in the exterior region of Schwarzschild’s metric.

{Parallel}

[v]

\ParallelLText

1 Enkonduko

\ParallelRText

1 Introduction

\ParallelPar

\ParallelLText

Ni konsideras limhavan regionon de spacotempo, kaj supozas ke tiu regiono enhavas kelkan graviton. Elektante du eventojn en tiu regiono, ni nomas geodezio, linion kiu unuigas ilin, tiel ke la sumigo de infinitezimaj intervaloj, $\mathrm{d}s$ , en tiu linio estu minimuma per infinitezimaj varioj de tiu linio, estante fiksataj ĝiaj ekstremoj. La spacotempo de relativeca teorio permesas tri tipojn de geodezioj: spacan, nulan, kaj tempan. En geodezio de elektata tipo, ĉiu infinitezima intervalo havas tiun saman tipon. \ParallelRTextWe consider a finite region of spacetime, and assume that the region contains some gravitation. Selecting two events in the region, we call geodesic, a line which connects them, such that the sum of all infinitesimal intervals, $\mathrm{d}s$ , in the line be minimum under infinitesimal variations of the line, maintaining fixed the extremities. The spacetime of theory of relativity allows three types of geodesics: spacelike, null, and timelike. In a geodesic of a selected type, every infinitesimal interval has that type.\ParallelPar

\ParallelLText

Kompreneble, fizikistoj zorgas precipe pri tempa geodezio (priskribanta movadon de maso libere fluganta en gravito) kaj pri nula geodezio (priskribanta movadon de lumo). Sed matematiko konsideras ke la tri tipoj estas same gravaj. Tiu fakto stimulis nin atenti spacajn geodeziojn. \ParallelRTextNaturally, physicists occupy mainly with timelike geodesic (describing motion of mass freely flying in the gravity) and with null geodesic (describing motion of light). Mathematics, nevertheless, considers the three types equally important. That fact stimulated us to occupy with spacelike geodesics.\ParallelPar

\ParallelLText

Se koordinatoj estas lokataj en la spacotempa regiono, speciala klaso de spacaj geodezioj aperas: la samtempaj geodezioj [1]. En ili, ĉiu infinitezima intervalo havas $g_{0\mu}\mathrm{d}x^{\mu}=0$ , estante $\mathrm{d}x^{\mu}$ la apartigoj de koordinatoj [2, paĝo 350]. \ParallelRTextIf coordinates are set in the spacetime region, a special class of spacelike geodesics appears: the geodesics of simultaneity [1]. In them, every infinitesimal interval has $g_{0\mu}\mathrm{d}x^{\mu}=0$ , with $\mathrm{d}x^{\mu}$ being the separation of coordinates [2, page 350].\ParallelPar

\ParallelLText

Geodezio persistas geodezio per ŝanĝo de koordinatoj, kaj ankaŭ ĝia tipo persistas la sama. Tamen, samtempa geodezio en elektata sistemo povas ne persisti samtempa, kvankam persistas spaca. En ĉi tiu artikolo ni studas samtempajn geodeziojn en la pli ordinara formo de metriko de Ŝvarcŝild [3]. \ParallelRTextA geodesic remains geodesic under a change of coordinates, and also its type remains the same. However, a geodesic of simultaneity in a selected system may not remain of simultaneity, although it remains spacelike. In this article we study geodesics of simultaneity in the most usual form of Schwarzschild’s metric [3].\ParallelPar

\ParallelLText

2 Ŝvarcŝild

\ParallelRText

2 Schwarzschild

\ParallelPar

\ParallelLText

Ni konsideras linielementon \ParallelRTextWe consider the line element\ParallelPar

\displaystyle\epsilon(\mathrm{d}s)^{2}=(1-\rho/r)(c\mathrm{d}T)^{2}-\frac{(\mathrm{d}r)^{2}}{1-\rho/r}-r^{2}(\mathrm{d}\theta)^{2}-r^{2}\sin^{2}\theta(\mathrm{d}\varphi)^{2}\,\mathchar 59\relax

(1)

\ParallelLText

estante $\epsilon=\pm 1$ , kaj estante $\rho:=2Gm/c^{2}$ la radiuso de Ŝvarcŝild. En ĉi tiu artikolo ni prizorgas nur la eksteran regionon $r>\rho$ kaj ni konsideras nur la ebenon $\theta=\pi/2$ ; do ni uzas \ParallelRTextwhere $\epsilon=\pm 1$ , and where $\rho:=2Gm/c^{2}$ is the radius of Schwarzschild. In this article we consider only the exterior region $r>\rho$ , and we consider only the plane $\theta=\pi/2$ ; we then use\ParallelPar

\displaystyle\epsilon(\mathrm{d}s)^{2}=(1-\rho/r)(c\,\mathrm{d}T)^{2}-\frac{(\mathrm{d}r)^{2}}{1-\rho/r}-r^{2}(\mathrm{d}\varphi)^{2}\,.

(2)

\ParallelLText

Se intervalo estas de spaca tipo oni uzas $\epsilon=-1$ , kaj renomas $\mathrm{d}s\rightarrow\mathrm{d}\lambda$ . Kaj en linielemento (2), kondiĉo de samtempeco $g_{0\mu}\mathrm{d}x^{\mu}=0$ implicas $\mathrm{d}T=0$ . Tiuokaze (2) plisimpliĝas al \ParallelRTextFor a spacelike interval one uses $\epsilon=-1$ , and redenominates $\mathrm{d}s\rightarrow\mathrm{d}\lambda$ . And in the line element (2) the condition of simultaneity $g_{0\mu}\mathrm{d}x^{\mu}=0$ implies $\mathrm{d}T=0$ . In that case (2) simplifies to\ParallelPar

\displaystyle(\mathrm{d}\lambda)^{2}=\frac{(\mathrm{d}r)^{2}}{1-\rho/r}+r^{2}(\mathrm{d}\varphi)^{2}\,\mathchar 59\relax

(3)

\ParallelLText

egala al metriko de spacia sekcio en ebeno $\theta=\pi/2$ . Ĉar (3) ne pendas de $\varphi$ , tial en ĉiu geodezio okazas $u_{\varphi}=$ konst $=:-r_{0}$ . Konsekvence $u^{\varphi}:=\mathrm{d}\varphi/\mathrm{d}\lambda=g^{\varphi\varphi}u_{\varphi}=r_{0}/r^{2}$ , do \ParallelRTextequal to the metric of the spacial section in the plane $\theta=\pi/2$ . Since (3) does not depend on $\varphi$ , in each geodesic it occurs $u_{\varphi}=$ konst $=:-r_{0}$ . Consequently $u^{\varphi}:=\mathrm{d}\varphi/\mathrm{d}\lambda=g^{\varphi\varphi}u_{\varphi}=r_{0}/r^{2}$ , so\ParallelPar

\displaystyle\mathrm{d}\varphi=(r_{0}/r^{2})\,\mathrm{d}\lambda\,\mathchar 59\relax

(4)

\ParallelLText

kaj (3) reskribiĝas kiel \ParallelRTextand (3) rewrites as\ParallelPar

\displaystyle(\mathrm{d}r)^{2}=(1-\rho/r)(1-{r_{0}}^{2}/r^{2})(\mathrm{d}\lambda)^{2}\,.

(5)

\ParallelLText

Tirante $\mathrm{d}\lambda$ el (4) kaj lokante ĝin en (5) oni generas diferencialan ekvacion por samtempaj geodezioj: \ParallelRTextExtracting $\mathrm{d}\lambda$ from (4) and inserting into (5) one generates a differential equation for the geodesics of simultaneity:\ParallelPar

\displaystyle(\mathrm{d}r)^{2}=(r/{r_{0}}^{2})(r-\rho)(r^{2}-{r_{0}}^{2})(\mathrm{d}\varphi)^{2}\,.

(6)

\ParallelLText

Sen perdi ĝeneralecon, ni supozas ke $r_{0}$ estas pozitiva. \ParallelRTextWithout loss of generality, we assume $r_{0}$ positive.\ParallelPar

\ParallelLText

Ni rememoras la jenan geometrian fakton: se $r_{0}$ estas distanco de Eŭklida rekto al origino, tial en radiusaj infinitoj de rekto okazas $\mathrm{d}\varphi/\mathrm{d}r=\pm r_{0}/r^{2}$ . Do, farante $r\rightarrow\infty$ en (6), montriĝas ke samtempaj geodezioj havas asimptotojn kies kolizia parametro estas $r_{0}$ . \ParallelRTextWe remind the following geometrical fact: if $r_{0}$ is the distance from an Euclidean straight line to the origin, then at radial infinities of the line it occurs $\mathrm{d}\varphi/\mathrm{d}r=\pm r_{0}/r^{2}$ . So, taking $r\rightarrow\infty$ in (6), shows that the geodesics of simultaneity have asymptotes whose impact parameter is $r_{0}$ .\ParallelPar

\ParallelLText

Pozitiveco de $(\mathrm{d}r)^{2}$ en (6) okazigas du klasojn de solvo kun $r>\rho$ : \ParallelRTextPositiveness of $(\mathrm{d}r)^{2}$ in (6) produces two classes of solution with $r>\rho$ :\ParallelPar

	$\displaystyle 1\,:r>r_{0}>\rho\,;$
	$\displaystyle 2\,:r>\rho>r_{0}\,.$

\ParallelLText

Tiuj klasoj estos malkune ekzamenataj. \ParallelRTextThese classes will be examined separately.\ParallelPar

\ParallelLText

2.1 Klaso 1

\ParallelRText

2.1 Class 1

\ParallelPar

\ParallelLText

En klaso $r>r_{0}>\rho$ , la radiusa valoro $r_{0}$ indikas perihelion, kaj (6) reskribiĝas kiel \ParallelRTextIn class $r>r_{0}>\rho$ the radial value $r_{0}$ indicates perihelium, and (6) rewrites as\ParallelPar

\displaystyle\mathrm{d}\varphi=\pm\frac{r_{0}\mathrm{d}r}{\sqrt{r(r-\rho)(r^{2}-{r_{0}}^{2})}}\,.

(7)

Refer to caption — Figuro 1: Du samtempaj geodezioj (dikaj linioj) de klaso 1 : $r>r_{0}>\rho$ . Punktitaj cirkloj havas radiuson $r_{0}$ , kaj la maldikaj linioj estas orientitaj asimptotoj. Ili tanĝas la punktitan cirklon, kaj $\Delta\phi$ estas la angula vario de unu al la alia. En $a$ ni uzis $r_{0}=4\rho/3$ , farinte $\Delta\phi\approx\pi/2$ . En $b$ ni uzis $r_{0}=1\mathord{\mathchar 59\relax}04\rho$ , farinte $\Delta\phi\approx 5\pi/4$ .
Figure 1: Two geodesics of simultaneity (thick lines) of class 1 : $r>r_{0}>\rho$ . The dotted circles have radius $r_{0}$ , and the thin lines are oriented asymptotes. They tangenciate the dotted circle, and $\Delta\phi$ is the angular variation from one to the other. In $a$ we used $r_{0}=4\rho/3$ , making $\Delta\phi\approx\pi/2$ . In $b$ we used $r_{0}=1\mathord{\mathchar 59\relax}04\rho$ , making $\Delta\phi\approx 5\pi/4$ .

\ParallelLText

La integro de (7) de $r_{0}$ ĝis $r$ estas elipsa funkcio; vidu figuron 1. La geodezio ĉirkaŭas la altirantan centron, kaj ju pli granda estas la totala angula vario $\Delta\phi$ de ĝia tangento, des malpli granda estas la perihelio $r_{0}$ . \ParallelRTextThe integral of (7) from $r_{0}$ to $r$ is an elliptic function; see figure 1. The geodesic surrounds the attractive center, and the bigger is the total angular variation $\Delta\phi$ of its geometric tangent, the smaller is the perihelium $r_{0}$ .\ParallelPar

\ParallelLText

Tiu vario estas la elipsa funkcio \ParallelRTextThat variation is the elliptic function\ParallelPar

\displaystyle\Delta\phi(r_{0})=2\int_{r=r_{0}}^{r=\infty}|\mathrm{d}\varphi|-\pi\,\mathchar 59\relax

(8)

\ParallelLText

kies grafo estas en regiono $r_{0}>\rho$ en figuro 2. Tie ni vidas ke $\Delta\phi(\rho)\rightarrow\infty$ . Do oni montras ke en ajn du punktoj (kun $r>\rho$ ) trapasas nefinia nombro de samtempaj geodezioj. \ParallelRTextwhose graph is in the region $r_{0}>\rho$ in figure 2. There we see that $\Delta\phi(\rho)\rightarrow\infty$ . So one shows that through any two points (with $r>\rho$ ) an infinite number of geodesics of simultaneity passes.\ParallelPar

\ParallelLText

2.2 Klaso 2

\ParallelRText

2.2 Class 2

\ParallelPar

\ParallelLText

En klaso $r\!>\!\rho\!>\!r_{0}$ , la pozicio $\rho$ estas perihelio. Ĉar la kolizia parametro $r_{0}$ de la asimptotoj estas malpli granda ol $\rho$ , tial la asimptotoj pasas tra la sfero $r=\rho$ de Ŝvarcŝild. Por koni la formon de la geodezioj ni integras (7) de $\rho$ ĝis $r$ . Vidu figuron 3. \ParallelRTextIn the class $r>\rho>r_{0}$ the position $\rho$ is perihelium. Since the impact parameter $r_{0}$ of the asymptotes is smaller than $\rho$ , the asymptotes traverse the sphere $r=\rho$ of Schwarzschild. To know the form of the geodesics we integrate (7) from $\rho$ to $r$ . See figure 3.\ParallelPar

\ParallelLText

La totala vario de oriento de geodezio estas la integro \ParallelRTextThe total variation of orientation of the geodesic is the integral\ParallelPar

\displaystyle\Delta\phi(r_{0})=2\int_{r=\rho}^{r=\infty}|\mathrm{d}\varphi|-\pi\,\mathchar 59\relax

(9)

\ParallelLText

kies grafo estas en regiono $r_{0}<\rho$ en figuro 2. \ParallelRTextwhose graph is in the region $r_{0}<\rho$ in figure 2.\ParallelPar

\ParallelLText

3 Komentoj

\ParallelRText

3 Comments

\ParallelPar

\ParallelLText

Bonkonate, la samtempaj geodezioj de spacotempo de Minkovski estas Eŭklidaj rektoj. Tio okazas ankaŭ en spacotempo (1) de Ŝvarcŝild, sed nur en regionoj kun tre malforta gravito $(r>>\rho)$ . Tamen, se la kolizia parametro $r_{0}$ valoras proksimume la radiuso $\rho$ de Ŝvarcŝild, do la samtempa geodezio tre malsimilas Eŭklidan rekton, precipe en regionoj ĉirkaŭ $\rho$ . Tio estas klare vidata en figuroj 1 kaj 3. \ParallelRTextAs is well known, the geodesics of simultaneity of Minkowski spacetime are Euclidean straight lines. The same occurs in Schwarzschild spacetime (1), but only in regions with very weak gravitation, $r>>\rho$ . However, if the impact parameter $r_{0}$ is nearly the radius $\rho$ of Schwarzschild, the geodesic of simultaneity differs greatly from an Euclidean straight line, especially in regions near $\rho$ . That is clearly seen in figures 1 and 3.\ParallelPar

\ParallelLText

Pensu pri Eŭklida trispaco, kun linielemento $(\mathrm{d}\lambda)^{2}=(\mathrm{d}r)^{2}+r^{2}(\mathrm{d}\varphi)^{2}+(\mathrm{d}z)^{2}$ , kaj pri la paraboloido $z^{2}=4\rho(r-\rho)$ , rotacianta ĉirkaŭ akso $z$ . Uzante tiujn du ekvaciojn, la linielemento de paraboloido estas (3), la sama linielemento kies geodezioj estas la samtempaj geodezioj de Ŝvarcŝild kun $\theta=\pi/2$ . Geodezio de klaso 1 rilatas al geodezio de paraboloido kiu ne trairas ekvatoron $r=\rho$ de paraboloido, kaj geodezio de klaso 2 rilatas al tiu kiu trairas. Vidu figuron 4. \ParallelRTextConsider Euclidean three-space, with line element $(\mathrm{d}\lambda)^{2}=(\mathrm{d}r)^{2}+r^{2}(\mathrm{d}\varphi)^{2}+(\mathrm{d}z)^{2}$ , and the paraboloid $z^{2}=4\rho(r-\rho)$ , of revolution around the $z-$ axis. Using these two equations, the line element of the paraboloid is (3), the same line element whose geodesics are those of simultaneity of Schwarzschild with $\theta=\pi/2$ . A geodesic of class 1 corresponds to a geodesic of the paraboloid not traversing the equator of the paraboloid, and a geodesic of class 2 corresponds to one that traverses. See figure 4.\ParallelPar

\ParallelLText

\ParallelRText

References

\ParallelPar\ParallelPar

Citaĵoj

[1] F.M. Paiva, A.F.F. Teixeira, The relativistic time – II / La relativeca tempo – II, baldaŭ aperonta en arXiv[physics].
[2] J.L. Anderson, Principles of relativity physics, Academic Press (1967).
[3] F.M. Paiva, A.F.F. Teixeira, Doppleraj efikoj ĉe Schwarzschild / Doppler effects in Schwarzschild , arXiv:0912.1229; CBPF-NF-023/09.

Samtempaj geodezioj ĉe Ŝvarcŝild Geodesics of simultaneity in Schwarzschild

Resumo

1 Enkonduko

1 Introduction

2 Ŝvarcŝild

2 Schwarzschild

2.1 Klaso 1

2.1 Class 1

2.2 Klaso 2

2.2 Class 2

3 Komentoj

3 Comments

References

Citaĵoj

Samtempaj geodezioj ĉe Ŝvarcŝild
Geodesics of simultaneity in Schwarzschild